Ας σας τα πρήξουμε λιγάκι παραπάνω

Ή αλλιώς τρομπάρετε όλοι να φουσκώσουμε κι άλλο τη φούσκα της άμεσης δημοκρατίας

Δημοσιεύτηκε προ ημερών (2/11/2012) σε στήλη γνωστού freepress εντύπου το άρθρο του Α. Δημοκίδη, «Την αναγνωρίζετε; Είναι η περίφημη Άμεση Δημοκρατία με την οποία μας είχατε πρήξει ορισμένοι». Πιστεύουμε ότι το συγκεκριμένο κείμενο παρουσιάζει μια ιδιαίτερα απλουστευτική και δυνάμει παραμορφωτική και δυσφημιστική προσέγγιση του εξεταζόμενου ζητήματος. Δεδομένου ότι το εξεταζόμενο θέμα, η άμεση δημοκρατία, είναι για εμάς εξόχως σημαντικό, δραττόμαστε της ευκαιρίας για να προσπαθήσουμε να διασαφήσουμε ορισμένα πράγματα. Στην (ελπίζουμε όχι απολύτως μάταια) προσπάθειά μας αυτή, λαμβάνουμε υπόψη κι άλλο ένα σχόλιο ανάλογης οπτικής που εμφανίστηκε στην πορεία σε στήλη των Νέων[1].

 

Ο φιλελευθερισμός ενάντια στη δημοκρατία

Η άμεση δημοκρατία είναι ολοκληρωτισμός.
Β. Σωτηρόπουλος[2]

Ο τρόπος με τον οποίο ο αρθρογράφος μας αντιμετωπίζει τις σχέσεις άμεσης δημοκρατίας-κοινοβουλευτισμού είναι χαρακτηριστικός μιας αρκετά διαδεδομένης νοοτροπίας σήμερα, φιλελεύθερων πεποιθήσεων, η οποία αντιμετωπίζει κάθε διαφορετική άποψη ως δείγμα «αρχαϊσμού», «ολοκληρωτισμού» κ.λπ. Ο εύκολος στόχος της ελληνικής αριστεράς (που δεν έχει ξεκαθαρίσει τις σχέσεις της με το σταλινικό παρελθόν της) κάνει τους εκφραστές αυτής της τάσης να πιστεύουν ότι μπορούν να ξεμπερδεύουν εύκολα και με κάθε άλλον στόχο. Όμως στην πραγματικότητα αυτή η στάση είναι δείγμα μεγάλου ιστορικού επαρχιωτισμού και πολιτικού κρετινισμού.

Σε ό,τι μας αφορά, εν προκειμένω, αυτοί οι κύριοι δείχνουν να νομίζουν ότι στη νεοτερικότητα όλα άλλαξαν χάρις σε 2-3 πεφωτισμένα κεφάλια που γράψανε το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το μοιράσανε στους μονάρχες να το θεσπίσουν. Σε κάθε τέτοια α-ιστορική ιστορική αφήγηση, οι άνθρωποι εμφανίζονται 40 χρονών, λευκοί, πεσμένοι από τον ουρανό, έτοιμοι και ήδη μορφωμένοι, φορείς ανθρωπιστικών ιδανικών. Αγνοούν έτσι οι διανοούμενοί μας, τεχνηέντως, το απλούστατο αλλά και θεμελιώδες γεγονός πως ό,τι δικαίωμα και ελευθερία απολαμβάνουμε σήμερα, είναι αποτέλεσμα κοινωνικών αγώνων –συχνά αιματηρών- και μιας γενικότερης επαναστατικής διάθεσης των νεοτερικών κοινωνιών να αλλάξουν τους θεσμούς τους και να πολεμήσουν ενάντια στην καταπίεση και την αδικία. Όπως το έλεγε ο φιλόσοφος Κ. Παπαϊωάννου, με τη νεοτερικότητα έχουμε για δεύτερη φορά στην ιστορία (η πρώτη ήταν στην αρχαία Αθήνα) την εισβολή της μάζας στο πολιτικό προσκήνιο, η οποία δραστηριοποιείται και αλλάζει τις κοινωνίες. Αυτό οι σημερινοί αρθρογράφοι το καταπίνουν, προκειμένου να ικανοποιήσουν τον πολιτικό επαρχιωτισμό τους: ο μόνος τρόπος αλλαγής των κοινωνιών είναι οι άνωθεν επιβεβλημένες «μεταρρυθμίσεις» και «διαρθρωτικές αλλαγές». Όλα τα υπόλοιπα είναι χάος, βία και ολοκληρωτισμός.

Είναι δυνατόν να ξεχνάμε ότι οι μεγάλες αστικές επαναστάσεις δεν πολέμησαν μόνο ενάντια στις δυνάμεις της απολυταρχίας, αλλά και ενάντια σε ριζοσπαστικά δημοκρατικά κινήματα που ξέφευγαν από τον περιορισμένο για αυτά πολιτικό ορίζοντα του αστικού φιλελευθερισμού; Είναι δυνατόν να ξεχνάμε τους Ισοπεδωτές και τους Σκαφτιάδες της Αγγλικής Επανάστασης, το κίνημα για την κατάργηση των χρεών και τα αμεσοδημοκρατικά TownhallMeetings στην Αμερικανική Επανάσταση, τους Αβράκωτους των τομέων της Γαλλικής Επανάστασης;

Αν τα λάβουμε αυτά υπόψη, δεν είναι δα και τόσο δύσκολο να κάνουμε και το επόμενο βήμα και να σκεφτούμε ότι οι δημοκρατικές κατακτήσεις της νεοτερικότητας συνιστούν κομμάτι και μερική, απλώς, ολοκλήρωση ενός πολύ ευρύτερου κινήματος κοινωνικών αγώνων και αμφισβήτησης, το οποίο, σε πολιτικό επίπεδο, έθετε πολύ συχνά το ζήτημα της εγκαθίδρυσης αμεσοδημοκρατικών μορφών διακυβέρνησης. Άρα, αντί να θεωρούμε την άμεση δημοκρατία ως μια οχλοκρατική μορφή ολοκληρωτισμού, καλόν θα ήταν να βγούμε λιγάκι από τον παραδεισένιο κόσμο μας και να σκεφτούμε ότι αν δεν υπήρχαν αυτά τα λαϊκά και δημοκρατικά κινήματα να ασκούν την πίεσή τους, πολλές από τις σημερινές κατακτήσεις και τα δικαιώματα που τα θεωρούμε αυτονόητα, μάλλον δε θα υπήρχαν.

Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε, ειδικά για την περίπτωση του ολοκληρωτισμού, ότι η αντίσταση στα καθεστώτα αυτά δεν ήρθε από την κριτική κάποιων πεφωτισμένων διανοούμενων, αλλά μέσα από αγώνες και τη δημιουργία αμεσοδημοκρατικών οργάνων πάλης, όπως, για παράδειγμα, τα Σοβιέτ της Κροστάνδης (1921), τα εργατικά συμβούλια της Ουγγαρίας του 1956 κ.λπ. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η αντίθεση στα ναζιστικά και κομουνιστικά καθεστώτα δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση προνόμιο των υποστηρικτών του κοινοβουλευτισμού. Όταν τη δεκαετία του ’20 και του ’30 οι φιλελεύθερες και συντηρητικές κοινοβουλευτικές δυνάμεις μέσα στη Δύση χάιδευαν τα αυτιά του Μουσολίνι και του Χίτλερ για να τους χρησιμοποιήσουν ενάντια στο εργατικό κίνημα και τον «κομουνιστικό κίνδυνο», οι μόνοι που προσπάθησαν να αφυπνίσουν τις κοινωνίες ήταν ορισμένες περιθωριακές ομάδες και θεωρητικοί, υποστηρικτές του λεγόμενου «συμβουλιακού κομουνισμού» και της εργατικής δημοκρατίας[3]. Και στη συνέχεια, φυσικά, όταν η επίσημη (δηλαδή φιλοκοινοβουλευτική και κρατικολάγνα) αριστερά συγκάλυπτε τα σταλινικά εγκλήματα, οι πρώτοι που προσπάθησαν να κάνουν μια εμπεριστατωμένη κριτική και ανάλυση των κοινωνικών σχέσεων στις «σοβιετικές» χώρες, ήταν αναρχικοί και συμβουλιακοί. Μετά έγινε της μόδας ο αντιολοκληρωτισμός που σήμερα αποτελεί το βασικό επιχείρημα ενάντια σε όσους ασκούν κριτική στο κοινοβουλευτικό σύστημα.

Πολιτική και πολιτιστική καλλιέργεια: η δημοκρατική παιδεία

Ο ΑΔ αναγνωρίζει, τουλάχιστον, ότι στην Αρχαία Ελλάδα το αμεσοδημοκρατικό πολίτευμα μπόρεσε να λειτουργήσει, εφόσον το κοινωνικό σώμα ήταν φορέας μιας υψηλής κουλτούρας, πολιτικής και κοινωνικής. Θεωρεί όμως ο αρθρογράφος μας ότι η ύπαρξη αυτού του δημοκρατικού πολιτεύματος ήταν άσχετη με αυτήν  την κουλτούρα; Ούτε συνέτεινε στη διαμόρφωσή της αλλά ούτε και υπήρξε προϊόν ή κοινωνός της; Πρόκειται για δύο εντελώς διαχωρισμένες σφαίρες της κοινωνικής δραστηριότητας, π.χ., των Αθηναίων; Και ο σαφέστατα πολιτικός και δημοκρατικός χαρακτήρας κορυφαίων έργων της αρχαίας τραγωδίας; Και το γεγονός ότι τα έργα που μας έχουν σωθεί βραβεύονταν από τους ίδιους τους πολίτες –από αυτούς δηλαδή που ψήφιζαν στη Βουλή και την εκκλησία του δήμου– και όχι από καλλιτεχνικούς διευθυντές και άλλους ειδικούς του πνεύματος, δε μας λέει κάτι;

Δε μας κάνει να σκεφτούμε ότι ενδεχομένως κάθε πολίτευμα έχει και τον ομοούσιό του τύπο ανθρώπου; Ότι κάθε πολίτευμα διαμορφώνει σταδιακά τη δική του κουλτούρα; Ότι, κατά συνέπεια, η σφαίρα της πολιτικής δεν είναι αεροστεγώς διαχωρισμένη από τη σφαίρα της κουλτούρας; Ότι η διεκδίκηση της άμεσης δημοκρατίας δεν είναι νομικίστικη και στενά συνταγματική διεκδίκηση, αλλά πρόταση ενός εντελώς διαφορετικού, από τη σημερινή, είδους κοινωνίας, το οποίο θα έχει ως πολιτική του έκφραση ένα πολίτευμα άμεσης δημοκρατίας; Αν τα σκεφτούμε όλα αυτά, ίσως κατανοήσουμε ότι η άμεση δημοκρατία δεν είναι ένα κούφιο συνταγματικό και νομικίστικο κέλυφος, το οποίο μπορεί να γεμίσει με κάθε είδους περιεχόμενο, όπως υποστηρίζουν διάφοροι δημαγωγοί: όπως και κάθε πολίτευμα, διαμορφώνει τη δική της κουλτούρα και εθίζει τους πολίτες στη λογική της, δηλαδή, εν προκειμένω στην ισότητα. Αυτό δε σημαίνει ότι δε μπορεί να προκύψουν ποτέ ρατσιστικές ή σεξιστικές απόψεις –προφανώς. Αλλά δε σημαίνει, από την άλλη πλευρά, ότι η άμεση δημοκρατία δεν ενσαρκώνει ένα σύνολο αξιών που ευνοούν μια εξισωτική αντίληψη. Είναι τυχαίο, δηλαδή, που η ακροδεξιά, παρά την αντίθεσή της στον κοινοβουλευτισμό και την υιοθέτηση πρακτικών άμεσης δράσης, δεν έχει επικαλεστεί ποτέ, έστω και ρητορικά, την άμεση δημοκρατία; Είναι τυχαίο που η Χρυσή Αυγή είχε ως βασική της γραμμή, το καλοκαίρι του 2011, το «μακριά από το Σύνταγμα»;

Αντίστοιχα, αν σκεφτούμε όλα τα παραπάνω, ίσως να δούμε ότι μια κοινωνία πραγματικά και εις βάθος δημοκρατική, είναι μια κοινωνία αυτό-περιορισμού: μια κοινωνία που γνωρίζει ότι αφού δεν υπάρχει κανένας Θεός να μας τραβήξει τα λουριά, οφείλουμε να είμαστε σοβαροί και υπεύθυνες, αφού οι αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον μας λαμβάνονται από εμάς και μόνο. Η κοινωνία, αντίθετα, που προωθεί τη μαζική πολιτική ανευθυνότητα, την αποβλάκωση και τον σταρχιδισμό είναι η σημερινή κοινωνία της κατανάλωσης, όπου αναγορεύουμε το Κράτος και το κοινοβούλιο προστάτες και εγγυητές των προσωπικών μας μικροαπολαύσεων. Έτσι αποσυρόμαστε από τη δημόσια σφαίρα, παύουμε να είμαστε πολίτες, και μετατρεπόμαστε σε ανεύθυνους καταναλωτές που αφήνουν σε γελοία άτομα όπως ο Σαρκοζί, ο Καβαλιέρε, ο Μπους, ο Μπλερ, ο ΓΑΠ, ο Σαμαράς, ο Παναγιώταρος, η Πέιλιν, ο Άρης Σπηλιωτόπουλος, ο Πανίκας Ψωμιάδης, η Ελένη Κούρκουλα, ο Γιώργος Ανατολάκης, ο Μητσάρας ο Αβραμόπουλος τη διακυβέρνηση των κοινωνιών μας. Επιλογές προσώπων που αρκούν για να μας δείξουν τι αξίες και πρότυπα προωθεί η σημερινή κοινωνία της ανάθεσης και της μαζικής ανευθυνότητας.

Δε μπορούμε να χρεώνουμε στις αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες το επίπεδο της ποιότητας των συμμετεχόντων σε αυτές σήμερα, διότι αυτά τα άτομα έρχονται να συμμετάσχουν όντας, ουσιαστικά, εκφραστές των κυρίαρχων σήμερα τύπων ανθρώπου, με τα κουσούρια που μόλις αναφέραμε. Και αυτό ακριβώς είναι ένα από τα βασικά εμπόδια που δυσχεραίνουν σήμερα κάθε αμεσοδημοκρατικό εγχείρημα: ότι έρχεται ο κάθε ανεύθυνος νάρκισσος, που απαιτεί να μονοπωλεί τον λόγο, δίχως την παραμικρή ικανότητα αυτοπεριορισμού, αδιαφορώντας πλήρως για την τήρηση των κανόνων λειτουργίας και τη συμμετοχή στην υλοποίηση των αποφάσεων. Δεν περιμέναμε τον ΑΔ και τον ΔΜ να μας το μάθουν αυτό. Πολεμήσαμε ενάντια σε αυτές τις τάσεις το προπέρσινο καλοκαίρι στις Θεματικές Ομάδες και στις συνελεύσεις του Συντάγματος, όπου βγάζαμε τα λαρύγγια μας μέσα στο κατακαλόκαιρο. Εκεί η άμεση δημοκρατία δε λειτούργησε, ακριβώς επειδή πήγε να εφαρμοστεί από ανθρώπους διαμορφωμένους μέσα στις σημερινές κοινωνίες της ανάθεσης και της πολιτικής ανευθυνότητας. Ας μην ανησυχούν λοιπόν οι φίλοι μας: ο κοινοβουλευτισμός έχει τις δικλείδες ασφαλείας του, δεν κινδυνεύει τόσο εύκολα!

Είναι κομματάκι ανέντιμο να κατηγορούμε την άμεση δημοκρατία, ως τρόπο λήψης αποφάσεων (διότι μόνο ως τέτοια μπορεί να υπάρξει σε μια πρώτη φάση) για το ποιόν των απόψεων όσων πάνε να συμμετέχουν για πρώτη φορά σε τέτοιες διαδικασίες. Ας αφήσουμε την άμεση δημοκρατία να ριζώσει, ας δημιουργήσουμε μια πραγματικά δημοκρατική κοινωνία, ας εφαρμόσουμε τη δημοκρατία στους χώρους δουλειάς, μέσω της αυτοδιαχείρισης και της συνεργατικότητας, ας αντικαταστήσουμε την κοινωνική ιεραρχία από οριζόντιες δομές, ας επιβάλουμε την εξίσωση των μισθών και των εισοδημάτων, ας βάλουμε πλαφόν στις αποταμιεύσεις, ας βγούμε από τον φαύλο κύκλο της ανάπτυξης και της μαζικής κατανάλωσης, υιοθετώντας ολιγαρκείς συνήθειες –ας εγκαθιδρύσουμε, εν ολίγοις, μια δημοκρατική, εξισωτική και οικολογική κοινωνία και τότε, αφού την αφήσουμε να λειτουργήσει για κάποια χρόνια και να παράξει μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τύπο ανθρώπου, ας την κρίνουμε με κάθε αυστηρότητα.

Άμεση δημοκρατία και λούμπεν αντικρατισμός

Η πλήρης, άλλωστε, απαξίωση της άμεσης δημοκρατίας βάσει μιας αναφοράς σε μια ρατσιστικής έμπνευσης απόφαση –η οποία δε λήφθηκε καν με πραγματικά αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες!- συνιστά λογικό άλμα τρίτου βαθμού. Το ότι κάποιοι γονείς αποφάσισαν «να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους» και να λάβουν την απόφαση που έλαβαν, δε συνεπάγεται απαραιτήτως κάτι για την άμεση δημοκρατία. Η τραμπούκικη λογική του «παίρνω τον νόμο στα χέρια μου» δεν έχει τίποτε κοινό με την άμεση δημοκρατία. Διότι, πολύ απλά, άμεση δημοκρατία και αυτόνομα, δημοκρατικά κοινωνικά κινήματα, είναι τα κινήματα που υποστηρίζουν ένα μίνιμουμ δημοκρατικών διεκδικήσεων, όχι απλώς οτιδήποτε ξεφεύγει από τα πλαίσια της λειτουργίας των κατεστημένων θεσμών, το «χάος της βάσης» του ΔΜ.

Η «αυτοοργάνωση» των φασιστικών ομάδων στο κέντρο της Αθήνας, οι κάτοικοι που παλιότερα «έπαιρναν το νόμο στα χέρια τους» ενάντια στους μετανάστες, οι φανατικοί μουσουλμάνοι που σχεδόν εφαρμόζουν τη σαρία σε υποβαθμισμένες συνοικίες μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων δεν είναι μορφές αμεσοδημοκρατικής κινητοποίησης, αλλά μαφιόζικες ή τραμπούκικες πρακτικές, που δεν αμφισβητούν σε τίποτε την ολιγαρχική δομή των σημερινών κοινωνιών. Το ότι παρακάμπτουν το επίσημο δίκαιο και ακολουθούν έκνομες πρακτικές, δεν μας λέει τίποτε από μόνο του για το πολιτικό πρόσημο αυτών των κινήσεων[4]. Αντίστοιχα, διάφορα ψευτό-κινήματα ή πρωτοβουλίες «βάσης» (κατά το αγγλικό grassroots), που είτε στηρίζονται και χρηματοδοτούνται από κόμματα και κατεστημένα συμφέροντα (όπως το Tea Party στις ΗΠΑ), είτε αναπτύσσονται ως φιλολαϊκή βιτρίνα μέσα στα πλαίσια γραφειοκρατικών οργανισμών (οι δήθεν εκλογές πολιτικών αρχηγών «από τη βάση» κ.λπ.), έχουν τόση σχέση με την άμεση δημοκρατία όσο το αγελαδίσιο βλέμμα του ΔΜ με αυτό ενός ανθρώπου ικανού να σκέφτεται στοιχειωδώς.

Άμεση δημοκρατία σημαίνει, πρώτα και κύρια, κατάργηση των κοινωνικών ιεραρχιών και διακρίσεων κάθε τύπου –ρητών ή άρρητων- και ισοκατανομή της εξουσίας και αυτόνομη δράση της περίφημης «βάσης», η οποία, πολύ απλά, παύει να είναι τέτοια, καθώς σπάει τα οργανωτικά και θεσμικά πλαίσια εντός των οποίων υπάρχουν διαχωρισμοί βάσης-ανώτερης ιεραρχίας. Βλέπουν οι αρθρογράφοι μας τίποτε τέτοιο σε όλα αυτά τα τραμπούκικα εγχειρήματα με τους αρχηγίσκους και τους ηγετίσκους τους που αποφασίζουν στο όνομα όλων και τους υπόλοιπους που απλώς χειροκροτούν και ακολουθούν; Ή μήπως το ανακαλύπτουν στις στημένες εκλογές πολιτικών αρχηγών με σοβιετικά ποσοστά (99,9% κ.λπ.) και στην ακύρωση έστω και αυτών των υποτυπωδών διαδικασιών από τους μηχανισμούς, όταν δουν  ότι δεν τους συμφέρει το αποτέλεσμα[5]; Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την άμεση δημοκρατία; Υπάρχει πουθενά, σε όλα αυτά, ανοιχτός διάλογος, συζήτηση, σεβασμός της έκφρασης όλων των απόψεων; Πόθεν προέρχεται το σόφισμα ότι η άμεση δημοκρατία είναι το «χάος της βάσης» ή η δικτατορία της πλειοψηφίας, δηλαδή του όχλου (ή, για τους πιο ψαγμένους: ενός κρυμμένου ολιγαρχικού πυρήνα που καμώνεται την πλειοψηφία); Η άμεση δημοκρατία βασίζεται στην αρχή της πλειοψηφίας, ως τρόπος λήψης των αποφάσεων. Αυτό όμως πόρρω απέχει από το να μετατρέπεται σε μορφή κυριαρχίας μιας παγιωμένης πλειοψηφίας και κάποιου μυστηριώδους όχλου που διψάει για αίμα[6]. Προφανώς, βέβαια, και κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί κι έχει συμβεί ιστορικά. Όμως κάτι τέτοιο δεν είναι διακριτικό γνώρισμα μόνο της άμεσης δημοκρατίας, άρα δε στοιχειοθετεί κατηγορητήριο εναντίον της.

Η αντίληψη δε πως η δημοκρατία συνιστά μια «δικτατορία της πλειοψηφίας», μέσα στην αφέλειά της λέει αυτό που θέλει να πει: πως αυτοί που αντιμάχονται την άμεση δημοκρατία, το κάνουν επειδή κατά βάθος πολιτικά προτιμούν την «δικτατορία της μειοψηφίας» έναντι της πλειοψηφίας (πράγμα φυσικά που λέγεται με πιο κομψό τρόπο: «εγγυήσεις», «μηχανισμοί ελέγχου και εξισορρόπησης» κ.λπ.), παρά το αντίστροφο, είτε αυτή η μειοψηφία έχει ένα πιο ανθρώπινο περίβλημα όπως γίνεται με τα φιλελεύθερα καθεστώτα, είτε ένα πιο απάνθρωπο και αυταρχικό, όπως στις περιπτώσεις ανελεύθερων ολιγαρχιών.

Η λανθασμένη θεωρία των δικλείδων ασφαλείας

Το συμπέρασμα είναι ότι το κλασικό σχήμα λειτουργίας κόμματος, με τις τοπικές οργανώσεις, τους εκλέκτορες, το συνέδριο, μια κεντρική επιτροπή και ένα πολιτικό γραφείο λειτουργεί καλύτερα, προσφέρει εγγυήσεις, διαθέτει μηχανισμούς ελέγχου και εξισορρόπησης και, τελικά, ίσως να είναι και πιο αντιπροσωπευτικό από το χάος της βάσης. Μάλλον η άμεση δημοκρατία είναι ακόμη μία από τις φούσκες της εποχής μας.
Δ. Μητρόπουλος

Ας πάμε τώρα στην κορωνίδα της επιχειρηματολογίας των φιλελεύθερων πολέμιων της άμεσης δημοκρατίας. Πρόκειται για μια κοινοτοπία την οποία θεωρητικοί της δημοκρατίας, όπως, π.χ., ο Καστοριάδης[7], έχουν επανειλημμένως αναλύσει και κριτικάρει: «χρειαζόμαστε ιεραρχικούς θεσμούς, ώστε να ενεργούν μεσολαβητικά και να αμβλύνουν τις απόψεις της βάσης, επιτρέποντάς μας, έτσι, να αποφεύγουμε τις ακραίες απόψεις και προτάσεις». Ωραίο ακούγεται στη θεωρία. Δε βλέπουμε όμως σε τι εμπόδισε, π.χ., το κοινοβουλευτικό σύστημα της Βαϊμάρης (και μάλιστα στην τελευταία φάση του, από το 1930 ως το 1933, όταν είχε καταστεί ακόμα πιο συγκεντρωτικό και προεδροκεντρικό, δίνοντας τη δυνατότητα στον πρόεδρο, βάσει του περίφημου άρθρου 48 του Συντάγματος του 1919, να κυβερνά με διατάγματα) τους γερμανούς ψηφοφόρους να φέρουν τον Χίτλερ στην εξουσία. Ούτε αντιλαμβανόμαστε πώς εμπόδισε το κοινοβουλευτικό σύστημα των ΗΠΑ τη διαιώνιση ενός είδους απαρτχάιντ που βασιζόταν σε νόμους και διατάξεις ρατσιστικού τύπου έως το 1964.

Η ιδέα πως οι ολιγαρχικές μορφές διακυβέρνησης μπορούν να δράσουν ως δικλείδες ασφαλείας, που θα μας προφυλάξουν από τις παρεκτροπές ενός ανεξέλεγκτου πλήθους, είναι παντελώς ανιστόρητη. Τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ανθρώπινης ιστορίας δεν έχουν γίνει από αμεσοδημοκρατικά όργανα και θεσμούς (έστω αναλογικά, όποτε αυτά μπόρεσαν να έχουν κάποια εξουσία), ούτε, γενικότερα, υπό οχλοκρατικού (άρα «δημοκρατικού» για τους ιδεολόγους μας) τύπου συνθήκες (όπως, π.χ., οι σφαγές κρατουμένων τον Σεπτέμβριο του 1792 στο Παρίσι, κατά τη Γαλλική Επανάσταση). Έχουν γίνει, αντίθετα, από ολιγαρχικά και δεσποτικά συστήματα, όπου οι αποφάσεις μιας μικρής ολιγαρχίας (στην περίπτωση του ολοκληρωτισμού πρόκειται απλώς για έναν στενό κύκλο ή ακόμα και για τον ίδιο τον Αυτοκράτη), δεν ελέγχονται από κανέναν, ακριβώς εξαιτίας του γεγονότος ότι λαμβάνονται από μια ολιγαρχία, η οποία, ως τέτοια, ελέγχει τον κρατικό μηχανισμό κι έχει τη δυνατότητα να επιβάλλεται σε όποιον της αντιστέκεται.

Κι αυτό, φυσικά, δεν ισχύει μόνο για τα ολοκληρωτικά ή δεσποτικά καθεστώτα: έχουμε δει ιστορικά ότι, όταν, π.χ., ένα φιλελεύθερο κράτος αποφασίζει να κηρύξει πόλεμο, πολύ συχνά περιστέλλει τις πολιτικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών του, για να περιορίσει τις αντιδράσεις όσων διαφωνούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Γαλλία, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου οι αντιδημοκρατικές διατάξεις που η κυβέρνηση ψήφισε κατά τα έτη 1939-1940 (όπως η απαγόρευση του ΚΚ), όπως βέβαια και ο τρόπος με τον οποίο κυβερνιόταν η χώρα (μέσω προεδρικών διαταγμάτων και παράκαμψης της νομοθετικής εξουσίας), έθεσαν τις νομικές βάσεις στις οποίες πάτησε στη συνέχεια το αυταρχικό καθεστώς του Βισύ. Πιο πρόσφατα, μπορούμε να θυμηθούμε την καταστολή που ασκήθηκε στις ΗΠΑ ενάντια σε όσους αντιδρούσαν στον πόλεμο του Βιετνάμ (και νωρίτερα –ας μην το ξεχνάμε!- σε όσους αντιδρούσαν στους ρατσιστικούς νόμους). Πώς λοιπόν μπορούμε να αντισταθούμε στα εγκλήματα που διαπράττει ένα φιλελεύθερο καθεστώς; Μας λένε κάτι επ’ αυτού τα δεκάδες πτώματα των αλγερινών διαδηλωτών που η παρισινή αστυνομία πέταξε στον Σηκουάνα, τη νύχτα της 17ης Οκτωβρίου 1961, μετά από μια διαδήλωση ενάντια στη γαλλική κατοχή της Αλγερίας;

Γιατί μια άμεση δημοκρατία, όπου μπορούμε όλοι και όλες να τοποθετηθούμε επί ίσης βάσης πάνω στα φλέγοντα ζητήματα και να συμμετάσχουμε εξίσου στη διαμόρφωση των αποφάσεων –ασχέτως, αν τελικά, περάσει η άποψή μας-, να μη θεωρείται το κατεξοχήν πολίτευμα του κοινωνικού ελέγχου και της εξομάλυνσης των πιο «ακραίων» και θερμόαιμων απόψεων; Γιατί μια άμεση δημοκρατία όπου τα πόστα είναι ανακλητά, να μη θεωρείται ως το πολίτευμα που προσφέρει πολύ περισσότερες δικλείδες ασφαλείας ενάντια στην κατάχρηση εξουσίας από τους όποιους αξιωματούχους; Μαλάκας ήταν ο Αριστοτέλης που έλεγε (στα Πολιτικά) πως το βασικό επιχείρημα υπέρ της (άμεσης) δημοκρατίας είναι ότι συνδυάζει πολύ περισσότερες απόψεις άρα –προσθέτουμε εμείς- μπορεί να περιορίζει την αναγωγή της τρέλας του δικτάτορα ή των εμμονών και της στενοκεφαλιάς ενός κοινοβουλευτικού πολιτικού προσωπικού σε αποκλειστικό παράγοντα διαμόρφωσης των αποφάσεων;

Η τραγικότητα της δημοκρατίας και οι αντιστάσεις που προκαλεί

Φυσικά όλες αυτές οι ενστάσεις απέναντι ακόμα και στην πιο περιορισμένη προσπάθεια εγκαθίδρυσης κάποιου είδους αμεσοδημοκρατικών θεσμών αναδεικνύουν ένα ουσιαστικό ζήτημα: τον τραγικό χαρακτήρα της δημοκρατίας (της πραγματικής, της άμεσης, δηλαδή, δημοκρατίας) ως κοινωνικού καθεστώτος. Τραγικότητα που έγκειται στο γεγονός ότι επιλέγουμε τη δημοκρατία γνωρίζοντας πως είναι ένα πείραμα που μπορεί να αποτύχει. Έχουμε επίγνωση των ρίσκων που αναλαμβάνουμε και δεν τρέφουμε ψευδαισθήσεις. Ξέρουμε πως ό,τι είναι να γίνει θα γίνει από εμάς τους ίδιους και τις ίδιες, καθώς έχουμε επιλέξει να μην αναθέτουμε σε τρίτους τη διακυβέρνησή μας. Οπότε ενδέχεται να κάνουμε και λάθη. Όμως κάτι τέτοιο ισχύει για κάθε είδος συλλογικής οργάνωσης, (αμεσο)δημοκρατική ή όχι.

Διότι τελικά πρόκειται για τον ίδιο τον τραγικό χαρακτήρα της ανθρώπινης ύπαρξης εν γένει: δεν υπάρχει ούτε ο Θεός, ούτε το αόρατο χέρι του Άνταμ Σμιθ, ούτε οι «σιδερένιοι νόμοι της Ιστορίας», ούτε οι νόμοι της ελεύθερης αγοράς για να μας προστατέψουν από την ίδια μας την υπερβολή και την ύβρη. Αυτό ακριβώς προσπαθούν να κρύψουν οι υποστηρικτές της ρητορείας γύρω από τις δικλείδες ασφαλείας που υποτίθεται ότι μας παρέχει το κοινοβουλευτικό σύστημα: ότι ο κίνδυνος παρεκτροπής υπάρχει πάντοτε και όχι μόνο μέσα σε ένα αμεσοδημοκρατικό καθεστώς. Η διαφορά της δημοκρατίας είναι ότι καθιστά αυτόν τον κίνδυνο ρητό, ότι αρνείται να τον αποσιωπήσει και ότι ωθεί τα μέλη της να βασίσουν την πολιτική τους διαμόρφωση και κουλτούρα σε αυτήν την επίγνωση[8]. Γι’ αυτό και συνιστά το κατεξοχήν πολίτευμα της υπευθυνότητας και του αυτοπεριορισμού: άρα ένα πολίτευμα δύσκολο και απαιτητικό.

Λογικό είναι απέναντι σε μια τέτοια προοπτική ο σύγχρονος άνθρωπος, τρυφηλός και βολεμένος στη θαλπωρή των καταναλωτικών του ανέσεων, να φοβάται και να αντιδρά. Τρελοί είμαστε τώρα να μπαίνουμε σε ιστορίες για την ελευθερία και την ισότητα; Ποιος χέστηκε γι’ αυτές; Καλά δεν είμαστε κι έτσι; Εντάξει, μπορεί το αφεντικό να μας βγάζει λίγο την πίστη στη δουλειά με τις απλήρωτες υπερωρίες, αλλά όλα τα άλλα εντάξει δεν είναι; Μια χαρά ελευθερία έχουμε: τώρα με το iPhone 5 και τα 4G δίκτυα μπορώ να έχω πρόσβαση στο Ίντερνετ όπου και να ‘μαι: αυτό είναι η πραγματική ελευθερία! Δεν με περιορίζει τίποτε!

Είναι προφανές ότι αν βλέπουμε έτσι τα πράγματα, δεν έχει νόημα να επιχειρηματολογούμε υπέρ της ελευθερίας. Διότι ελευθερία είναι η ισότιμη πολιτική συμμετοχή στη διαμόρφωση και τη λήψη των αποφάσεων. Αυτό θα πει ελευθερία, γνήσια, θετική ελευθερία. Τα υπόλοιπα είναι φιοριτούρες και στάχτη στα μάτια. Αν όμως θέλουμε αυτήν την πραγματική ελευθερία, χρειάζονται κόπος, αγώνες και στερήσεις. Δεν είναι εύκολο πράγμα η ελευθερία. Χρειάζονται ρίσκα και επίγνωση ότι τίποτε δε μας είναι ούτε εγγυημένο ούτε υποσχεμένο.

Και καλόν είναι αυτό να αρχίσουν να το χωνεύουν σιγά σιγά κι οι πολέμιοι της άμεσης δημοκρατίας. Διότι η κοινωνία της αφθονίας και της κατανάλωσης έχει φτάσει στο τέλος της. Αυτά που μάθαμε πρέπει να τα ξεχάσουμε: το επίπεδο ζωής θα πέσει κατακόρυφα, δικαιώματα και ιστορικές κοινωνικές κατακτήσεις θα κόβονται, τα δίκτυα προστασίας και οι μαφίες (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Χρυσή Αυγή) θα οργιάζουν και τότε να δούμε τι θα λένε οι φιλελεύθεροί μας για τα κακά της άμεσης δημοκρατίας και της υπερβολικής ελευθερίας που οδηγεί στην ανομία. Οι συντηρητικοί συνάδελφοί τους, που βάσει παρόμοιων επιχειρημάτων στήριξαν τον φασισμό και τον ναζισμό (για να χτυπήσουν το εργατικό κίνημα), τραβούσαν τα μαλλιά τους για πολύ καιρό μετά το ’22 και το ’33. Προφανώς, όμως, αυτό δεν έχει γίνει μάθημα σε κανέναν, εδώ στις παραμεθόριες επαρχίες της παρακμάζουσας δυτικής αυτοκρατορίας…


[1] Δ. Μητρόπουλος, «Η φούσκα της άμεσης δημοκρατίας»Τα Νέα, 24/11/2012. Προσοχή στην φωτογραφία του συγγραφέα (που είναι μεγαλύτερη από το άρθρο του): μην τον κοιτάξετε πολύ στα μάτια, γιατί υπάρχει κίνδυνος να σας απονεκρώσει πνευματικά με το βλέμμα διανοούμενης αγελάδας που έχει.
[2] Β. Σωτηρόπουλος, «Η άμεση δημοκρατία είναι ολοκληρωτισμός». Ερώτηση: έχει πάει στη Β. Κορέα ο συγκεκριμένος δικηγόρος; Αν όχι, του πληρώνουμε εμείς τα εισιτήρια, για να πάει να δει τι είναι ο ολοκληρωτισμός και να σταματήσει να λέει χαζομάρες.
[3] Όπως, μεταξύ άλλων, ο γερμανός Ότο Ρύλε, ο τροτσκιστής αποστάτης Μπρούνο Ρίτσι κ.λπ., οι οποίοι περιέγραφαν την άνοδο του μπολσεβικισμού και του φασισμού (ο πρώτος) και του σταλινισμού και του ναζισμού (ο δεύτερος) ως δείγμα μιας νέας μορφής παγκόσμιας τυραννίας στην οποία θα έπρεπε να αντισταθούμε.
[4] Σχετικά με τον πολιτικά αποπροσανατολιστικό –και διανοητικά αποβλακωτικό- χαρακτήρα της διάκρισης νομιμοφροσύνης-ανομίας (ως κριτηρίου αποτίμησης των πολιτικών συμπεριφορών), βλ. και το πολύ ωραίο και περιεκτικό άρθρο του Α. Φασούλα, «Τα έκνομα άκρα και το “Άγιο Κέντρο”», εφ. Ελευθερία, 24/9/2012.
[5] Το δεύτερο ερώτημα απευθύνεται κυρίως στον ΔΜ, ο οποίος αναφέρει ως παραδείγματα την εκλογή ΓΑΠ στο ΠΑΣΟΚ, το 2007, αλλά και τα καραγκιοζιλίκια του γαλλικού UMP, του κόμματος του Σαρκοζί, όπου δεν κατέστη δυνατή η εκλογή –από τη βάση- νέας ηγεσίας. Μόνο που, πανέξυπνε ΔΜ, δε φταίει η βάση (καλοί μαλάκες κι αυτοί –ειρήσθω εν παρόδω) για αυτό, αλλά οι μηχανισμοί και οι φράξιες της κομματικής ιεραρχίας, που αρνούνται να αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας. Τι άλλο θα ακούσουμε σε αυτή τη ζωή; Μουουουουουουουουουουουουουουου!
[6] Γι’ αυτό και σε «ευαίσθητα» θέματα μπορούμε να θεσπίσουμε την απαίτηση αυξημένου τύπου πλειοψηφιών (π.χ. 76% αντί για 51%) αλλά και μιας σειράς ακόμα τέτοιων ασφαλιστικού τύπου ρυθμίσεων. Αντιθέτως, δεν είδαμε καμιά «ευαισθητοποίηση» από τον φιλελεύθερο νομικισμό για το Μνημόνιο, το Μεσοπρόθεσμό, το PSI, τις αποκρατικοποιήσεις και όλους τους νόμους που εγκρίθηκαν από το ελληνικό κοινοβούλιο -για να αναφερθούμε μόνο στα οικονομικά νομοσχέδια των τελευταίων δύο ετών- με απλή αναλογική ή με το πρόσχημα του κατ’ επείγοντος, παρακάμπτοντας την ίδια τη Βουλή(!). Πόσο δημοκρατικό είναι 154 βουλευτές να αποφασίζουν για την οικονομική πολιτική της χώρας (δηλαδή 10.000.000 ανθρώπων) για τα επόμενα 20 χρόνια;
[7] Βλ. π.χ. την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση «Για την αυτονομία και την άμεση δημοκρατία», περ. Πρόταγμα, τ. 3, Δεκέμβριος 2012 .
[8] «Δεν πρόκειται, λοιπόν, να θέτουμε καθημερινά στην ημερήσια διάταξη της συνέλευσης το σύνολο των υπαρχουσών νομικών διατάξεων και να καλούμε τον πληθυσμό είτε να τις επανεπικυρώσει είτε να τις αλλάξει. Αυτό που λέω είναι ότι, απλά, έχουμε να διαχειριστούμε την πιθανότητα –και πρόκειται για πραγματική και όχι απλώς δυνητική πιθανότητα- ότι οι θεσμοί θα μπορούσαν να αλλάξουν, δίχως να χρειάζονται, γι’ αυτό, οδοφράγματα, ποτάμια αίματος, αναστατώσεις και τα τοιαύτα» (Κ. Καστοριάδης, ό. π.,  σ. 97).
Advertisements
This entry was posted in Κείμενα. Bookmark the permalink.

26 Responses to Ας σας τα πρήξουμε λιγάκι παραπάνω

  1. Ο/Η blackboy1955 λέει:

    Συμφωνώ απολύτως.

    Έχω όμως να κάνω μια παρατήρηση και να προσθέσω κάτι.

    Η παρατήρηση: στην εικονίτσα στο τέλος γράφει «εκλογές και μαλακίες …..». Δηλαδή στην άμεση δημοκρατία δεν έχουμε εκλογές; Προφανώς εννοείτε πως δεν θα έχουμε εκλογές για να επιλέξουμε ποιοι θα αποφασίζουν για μας. Αλλά αντίθετα θα έχουμε εκλογές για να αποφασίζουμε ποιος νόμος είναι σωστός και ποιος όχι.

    Αυτό που νομίζω πως λείπει απ’ το άρθρο είναι ο δρόμος που θα μας οδηγήσει απ’ τη φιλελεύθερη κοινοβουλευτική ολιγαρχία στο δημοκρατικό καθεστώς.
    Επιτρέψτε μου να προτείνω ένα πρώτο μικρό βήμα:

    http://dhmokratiatwragiaolous.wordpress.com/2012/11/10/%CE%BC%CE%B5-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%BF-%CE%B8%CE%B1-%CE%BF%CE%B4%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CE%B8%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%81%CE%B9%CE%B6%CE%B9%CE%BA/http://dhmokratiatwragiaolous.wordpress.com/2012/11/10/%CE%BC%CE%B5-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%BF-%CE%B8%CE%B1-%CE%BF%CE%B4%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CE%B8%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%81%CE%B9%CE%B6%CE%B9%CE%BA/

  2. Ο/Η Μιχάλης Θ λέει:

    «Δε μας κάνει να σκεφτούμε ότι ενδεχομένως κάθε πολίτευμα έχει και τον ομοούσιό του τύπο ανθρώπου»;
    =========================
    Ακριβώς αυτή είναι η ουσία. Ο κοινωνικο-κεντρισμός που έλεγε και ο Καστοριάδης, ότι, δηλαδή, κρίνουμε κάθε μα κάθε κοινωνία με βάση την κουλτούρα, τις νόρμες, τις αντιλήψεις και τους θεσμούς εντός της οποίας ζούμε (μια λογική που φέρει αποικιοκρατικές ρίζες θα μπορούσα να πω). Εν ολίγοις, δεν μπορούμε να πούμε ότι η διαδικασία κατά την οποία «οι γονείς στο Χαλάνδρι ψήφισαν (με συντριπτική πλειοψηφία) να μη δεχθούν τσιγγανάκια στο σχολείο τους» είναι αμεσοδημοκρατική κρίνοντάς την με βάση τα δεδομένα που ισχύουν στην υπάρχουσα κοινωνία που ζούμε, που δημιουργεί συγκεκριμένους ανθρωπολογικούς τύπους οι οποίοι δεν είναι δημοκρατικοί.

    Ας το δούμε διαφορετικά. Αν πούμε ότι η απόφαση αυτή πάρθηκε με αμεσοδημοκρατική διαδικασία, αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι σε μια κοινωνία όπου όλοι οι πολίτες συμμετέχουν ανοιχτά καί στην λήψη αλλά και στην εκτέλεση των αποφάσεων, θα διώχνονται οι αλλοδαποί μαθητές από τα σχολεία, θα κλείσουν τα κουρεία των Πακιστανών, θα σφάξει η πλειοψηφία την μειοψηφία και διάφορα τέτοια παλαβά. Ναί, έχω γνώση του κινδύνου περί δικτατορία της πλειοψηφίας που απασχολούσε και τον Τοκβίλ. Πώς, όμως, μπορώ να προδικάσω ότι σε μια τέτοια κοινωνία αποκλειστικά και μόνο θα συμβεί αυτό, δηλαδή ότι το σύνολο των αποφάσεων θα έχει ως αποτέλεσμα ξενοφοβικούς περιορισμούς, ρατσιστικά λιντσαρίσματα, πως, εν ολίγοις, η μειοψηφία θα καταπιέζεται, με βάση μια απόφαση που πάρθηκε «αμεσοδημοκρατικά» (ας πούμε) σε μια κοινωνία η οποία δεν έχει καμία σχέση με την άμεση δημοκρατία;

    Ναι, δεν λέω, ο αποκλεισμός των τσιγγάνων από το σχολείο είναι καθαρός ρατσισμός (και αν δεν είναι, σίγουρα είναι καταδικαστέο). Πώς, όμως, θα ήταν τα πράγματα αν όλες οι αποφάσεις λαμβάνονταν συλλογικά και ανοιχτά από όλους τους πολίτες; Μήπως αν οι πολίτες είχαν αυτήν την δυνατότητα να ενεργούν αμεσοδημοκρατικά για ΟΛΑ τα θέματα, τότε πολλά από τα προβλήματα που οδηγούν στον ρατσισμό, όπως π.χ κοινωνικός αποκλεισμός, οικονομική ανισότητα, έλλειψη επαφή ανθρώπου με άνθρωπο, ατομικισμός και ανταγωνισμός (ο οποίος πολλές φορές καμουφλάρεται πίσω από εθνικές ταυτότητες ή εκφράζεται μέσω φυλετικών διαφορών), μήπως όλα αυτά τα προβλήματα θα μπορούσαν να περιοριστούν ως ένα βαθμό; Όταν π.χ πριν ενάμιση χρόνο το Λονδίνο καιγόταν από τους νεαρούς των council estates, διάφοροι «αναλυτές» έκαναν λόγο για ανθρώπους που δεν τους δόθηκε ποτέ μια πραγματική ευκαιρία να έρθουν σε συζήτηση με την υπόλοιπη κοινωνία που τους έχει ρίξει στο περιθώριο, να κάνουν, τους λευκούς Βρετανούς (οι οποίοι το μόνο που γνωρίζουν είναι πως οι μειονότητες και οι κοινωνικά αποκλεισμένοι είναι απλά τεμπέληδες που σπαταλάνε τα χρήματα του δημοσίου ζώντας με επιδόματα ανεργίας, τα γνωστά, jobseekers allowance) να καθίσουν και να ακούσουν τα προβλήματά τους. Οι δημοσκοπήσεις εδώ στην Βρετανία δείχνουν ότι αν γίνει δημοψήφισμα για την θανατική ποινή, το 80% θα ψηφίσει υπέρ. Μπορούμε να πούμε ότι ένα τέτοιο δημοψήφισμα αποτελεί μια μορφή άμεσης δημοκρατίας; Μάλλον όχι! Διότι, στην άμεση δημοκρατία ο μαύρος που ζει με επιδόματα μηδαμινά, που τα ΜΜΕ τεμπέλη τον ανεβάζουν τεμπέλη τον κατεβάζουν, θα μπορεί να μιλήσει. Διαφορετικά θα επιβεβαιώσει τον Martin Luther King, «a riot is the language of the unheard». Όταν όμως πάψει να είναι unheard, μήπως έτσι υπάρχει και η πιθανότητα να γνωρίσει ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων τα δικά του προβλήματα; Μήπως έτσι ο δικός του πόνος βρει εύκολα ώτα ευήκοα, που πριν δεν μπορούσε, γιατί τα ΜΜΕ (και τα Βρετανικά ΜΜΕ είναι απείρως χειρότερα από τα Ελληνικά, 100 φορές πιο συντηρητικά), δεν θα καθίσουν τώρα ν’ ασχοληθούν με τον «χαραμοφάη» του Totenham αλλά με τους «κακούς μετανάστες που μας παίρνουν τις δουλειές» και με το «τί θα γίνει με τα εκατομμύρια μεταναστών που θα αρχίσουν να εισρέουν από τις χώρες του νότου σε περίπτωση που καταρρεύσει το Ευρώ»; Τα ΜΜΕ έχουν επίσης ν’ ασχοληθούν και με reality, όπως το Go Greek for a Week που προβλήθηκε πέρυσι, όπου Βρετανοί ηθοποιοί υποδύονται ρόλους Ελλήνων πολιτών οι οποίοι συνταξιοδοτούνται νωρίς, δεν εργάζονται σκληρά, δεν πληρώνουν τους φόρους τους…. Τί έκανε, όμως, εδώ το Βρετανικό «δίκαιο» κράτος που με βάση τις απόψεις του ΑΔ παρέχει προστασία στις μειονότητες; Ναι παρέχει μια Α προστασία βάση διαφόρων αντιρατσιστικών νόμων που κερδήθηκαν με σκληρούς αγώνες. Να που όμως δεν επικαλέστηκε την νομοθεσία να σταματήσει τούτη η δυσφήμηση. Διότι το στερεότυπο του «τεμπέλη Έλληνα» βολεύει μια χαρά τις ολιγαρχίες. Πώς αλλιώς θα περάσουν ανενόχλητα τα μέτρα λιτότητας, αν ο Έλληνας πολίτης που συνεχώς μάχεται ενάντια στις περικοπές, δεν παρουσιαστεί όχι ως παράδειγμα προς μίμηση αλλά προς αποφυγή; Πώς αλλιώς θα στραφούν οι αντιδράσεις του κοινού, όχι ενάντια στο ίδιο το σύστημα, αλλά στους Έλληνες, στους μετανάστες, στους Εβραίους και πάει λέγοντας;

    Με τα ΜΜΕ εδώ να κάνουν λόγο συνεχώς για σκληρό έγκλημα και παρανομία (που προσωπικά το Λονδίνο το έχω βρει πολύ πιο ασφαλές από την Θεσσαλονίκη), ή με διαφημίσεις, δάνεια και… για σπίτια ψεύτικα αξίας 1.000.000 λιρών… ποιός τώρα θα ασχοληθεί με τον Αφροβρετανό του Pecham!!! Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν παράγονται δημοκρατικοί πολίτες. Κοντολογίς, στην άμεση δημοκρατία κάποιος έχει την δυνατότητα να ακούσει και να ακουστεί σε μια συνέλευση μιας πλατείας, σε αντίθεση με τις σημερινές καταθλιπτογόνες κοινωνίες που δεν γνωρίζουμε ούτε καν την φωνή του γείτονά μας… Πώς, λοιπόν, μπορούμε να καταδικάσουμε συλλήβδην ένα ολόκληρο πρόταγμα βάση μιας απόφασης που πάρθηκε σε μια κοινωνία τελείως ξένη με τα ιδανικά που αυτό πρεσβεύει;

  3. Παράθεμα: Ας σας τα πρήξουμε λιγάκι παραπάνω - Eagainst.com

  4. Παράθεμα: Ας σας τα πρήξουμε λιγάκι παραπάνω « Ώρα Κοινής Ανησυχίας

  5. Ο/Η Herrschwarz λέει:

    Κείμενο που μπορεί να προβληματίσει σχετικά με την αρκετά προβληματική έννοια της «δημοκρατίας». Κρατάω αρχικά αυτό που λέτε σε ένα σημείο:

    «Εκεί η άμεση δημοκρατία δε λειτούργησε, ακριβώς επειδή πήγε να εφαρμοστεί από ανθρώπους διαμορφωμένους μέσα στις σημερινές κοινωνίες της ανάθεσης και της πολιτικής ανευθυνότητας. Ας μην ανησυχούν λοιπόν οι φίλοι μας: ο κοινοβουλευτισμός έχει τις δικλείδες ασφαλείας του, δεν κινδυνεύει τόσο εύκολα!»

    Το ζήτημα είναι ότι οποιαδήποτε αλλαγή και αν έλθει, τα υποκείμενά της θα είναι αναγκαστικά διαμορφωμένα από την πρότερη κοινωνία. Αν το κρατήσουμε αυτό στο μυαλό μας, και ταυτόχρονα έχουμε στόχο την συγκρότηση δημοκρατικών θεσμών, πρέπει επίσης να έχουμε στο μυαλό μας ότι ίσως είναι αναγκαία και μέτρα τα οποία θα έρχονται ευθέως σε αντίθεση με τους τελευταίους προκειμένου αυτοί (οι δημοκρατικοί θεσμοί) να διατηρηθούν «εν ζωή». Σήμερα αυτό που γίνεται είναι κατα βάση το αντίθετο. Οι θεσμοί είναι «καταναγκαστικοί», αλλά για να λειτουργήσουν απαιτούν μια «δημοκρατικότητα» ή αλλιώς μια «συναίνεση». Ακόμα και η αλληλεγγύη μεταξύ των εργαζομένων τάξεων στον χώρο δουλειάς τους, ως απτή υλικότητα, είναι ένα στοιχείο το οποίο αντιπαρατίθεται και ταυτόχρονα αναπαράγει τις απαρχαιωμένες κοινωνικές σχέσεις και τους θεσμούς που αυτοί στηρίζουν.

    Η υποστασιοποίηση ωστόσο της δημοκρατίας, η οποία σίγουρα είναι επιθυμητή, μπορεί να καταντήσει δογματική. Εσείς όταν μιλάτε βέβαια για δημοκρατία, προϋποθέτετε και ένα ολόκληρο πλαίσιο (ισότητα κλπ). Αλλά νομίζω δεν είναι αναγκαίο να το κάνουμε αυτό , και μάλιστα δεν πρέπει. Αντί να λέμε δημοκρατία και πακέτο να έχουμε και όλες τις απαραίτητες κοινωνικές σχέσεις οι οποίες «πρέπει» να εναγκαλίζουν την τελευταία, γιατί να μην στοχεύσουμε σε αυτές τις κοινωνικές σχέσεις κριτικά? Τι είναι άραγε καλύτερο? Μια δημοκρατική κοινωνία η οποία δεν έχει ως βάση της ισότητα για όλα της τα μέλη ή μια κοινωνία ολιγαρχική, η οποία είναι πέρα για πέρα κοινωνία ισότητας και δικαιοσύνης? Ο Αριστοφάνης στην κωμωδία του, μαζί με την (μερική και μικροαστικής φύσης) κριτική στους θεσμούς προπαγάνδιζε και θέματα εξωτερικής πολιτικής της ιμπεριαλιστκής Αθήνας τότε. Και το κοινό χειροκροτούσε και πάλι. Και τα δύο παραδείγματα περιέχουν τις αντιφάσεις τους ασφαλώς. Μπορεί μια δημοκρατία να επιζήσει όταν επιζούν οι αστικές κοινωνικές σχέσεις – το «αυτόνομο», «ανεξάρτητο», δηλαδή το αδιάφορο άτομο(Μαρξ), η ανταλλακτική αξία ως βασική κοινωνική δύναμη- ή γενικά όταν εξακολουθούν να υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα? Σίγουρα όχι. Στον βαθμό που η δημοκρατία αδιαφορεί για απτές υλικές σχέσεις (όπως οι σχέσεις παραγωγής, η ιδιοκτησία κλπ) θα είναι τραγική και με τις δύο έννοιες. Μια δημοκρατία όπου υπό τον ζυγό της «αυτοδιαχείρισης» ο μεμονωμένος εργάτης θα παραμένει εργάτης είναι ανεπιθύμητη. Η απόφαση δε στο Χαλάνδρι από τους κάφρους και ρατσιστές γονείς δεν είναι κάτι που πρέπει να μας ξαφνιάζει. Ακόμα και στην πιο «δημοκρατική» χώρα στον κόσμο, την Ελβετία, παρόμοια μέτρα λαμβάνονται για μετανάστες (ιδιώνυμο), επί τη βάση κοινωνικής συναίνεσης.

    Επιπλέον στην ανάλυσή σας φαίνεται να μην λαμβάνετε υπόψη σας της ταξική διαστρωμάτωση ή να την αντιλαμβάνεστε όπως το Occupy: 99% ενάντια στο 1%. Αυτό μόνο φαινομενικά αληθεύει βέβαια. Μπορεί μια συμμαχία του προλεταριάτου με την μικρομεσαία τάξη να ωφελήσει το πρώτο ή μας αρκεί μια οπισθοδρόμηση στην αμφίβολη «φιλελεύθερη» περίοδο και την επιστροφή στην «μικροπαραγωγή»? Μπορεί από αυτή την συμμαχία να αναπτυχθεί η προοπτική κατάργησης του καταμερισμού της εργασίας και της ατομικής ιδιοκτησίας? Μου φαίνεται ιδιαίτερα δύσκολο γιατί είναι απελπιστικά μη-ρεαλιστικό.

    Κατά την άποψή μου, η άμεση δημοκρατία απαιτεί ένα πλαίσιο κοινωνικών σχέσεων από το οποίο το μερικό συμφέρον θα έχει υπερβληθεί και οι δομές που του δίνουν ζωή θα έχουν καταστραφεί. Γιαυτό είναι απαραίτητο το υποκείμενο που θα προσπαθήσει να φέρει εις πέρας αυτό το κολοσσιαίο εγχείρημα, να αντιληφθεί αρχικά ότι τα συμφέροντά του ως τάξης είναι διαφορετικά από όσους έχουν και την δυνατότητα σε επιλογή δουλειάς, και «αξιοπρεπή» ζωή, και μέσα παραγωγής (μικρά ή μεγάλα) .ώστε να μπορέσει να οργανωθεί, χωρίς ωστόσο να αποκλείει τυχόν ευαίσθητους συμμάχους (αν και αυτοί ιστορικά ήταν κυρίως μεγάλοι φιλόσοφοι και όχι «αναρχικοί τραπεζίτες»). Η δεσμευτικότητα που θα απαιτεί μια δημοκρατική κοινωνία (η αρχή της πλειοψηφίας απαιτεί την ικανοποίηση της βούλησης της πλειοψηφίας έτσι?), η οποία λογικά θα πρέπει να είναι σε θέση να προστατεύσει τον εαυτό της, θα εκδηλωθεί και στην πάλη των καταπιεσμένων ενάντια στην τωρινή κοινωνία και στα φερέφωνα της. Και οι φορείς αυτοί δεν είναι μόνο ο Μπόμπολας και οι πολιτικοί, αλλά και όλος ο φιλισταϊκός συρφετός που απαιτεί ασφάλεια. εργασία και ανάπτυξη.

  6. Ο/Η blackboy1955 λέει:

    Ας αρχίσουν ν’ αναφύονται οι διαφωνίες. Η αντιμετώπισή τους είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας.

    Δημοκρατία πριν ή μετά την επανάσταση;
    Όλη η Αριστερά (ίσως και η ομάδα γύρω απ’ το Πρόταγμα) απαντά: πρώτα επανάσταση και μετά δημοκρατία. Αυτή η απάντηση είναι που οδηγεί την Αριστερά να υποστηρίζει διάφορες εκδοχές του κοινοβουλευτισμού.
    Οι υποστηρικτές της άποψης «πρώτα η επανάσταση» πρέπει όμως να μας απαντήσουν γιατί απορρίπτουν την άμεση λήψη αποφάσεων από τους πολίτες πριν την αταξική κοινωνία.
    Το επιχείρημα πως δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία όσο υπάρχει ανισότητα μου φαίνεται έωλο.
    Κι αυτό διότι παρ’ όλη την προφανή ανισότητα που μαστίζει τις σύγχρονες κοινωνίες τίποτα (εκτός απ’ την ταξική εξουσία που διασφαλίζεται και μέσω τους κοινοβουλευτικού συστήματος) δεν εμποδίζει τις κοινωνίες ν’ αποφασίσουν πως από δω και ύστερα θ’ αποφασίζουν οι πολίτες κι όχι οι δήθεν αντιπρόσωποί τους.
    Ίσως το αντεπιχείρημα να είναι πως ακόμα κι αν αποφασίζουν οι πολίτες οι αποφάσεις τους θα είναι υπερκαθορισμένες απ’ την ιδεολογική κυριαρχία των αστών ή απ’ το καπιταλιστικό φαντασιακό. Αλλά αυτό είναι τόσο προφανές που δεν χρειάζεται να το συζητάμε. Αν έχουμε όμως μια ελπίδα για αλλαγή των συνειδήσεων είναι η δική μας δράση εντός των δημοκρατικών κανόνων. Ή με άλλα λόγια

    η δημοκρατία πριν την επανάσταση δε συμφέρει μόνο τους αστούς.

  7. Ο/Η protagma λέει:

    @Herrschwarz

    Καταρχήν να τονίσω πώς γράψαμε ένα κείμενο με αφορμή κάποια άρθρα που εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο, τα οποία κατά κύριο λόγο επικεντρώνονταν στην «αδυναμία» της άμεσης δημοκρατίας στο πολιτειακό επίπεδο. Τόσο ο Δημοκίδης, όσο και ο Μητρόπουλος, μέσα από λογικά άλματα και αρκετές φανφάρες προσπάθησαν να πείσουν τους αναγνώστες τους πώς ένα ολιγαρχικό καθεστώς είναι προτιμότερο από ένα δημοκρατικό. Η δικαιολογία τους ήταν η εξής: το ολιγαρχικό-κοινοβουλευτικό καθεστώς παρέχει «δικλείδες ασφαλείας», «μηχανισμούς εξισορρόπησης και ελέγχου», οπότε και θα μας προστατεύσει από τη βία της βάσης και τις ανάγκες του όχλου για αίμα. Εκεί ακριβώς έγκειται και η κριτική μας. Είναι λογικό όμως σε ένα τέτοιο άρθρο (10-11 σελίδων) να μην μπορέσουμε λόγω χώρου και χρόνου να θίξουμε ζητήματα δημοκρατίας σε χώρους δουλειάς αν και κάνουμε κάποιες νίξεις στο ίδιο το κείμενο (αυτοδιαχείριση, συνεργατικότητα, εργατική δημοκρατία), αλλά ακόμα δε περισσότερο, να μην επικεντρωθούμε σε μία κριτική στο ίδιο το νόημα της παραγωγής και της κατανάλωσης, λ.χ. την απεριόριστη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και των καταναλωτικών δυνατοτήτων. Κοντολογίς, γιατί να έχουμε αυτή τη λογική όταν παράγουμε τα αγαθά της κοινότητας; Για κάθε περίπτωση, αυτά τα ζητήματα προσπαθούμε να τα θίξουμε στο περιοδικό (του οποίου τα τεύχη είναι διαθέσιμα εδώ στο blog), όπου μας δίνεται ένας άλφα χώρος για μια πιο εμπεριστατωμένη κριτική και ανάλυση, κάτι που προφανώς είναι αδύνατο να συμβεί με ένα κείμενο παρέμβασης.

    Οπότε αν και κατανοώ την κριτική σου που μας ασκείς, απ’την άλλη δεν μπορώ να πω ότι δεν θίγουμε αυτά τα θέματα. Σε όλα τα τεύχη, οι αναλύσεις των κειμένων είναι και ταξική. Μάλιστα στο 4ο τχ λέμε αυτό που λες κι εσύ: πώς η κοινωνία δεν είναι χωρισμένη σε ένα απλό 99% vs 1% τύπου Occupy, το οποίο πιο πολύ μοιάζει με λαϊκίστικη ρητορεία («αν διώξουμε το περίφημο 1% όλα θα στρώσουν αυτομάτως») παρά με δημοκρατικό σύνθημα. Παρόλα αυτά, ακόμα και ο Graeber είχε παραδεχτεί σε συνέντευξη του πως αυτό το σύνθημα το χρησιμοποιήσαν περισσότερο για να κινητοποιήσουν την αμερικανική κοινωνία παρά για να οριοθετήσουν κάποιο δημοκρατικό πρόταγμα ή μια ταξική ανάλυση. Όπως λες κι εσύ χρειάζονται συμμαχίες, και τον μικροαστό δεν θα τον πείσει το «τάξη εναντίον τάξης» ή το «class war» αλλά το «φέρτε πίσω τα κλεμμένα» (Λένιν). Μ’αυτό θέλω να πω, πώς καλή και θεμιτή η κριτική απ’όπου κι αν προέρχεται, αλλά απ’την άλλη μην πέφτουμε κι εμείς στην παγίδα των μεταμοντέρνων φιλελεύθερων να προσπαθούμε να αρμέξουμε την κυριολεξία από κάθε λέξη.

    Η βασική διαφορά μας σαν πολιτική ομάδα από τους κλασικούς μαρξιστές (αυτούς των σχημάτων κεφάλαιο vs εργασία) είναι πώς δεν θεωρούμε πως ένας δημοκρατικός και επαναστατικός αγώνας θα πρέπει απαραιτήτως να συγκροτηθεί γύρω από την εργατική τάξη (ή προλεταριάτο). Κι αυτό όχι τόσο από κάποιο καπρίτσιο μας «να την πούμε στον Μαρξ ή τους μαρξιστές», αλλά επειδή υπάρχουν κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά τα οποία έχουν αλλοιωθεί ανά τους αιώνες. Δηλαδή το προλεταριάτο για το οποίο μιλούσε ο Μαρξ, δεν έχει καμία σχέση με τους εργαζομένους του σήμερα. Γι’αυτό και όποιος δεν το βλέπει αυτό καταλήγει σε θεολογικές αναγνώσεις της κοινωνίας και της ιστορίας, και φυσικά οδηγείται σε θεολογικού τύπου πολιτικές παρεμβάσεις. Σήμερα είναι δύσκολο να βρούμε αυτό το περίφημο προλεταριάτο με τους όρους που μιλούσε ο Μαρξ, ο Λένιν, ο Τρότσκι κ.ο.κ. Υποτίθεται δηλαδή ότι το προλεταριάτο (εκτός από τους μεσσιανισμούς που του δίνουν μέσα στο μαρξισμό τον ιστορικό ρόλο του απελευθερωτή της ανθρωπότητας) εκφράζει ένα είδος κοινωνίας, έναν ανθρωπολογικό τύπο και διακρίνεται πολιτιστικά/φαντασιακά από την αστική τάξη. Είναι η τάξη που αρχίζει να δημιουργεί άτυπα δίκτυα άμεσης δημοκρατίας στους χώρους της δουλειάς (χαρτιστές), να προτάσσει νέες μορφές αγώνα που δεν ξαναυπήρξαν στην ανθρώπινη ιστορία (συνδικάτο, απεργία), αυτομορφώνεται και αντιστέκεται στη μοίρα που του επιφύλασσε ο αναδυόμενος καπιταλισμός (αυτό που λέει ο περίπου Κόνσταν πως «οι εργάτες δεν πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου γιατί είναι αποκτηνωμένοι από τη δουλειά και αγράμματοι οπότε δεν μπορούν να συνεισφέρουν με μια ποιοτική άποψη για το γενικό αγαθό»), αντιδρά ακόμα και με «άκομψο» τρόπο (σπάσιμο ρολογιών από Λουδδίτες), αλλά αυτό το «άκομψο» προσφέρει ωκεανούς σκέψης γύρω από την πειθαρχία του χρόνου και το ρολόι μέσα στον καπιταλισμό (ο χρόνος δηλαδή τείνει να γίνει αφηρημένος για να μπορεί να είναι ανταλλάξιμος). Αυτά είδαν ο Λένιν και ο Τρότσκι π.χ. και ονομάσαν την επανάσταση του 1917 «σοσιαλιστική», ακριβώς επειδή χρησιμοποιήθηκαν τα μέσα αγώνα του προλεταριάτου (συνδικάτο, καταλήψεις, μαζικές άγριες απεργίες) και όχι επειδή έφτασε σε κάποιο οριακό σημείο η αντίφαση του κλάσματος κεφάλαιο/εργασία.

    Έναν αιώνα μετά όμως, δύσκολα θα μπορούσαμε να πούμε πως η απεργία και το συνδικάτο συνιστούν ακόμα κατ’εξοχήν μορφές πάλης. Και αυτό διότι ο ίδιος ο αστός έχει καταφέρει να περάσει το παράδειγμά του όχι μόνο στην τάξη του, αλλά και στις λοιπές τάξεις. Σήμερα συναντούμε δηλαδή μια διείσδυση του καπιταλιστικού φαντασιακού σε όλες τις τάξεις. Άρα μιλάμε περισσότερο για «αστική κοινωνία» παρά για αστική τάξη (και φυσικά η αστική κοινωνία του σήμερα διαφέρει από αυτήν του 19ου αιώνα. Εδώ βρισκόμαστε σ’αυτό που καλούμε στην ομάδα «ανθρωπολογική κρίση του καπιταλισμού» δηλαδή την αποσύνθεση του ίδιου του παραδοασιακού πρωτο-αστού ως κατηγορία ανθρώπου).

    Ο εργάτης θέλει πιο πολύ να γίνει (μικρο-)αστός, παρά να δει μια σοσιαλιστική κοινωνία. Πιο πολύ επικρατεί η αντίληψη «gadget-tv-σπορ αμάξι» στους από κάτω, παρά ζητήματα αλληλεγγύης, κοινωνιακότητας στους χώρους εργασίας ή ακόμα περισσότερο αντίληψης πως αυτοί που μοιραζόμαστε 8ώρες από τη ζωή μας καθημερινά είναι συνάδελφοι, άρα και τα συμφέροντά μας ταυτίζονται. Και αυτό βέβαια συνέβη εξαιτίας ενός συνόλου κοινωνικών θεσμών ελέγχου της καθημερινότητας (διασκέδαση, θέαμα, διαφημίσεις, προώθηση του ανταγωνισμού στην εκπαίδευση, διαφόρων ειδών «θεραπείες» που υποσχόνται απ’το να κάνουν ψυχικά καλά στον κόσμο μέχρι να «μεγαλώνουν το πουλί» κ.ο.κ.). Αυτή η επέκταση του καπιταλισμού σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής είναι που σε μεγάλο βαθμό έχει οδηγήσει στον εκφυλισμό παραδοσιακών μορφών αγώνα, όπως η αυστηρή ιεραρχία στα εργατικά όργανα όπου αποφασίζουν οι «επαίοντες» (Φωτόπουλοι, Παραγόπουλοι κ.ο.κ.) για το καλό των εργατών ή στις απεργίες που είναι πολιτικά φιέστες ήττας. Εκτός αν τα τελευταία χρόνια με τις τόσες απεργίες υπήρξε έστω και μια ελάχιστη νίκη. Ακριβώς όμως εδώ είναι το σημείο που πρέπει να προβληματιστούμε και να δούμε τί κενά δημιουργούνται στον πολιτικό μας αγώνα. Μετά από 20-30-50 (;) απεργίες σε 3 χρόνια δεν έχουμε να επιδείξουμε ούτε μια νίκη, ούτε ένα μπλοκάρισμα μέτρων στην χειρότερη.
    Η ανάλυση την οποία μόλις έκανα ήταν προκειμένου να σκιαγραφήσω (όσο μπόρεσα) τον τρόπο που σκεφτόμαστε, δηλαδή το γεγονός πώς η ύπαρξη οικονομικών τάξεων αν και φυσικά είναι εμφανής (και οξύνεται ακόμα περισσότερο στις μέρες μας) και αναλυτικά της δίνουμε βαρύνουσα σημασία, δεν βλέπουμε στο πολιτικό/προταγματικό πώς θα μπορούσε να είναι η απαρχή ενός αγώνα από μόνη της. Κι αυτό διότι όταν απλώς επικεντρώνεται κάποιος στην οικονομική του κατάσταση, παραγνωρίζοντας τόσο το πολιτικό θεσμικά όχι και το κοινωνικό-ανθρωπολογικό (αποσύνθεση του εκκοινωνισμού, ιδιώτευση, κονφορμισμός), τότε στις περισσότερες των περιπτώσεων να έχουμε οικονομικό αγώνα: «όχι στις περικοπές», «όχι στις απολύσεις». Αντιθέτως, κατά την άποψή μας, αν στο αναλυτικό θιξούμε και άλλα ζητήματα όπως προσπαθούμε να κάνουμε, τότε και ο αγώνας θα είναι πιο ολιστικός. Δηλαδή δεν αρκεί απλά μια κριτική στη «συσσώρευση του πλούτου» αλλά στο γεγονός πως η εργασία γίνεται όλο και πιο αλλοτριωτική μέσα από την κυριαρχία της τεχνολογίας, με αποτέλεσμα όχι απλώς να συμπιέζεται ο μισθός (μεταβλητό κεφάλαιο) προς όφελος της μηχανής (σταθερό κεφάλαιο) αλλά – και εδώ βρίσκεται το ζουμί ! – να καταστρέφεται το ίδιο το νόημα της εργασίας, η οποία γίνεται μια επαναληπτική και τιμωρητική δουλειά για την απόκτηση των μέσων επιβίωσης. Έτσι χάνεται η μαστοριά, το παιχνίδι, η επινοητικότητα και άλλες τόσες αξίες, οι οποίες αν και δεν είναι εξ’ορισμού δημοκρατικές – δηλαδή δεν αποφασίστηκαν απαραίτητα σε κάποια συνέλευση ή στην εκκλησία του δήμου – (τις συναντάμε στον μεσαίωνα, στις «πρωτόγονες» κοινότητες κτλ), είναι ωστόσο ουσιώδεις για την επιβίωση μιας κοινωνίας στο λειτουργικό επίπεδο (το συνολιστικό-ταυτιστικό με όρους Καστοριάδη).
    Πέραν δηλαδή της κριτικής των υπάρχουσων σχέσεων, θεωρούμε πως το να τονίσουμε χαρακτηριστικά τα οποία υπήρχαν για αιώνες και η λογική της Προόδου και του καπιταλιστικού φαντασιακού τα καταστρέφει με γοργούς ρυθμούς, δεν είναι απλώς ένας πόθος επιστροφής στις «απαρχαιωμένες κοινωνικές σχέσεις», αλλά ένα καμπανάκι που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επιβίωση του ανθρώπου ως είδους. Εδώ έγκειται και το ζήτημα της ανάλυσής μας, όπου θεωρούμε πως βρισκόμαστε σε μια πρωτόγνωρη ιστορική φάση, αυτή της μεταμοντέρνας ασημαντότητας όπου ο μόνος σκοπός μας είναι να καταστρέφουμε το υπάρχον (ή το παλιό) γιατί έτσι θα ευνοήσουμε την κίνηση της ιστορικής Προόδου (πράγματα που παρεπιπτόντως θα προσπαθήσουμε να θίξουμε στο 5ο τχ). Δεν είναι δηλαδή απλά άλλη μια κρίση που προκαλεί το σύστημα (σαν αυτή του ’70 π.χ.).

    Η αλληλεγγύη στους χώρους δουλειάς επομένως, πέραν από μια «απαρχαιωμένη σχέση» η οποία εμφανίζεται με την απαρχή της ανθρωπότητας, αποδεικνύει κάποια πράγματα τα οποία το «σύστημα» ασφαλώς δεν λαμβάνει υπόψιν: το γεγονός πως ακριβώς υπάρχει αυτή η αλληλεγγύη και αυτή η common decency μας επιτρέπει ακόμα και σήμερα να οδηγούμε αυτοκίνητο, το γεγονός ότι δεν έχει επικρατήσει εξ’ολοκλήρου ο σταρχιδισμός και ο ψευδοατομικισμός. Αν ο κάθε εργαζόμενος έμπαινε στη λογική του καπιταλισμού (μεγιστοποίηση της απόδοσης κατά την εργασία), τότε η νοοτροπία του θα ήταν να σκεφτεί «αφού εγώ θα πάρω τα χρήματα, γιατί να σταθώ σε αρχαϊσμούς περί αλληλεγγύης; Σιγά μην βιδώσω τις βίδες σωστά να φάω το χρόνο μου για ένα μεροκάμαρο ψίχουλα». Ακριβώς επειδή υπάρχουν όμως ακόμα αυτοί οι ανθρωπολογικοί τύποι είναι που το σύστημα επιβιώνει και φυσικά δεν υπάρχει κάποιος λόγος να τους θεωρούμε απαρχαιωμένους μειωτικά, δηλαδή ως την καταπιεστική παράδοση που πέφτει πάνω στα κεφάλια μας και μας καταπιέζει.

    Απ’την άλλη είναι παράλογο να καθόμαστε σαν τον Νέγκρι και να στηρίζουμε κάθε απόφαση της ΕΕ και του ΔΝΤ πολιτικά, διότι αυτές οι αποφάσεις θα οξύνουν τις αντιφάσεις του καπιταλισμού, άρα (με ντετερμινιστικό τρόπο) θα φέρουν και την ρήξη του. Σύμφωνα δηλαδή με κάτι τύπους σαν τον Νέγκρι ένας πυρηνικός πόλεμος είναι θεμιτός, διότι θα σημάνει την ολική καταστροφή των καπιταλιστικών κρατών και του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού(αυτά είναι αστειότητες για έναν άνθρωπο που συνεχίζει να σκέφτεται στοιχειωδώς και δεν θεωρεί πως η επανάσταση θα ‘ρθει μέσα από τη σωστή «θεωρητική φόρμουλα κατάρρευσης του καπιταλισμού»). Το ζήτημα είναι όμως και μετά τα ερείπια τί θα συναντήσουν όσοι ζουν. Δεν είναι καν πολιτικός αγώνας να τάσσεται κάποιος ή κάποια υπέρ της καταστροφής των παντών γιατί έτσι υποτίθεται ότι θα έρθει ο παγκόσμιος κομμουνισμός, είναι απλά αναισθησία.

    Επίσης με προβλημάτισε η φράση σου που διερωτάσαι τί είναι προτιμότερο: «μια δημοκρατική κοινωνία η οποία δεν έχει ως βάση της ισότητα για όλα της τα μέλη ή μια κοινωνία ολιγαρχική, η οποία είναι πέρα για πέρα κοινωνία ισότητας και δικαιοσύνης?» και αυτό διότι πιο πριν αναφέρεις ο ίδιος ότι η δημοκρατία προϋποθέτει την ισότητα, πράγμα που μας απαγορεύει να τις δούμε ως 2 σφαίρες διαφορετικές. Κοντολογίς, πώς γίνεται να υπάρξει μια δημοκρατική κοινωνία χωρίς ισότητα; Αυτές δηλαδή οι αποφάνσεις είναι που περισσότερο δυσχεραίνουν τον διάλογο γύρω από τη δημοκρατία, ακριβώς γιατί κάποιοι (καλή ώρα οι αρθρογράφοι που ασκούμε κριτική) νομίζουν ότι υπάρχει και δημοκρατία χωρίς ισότητα, άρα θα οδηγούμαστε σε οχλοκρατικού τύπου αποφάσεις.

    Και εδώ να θίξω κάτι και για τους υπόλοιπους σχολιαστές του άρθρου (@blackboy, @Julien). Όταν λέμε «δημοκρατία», όπως εξηγήσαμε παραπάνω, δεν εννοούμε την κάθε απόφαση που λαμβάνεται με παρεϊστικο τρόπο, ακριβώς διότι θεωρούμε την δημοκρατία πάνω απ’όλα ως κάτι που κατοχυρώνεται και θεσμικά: δεν υπάρχει δημοκρατία αν δεν υπάρχει ανοιχτός διάλογος, αν δεν υπάρχει σεβασμός όλων των απόφεων, αν δεν υπάρχει δυνατότητα να πάρουν όλοι των λόγο και να εκφέρουν τη γνώμη τους. Αυτό είναι ένα τέχνασμα που το παραγνωρίζουν οι φιλελεύθεροι για να μας πουν πως τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο σεβασμός του ατόμου ή των μειονοτήτων, η αρχή της νομιμότητας κ.ο.κ. είναι κατακτήσεις του φιλελευθερισμού. Ασφαλώς όμως και αυτή η άποψη είναι ψευδής, καθώς αυτές οι αξίες ενσαρκώνονται ιστορικά και από ριζοσπαστικά και δημοκρατικά κινήματα, άρα δεν αποτελούν φιλελεύθερη πατέντα, βρίσκονται εντός των πλαισίων ενός ευρύτερου προτάγματος, αυτού της κοινωνικής και ατομικής αυτονομίας. Ο πολιτικός φιλελευθερισμός είναι απλώς η εμφάνιση μιας μερικής νίκης της δημοκρατίας και της κοινωνικής και ατομικής αυτονομίας, δεν είναι ένα «σύστημα» κλειστό το οποίο δεν οικειοποιήθηκε τίποτα από τα ριζοσπαστικά κινήματα. Ίσα, ίσα ο φιλελευθερισμός δεν είναι παρά η εμπέδωση αυτής της θεμελιώδους αντίφασης περί συνύπαρξης των δημοκρατικών αρχών μέσα σε ένα καπιταλιστικό περιβάλλον. Για παράδειγμα, το δικαίωμα ψήφου των εργατών και των κατώτατων στρωμάτων ή των γυναικών, δεν θεσμοθετήθηκε από κανέναν φιλελεύθερο, αλλά από τον ίδιο τον αγώνα τον εργατών και των γυναικών.

    Το ότι δεν ήταν δημοκρατική λοιπόν η απόφαση αυτών των γονέων, δεν το λέμε τόσο για το ίδιο το περιεχόμενο της απόφασης κατά των τσιγγάνων, όσο για το γεγονός ότι δεν στηρίχτηκαν σ’αυτό το δημοκρατικό ελάχιστο: κοντολογίς, δεν δώσανε καν τη δυνατότητα στους τσιγγάνους να πουν την άποψή τους και να θέσουν τα δικά τους αιτήματα, δεν υπήρξε ένας ευρύτερος διάλογος μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων του σχολείου (δάσκαλοι, γονείς και – γιατί όχι; – παιδιά) κ.ο.κ. Το «μαζευτήκαμε ένα πρωί οι γονείς και πήραμε το νόμο στα χέρια μας» για ποιο λόγο να θεωρείται κάτι δημοκρατικό; Απλά επειδή υπήρξε μια ψηφοφορία χωρίς διάλογο, ανταλλαγή απόψεων κτλ; Τότε δημοκρατία θα πρέπει να θεωρούμε και την ψηφοφορία του κοινού στα reality. Αλλά η συγκεκριμένη κίνηση περισσότερο μοιάζει με τη λογική του «κατ’επείγοντως» παρά με την επίπονη προσπάθεια που προϋποθέτει ένας δημοκρατικός θεσμός, όπως οι συνελεύσεις. «Είδαμε στις ειδήσεις για υγειονομικές βόμβες, στιγματίσανε τους τσιγγάνους… οπότε δεν έχουμε άλλη λύση παρά να τους διώξουμε από το σχολείο το γρηγορότερο δυνατό». Η απόφαση βέβαια, ακόμα και αν είχαν τηρηθεί αυτές οι προϋποθέσεις, εξακολουθεί να είναι καταδικαστέα.

    Γι’αυτό και λέμε πως σε τέτοια ζητήματα βαρύνουσας σημασίας (όπως αυτά των μειονοτήτων) χρειάζεται να υπάρχει τουλάχιστον καθεστώς αυξημένης πλειοψηφίας ή συντριπτικής (βλ. υποσημείωση 6 του κειμένου). Για να μην δίνεται η δυνατότητα να συγκροτούνται γραφειοκρατικοί πυρήνες μέσα στις συνελεύσεις όπου θα προσπαθούν να περάσουν την άποψη του Κόμματος ή του ηγέτη τους. Κλασικό παράδειγμα οι συνελεύσεις των πλατειών με τους αριστερούς να έρχονται τραινάκι για να περνάνε τις αποφάσεις τους αδιαφορώντας πλήρως για την σημαντικότητα του δημοκρατικού εγχειρήματος. Εδώ ασφαλώς και μιλάμε για αυτές τις παθογένειες της σημερινής κοινωνίας που δυσχεραίνουν κάθε δημοκρατική μορφή πάλης: ναρκισσισμός, η τάση για γραφειοκρατικοποίηση των διαδικασιών, η αντίληψη πως η δημοκρατία απλώς μας δίνει την δυνατότητα να επιβληθούμε στους άλλους για να περάσει η γραμμή του κόμματος κτλ. Υπάρχει ένα ωραίο κείμενο που δημοσιεύτηκε στο 4ο τχ («Για αυτόνομες και δημοκρατικές συνελεύσεις») που αναλύει το πως θα μπορούσαμε σε πρακτικό επίπεδο να αντιπαλέψουμε (ακρο)δεξιούς ή (ακρο)αριστερούς γραφειοκράτες μέσα στις συνελεύσεις.

    Το ότι είμαστε διαμορφωμένοι από τη σημερινή κοινωνία απ’την άλλη, ασφαλώς και δεν το είπαμε για να υπονοήσουμε πως «κάθε δημοκρατικό εγχείρημα είναι άδικος κόπος γιατί είμαστε όλοι νάρκισσοι, σταρχιδιστές και ωχαδερφιστές». Ίσα, ίσα το αντίθετο…. Αυτό που θέλουμε να πούμε είναι πώς η αντίληψη περί δημοκρατίας δεν είναι κάτι νομικίστικο ή αυστηρά διαδικαστικό αλλά προϋποθέτει και ένα σύνολο αξιών. Αυτό το λέμε περισσότερο για να μπορούμε να διακρίνουμε μέσα στις συνελεύσεις ποιοι συμπεριφέρονται ναρκισσιστικά, ποιοι γραφειοκρατικά, ώστε να καταγγείλουμε τέτοιου είδους ενέργειες, άρα προκειμένου να ριζώσει η δημοκρατία οφείλουμε να έχουμε στραμμένη την προσοχή μας και στην κουλτούρα που προσπαθούν να ορίσουν οι διαδικασίες.

    Τέλος και επειδή έγραψα πολλά, θέλω απλά να κάνω και ένα σχόλιο για τον @blackboy. Αναφέρεις πως η Πολιτική Ομάδα για την Αυτονομία στο δίλημμα «επανάσταση ή δημοκρατία» επιλέγει πρώτα επανάσταση και μετά δημοκρατία. Νομίζω όμως πως ποτέ δεν ισχυριστήκαμε κάτι τέτοιο πολιτικά, και αυτό για τον απλούστατο λόγο πως δεν υπάρχει επανάσταση αν κατά τη ροή της δεν αρχίζει να δημιουργεί τους θεσμούς της μετεπαναστατικής κοινωνίας. Επανάσταση και δημοκρατία είναι για μας κάτι αδιαχώριστο και φυσικά όχι μόνο για μας αλλά και για την ίδια την πραγματική ιστορία, όπου σε κάθε επαναστατικό και ριζοσπαστικό εγχείρημα βλέπουμε τη συγκρότηση δημοκρατικών θεσμών (χαρακτηριστικά στο άρθρο αναφέρουμε τους Σκαφτιάδες, τα sections και τους Αβράκωτους, τα town hall meetings και τον αμερικανικό «ποπουλισμό» κατά τη διάρκεια της αμερικανικής επανάστασης). Επανάσταση δεν σημαίνει «πορεία προς την Ρώμη» αλλά μια συμπίεση των δημοκρατικών καθημερινών αγώνων και δομών (από τον συνδικαλισμό και τις καταλήψεις, μέχρι τις «αντι-δομές» όπως λέγονται και τα δίκτυα χαριστικότητας, αλληλεγγύης, αντι-πληροφόρησης και αυτομόρφωσης) προς ένα κοινό στόχο. Άρα στο ερώτημα «επανάσταση ή δημοκρατία» δεν τρέφουμε την σχεδόν hollywoodιανή και θεαματική ψευδαίσθηση της αριστεράς, όπου θα βγουν τα όπλα, θα καθαρίσουμε τους κακούς και οι τίτλοι τέλους θα έχουν τσιτάτα απ’ το «Μανιφέστο» και μετά την επανάσταση θα αρχίσουμε να οικοδομούμε τη σοσιαλιστική/δημοκρατική κοινωνία. Αντιθέτως η επανάσταση είναι η συλλογική δραστηριότητα που καθιστά ρητές τις αντιφάσεις τις θεσμισμένης κοινωνίας και προσπαθεί να τις αλλάξει. Δεν είναι απαραίτητο να τονίσω ως προς αυτό, πως προκειμένου να «κηρύξει κάποιος την επανάσταση» χρειάζονται κάποιοι θεσμοί ώστε αυτό να καταστεί δυνατό. Εκτός αν νομίζουμε πως θα το ανακοινώσει μια ωραία πρωία ο Χατζηνικολάου  ή το ΚΚΕ.

    Νικόλας

  8. Ο/Η Herrschwarz λέει:

    Η απάντησή μου αφορά τις παραγράφους από την τρίτη και κάτω, όπου μπαίνετε στο ζουμί.

    Λες αρχικά πως η εστίαση της κριτικής στο προλεταριάτο ως τάξη είναι παρωχημένη επειδή επειδή έχουν αλλάξει οι όροι εργασίας, δεν υπάρχουν και καλά εργάτες σαν αυτούς που περιέγραφε ο Μαρξ. «Σήμερα είναι δύσκολο να βρούμε αυτό το περίφημο προλεταριάτο με τους όρους που μιλούσε ο Μαρξ, ο Λένιν, ο Τρότσκι κ.ο.κ.» λέτε.

    α) Καταρχάς αντιλαμβάνεστε με χονδροειδή και αγοραίο τρόπο το προλεταριάτο. Για εσάς προλετάριος φαίνεται να είναι μόνο ένας βιομηχανικός εργάτης, όχι ένας χαμηλόμισθος υπάλληλος, ένας σερβιτόρος, ή ένας μηχανικός με μπλοκάκι. Φαίνεται να υποστηρίζετε πως μόνο η βιομηχανική εργασία υπάγεται στην κεφαλαιακή σχέση (δηλαδή, κατα Μαρξ, το προτσές της εργασίας να καθορίζεται από την αξία). Το γεγονός ότι ένας έτυχε ή είχε την δυνατότητα να μην γίνει βιομηχανικός εργάτης (η «παρωχημένη» ταξική θέση) σας εμποδίζει από το να δείτε ότι η εργασία του εξακολουθεί να υπάρχει ως αξία χρήσης για το κεφάλαιο (δηλαδή υπάγεται πλήρως σε αυτή την σχέση), άρα ως πράγμα προς εκμετάλλευση, ασχέτως αν αυτός θεωρεί ότι τον εκμεταλλεύονται ή όχι. Ακόμα και αν παραβλέψουμε τον φετιχισμό (ο οποίος είναι θέμα συνείδησης που προέρχεται όμως από την οικονομική πραγματικότητα), ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι εργασία του «δυτικού» ατόμου σήμερα ήταν αποτέλεσμα «αυτόνομης επιλογής» (ως αποτέλεσμα των «ποιοτικών αλλαγών» που λέτε) τι μας επιτρέπει να λέμε ότι αυτό το άτομο είναι σε θέση να εξασκεί την εκάστοτε (μη-βιομηχανική) εργασία του υπό καθεστώς «ελευθερίας»? Ο βιοπορισμός θεωρείτε ότι δεν εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα? Η υπαγωγή κάθε δραστηριότητας στην κεφαλαιακή σχέση σήμερα (αυτό που ανεπαρκώς ερμηνεύετε ως καπιταλιστικό φαντασιακό, ή αυτό που άλλοι αρέσκονται να λένε «θέαμα») θεωρείτε ότι αποτελεί μόνο πρόβλημα συνείδησης? Εγώ που σας τα λέω αυτά, και άρα μάλλον δεν θα είμαι μέσα σε αυτό το «καπιταλιστικό φαντασιακό» δεν θα πρέπει να εργαστώ για να ζήσω? Με τι όρους θα εργαστώ? Πως θα κληθώ να εφαρμόσω αυτά που έμαθα? Ποια θα είναι η αντιμετώπιση μου από την εργοδοσία, άσχετα αν έχω πάει πανεπιστήμιο ή όχι, άσχετα αν έχει «καλό» μισθό ή όχι? Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις υπάρχουν, άσχετα από το τι έχει κανείς μεμονωμένα στο κεφάλι του και αφορούν την οργάνωση της κοινωνίας η οποία παράγει και αναπαράγει, παράγεται και αναπαράγεται. Η εργασία που θα κάνω λοιπόν εγώ ως τέτοια, έχει υπαχθεί εντελώς και το γεγονός ότι υποκειμενικά ο μέσος «δυτικός» θέλει να γίνει αστός δεν μου λέει τίποτα και δεν αλλάζει στο παραμικρό την αντικειμενική συγκρότηση των παραγωγικών σχέσεων και της εργασίας.

    β) Ακόμα και αν παραβλέψουμε όμως το α) και δεχθούμε ότι η συγκρότηση ενός κινήματος με βάση την ταξική ανάλυση είναι όντως παρωχημένος, αυτό μας οδηγεί κατευθείαν στο συμπέρασμα ότι η ανάλυσή σας είναι αυστηρά δυτικοκεντρική, και μάλιστα αφορά τα πλούσια βιομηχανικά έθνη (προς το παρόν, και ίσως ούτε αυτά), και ούτε στο ελάχιστο πχ την σημερινή Ελλάδα. Δεν εντάσσετε στην ανάλυσή σας το γεγονός ότι :
    1) η εκάστοτε αλα Μαρξ εργατική τάξη ,η οποία δεν είναι αυτό που συναντάμε στην σφαίρα της κυκλοφορίας αλλά στην σφαίρα της παραγωγής και άρα η όποια δράση της δεν τυγχάνει ανάλογης «αίγλης» όπως αυτής (μικρο)αστικών προταγματικά κινητοποιήσεων όπως οι πλατείες,
    2) αυτή η τάξη στην δύση επωφελείται από την εισροή αξιών από τα φτωχά έθνη στα πλούσια, και άρα δεν δημιουργούνται εύκολα οι υλικοί όροι,θα έλεγε κανείς, προκειμένου να κάνει κινηματικά την εμφάνισή της.
    Το προλεταριάτο «με όρους Μαρξ» (λες και η αντικειμενική σχέση των εργαζομένων και των ιδιοκτητών προς τα μέσα παραγωγής έχει αλλάξει), το οποίο κατ΄εσάς έχει εκλείψει, υπάρχει σήμερα παντού. Υπάρχει και στα εργοστάσια των ανεπτυγμένων βιομηχανικά εθνών αλλά και σχεδόν σε όλο τον λεγόμενο αναπτυσσόμενο και τρίτο κόσμο. Οι άνθρωποι που δουλεύουν στην Φοξκον τι είναι? Οι άνθρωποι που ρημάζουν (παράνομα) τους βυθούς της Αφρικής για να τρώνε καλό ψάρι οι ευρωπαίοι και αυτοί που υφίστανται τις συνέπειες τι είναι? Οι άνθρωποι στα Ορυχεία της Apple τι είναι? Οι άνθρωποι που παράγουν όλο τον υλικό πλούτο (ο οποίος είναι σήμερα μεγαλύτερος από ποτέ άλλοτε) τι είναι? Για ποιο λόγο καθίσταται νόμιμο το συμπέρασμα ότι το προλεταριάτο δεν υπάρχει (και μάλιστα εν καιρώ δομικής κρίσης) όταν οι φτωχοί του πλανήτη είναι περισσότεροι από ποτέ? Μήπως επειδή οι αστικές κινητοποιήσεις σε ελλάδες, ισπανίες και αμερικές δεν μπορούν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους και παρουσιάζουν ως επαναστατικό κάτι που ασχολείται μόνο με τα πολιτικά δικαιώματα και για διαχειριστικές λύσεις, προσφέροντας κιάλλα καυσόξυλα στον φανό εκείνο που θέλει ως βασικά προβλήματα μόνο αυτά που αφορούν ζητήματα αναδιανομής, πολιτικών ελευθεριών και οικολογίας, παρουσιάζοντας κατα τ΄αλλα σχεδόν αταξική την κοινωνία μας? Γιατί από πολιτικής άποψης η κοινωνία μας είναι ΑΤΑΞΙΚΗ. Το αν ουσιαστικά δεν είναι, για αυτό φταίνε καθαρά οικονομικοί, οικονομικότατοι λόγοι, που οι γαμημένοι είναι κακό σπυρί για κάθε αστικό ξεσηκωμό.

    Εδώ θα ήθελα να τονίσω κάτι: το γεγονός ότι οι προλετάριοι έχουν πάψει πια να είναι μόνο οι βιομηχανικοί εργάτες δεν πρέπει να μας εξαπατά όσων αφορά το πως τους αντιμετωπίζουμε. Το γεγονός ότι υπάρχει αυτή η αισχρή «εξατομίκευση» στους εξαχρειωμένους δυτικούς εργαζόμενους οφείλεται αφενός μεν στην βιομηχανία της διασκέδασης αλά κωστόπουλος, και αφετέρου, και που είναι πιο σημαντικό, στο γεγονός ότι στην δύση η εργασία παράγει πλέον άυλα εμπορεύματα (υπηρεσίες). Υπάρχει ένας ποιοτικός μετασχηματισμός ο οποίος. ενώ σε καμία περίπτωση δεν αίρει την αντικειμενική αλλοτρίωση, δεν περιλαμβάνει την συνεργασία και την αλληλεγγύη (συνήθως) ως ουσιώδη στιγμή του προτσές της εργασίας. Με άλλα λόγια, δεν περιμένουμε από τον υπάλληλο του οποίου του έχει δοθεί να καταλάβει ότι η σταδιοδρομία του είναι συνάρτηση καθαρά του προσωπικού του μόχθου και, κατ’ επέκταση, της σχέσης που έχει με το…excel του υπολογιστή, να αντιδράσει όπως ο μεταλλωρύχος, του οποίου η ζωή ανα πάσα στιγμή εξαρτάται από τον διπλανό του. Από τον πρώτο περιμένεις αντιδράσεις τύπου πλατειών, όπου η συλλογική οργή ανάγεται κατά κύριο λόγο στο άτομο, στην απαίτηση για αποκατάσταση αξιοκρατίας, για σεβασμό στο γεγονός ότι «ρε μλκες εγώ έφτυσα αίμα για να σπουδάζω» και στην απαίτηση να φάει ξύλο και κρεμάλα όχι το οικονομικό σύστημα, αλλά ,σαν απατημένος σύζυγος και αυτός, το συλλογικό έτερον ήμισυ (λέγε με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ). Αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποπροσανατολίζει κάποιον, οδηγώντας τον σε συμβιβασμούς «χάριν αντικειμενικότητας», αλλά να τον κάνει να σκεφτεί αυτές τις νέες ποιοτικές αλλαγές, με τι όρους θα επηρεάσουν την ταξική πάλη, με ποιο τρόπο το αντικειμενικό (η συνεχιζόμενη υπαγωγή, η παραγωγή στην βάση της αξίας, η εκμετάλλευση) μπορεί να αναδυθεί μέσο της υποκειμενικής εμπειρίας και όχι να διαστρεβλωθεί από αυτήν.

    Εδώ λοιπόν τίθεται το ερώτημα. Για ποιο λόγο να υπερασπιστούμε ένα κίνημα που απλά και μόνο θέλει να έχει την δημοκρατία σαν περιεχόμενο (ένα κίνημα επαναστατικό πάντα θα έχει την δημοκρατία ως περιεχόμενο), ως κάτι υποστασιοποιημένο, κάτι αφηρημένο χωρίς να εστιάζει άμεσα και με συγκεκριμένους (concrete) όρους στο προαιώνιο πρόβλημα που λέγεται «ταξική κοινωνία»? Ή ακόμα και αν θελήσει να ασχοληθεί με συγκεκριμένα ζητήματα (οικονομίας πχ), ποια είναι τα όριά του? Γιατί να υποστηρίξω ένα απλά δημοκρατικό κίνημα το οποίο θα θέλει να διατηρήσει την ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, όπου η επιμέρους «αυτοδιαχείριση» θα διατηρεί στην ζωή τους καπιταλιστικούς οργανισμούς που ακούν στο όνομα «επιχειρήσεις»? Γιατί να υποστηρίξω ένα δημοκρατικό κίνημα όταν δεν θίγει το ζήτημα του καταμερισμού της εργασίας? Γιατί να υποστηρίξω ένα δημοκρατικό κίνημα στις βλέψεις του οποίου ο εργάτης θα εξακολουθεί να είναι εργάτης, ακόμα και με εξίσωση μισθών, και θα αναπαράγεται έτσι η πνευματική και υλική εξαχρείωση? Αυτά είναι αιτήματα που μόνο συνειδητοποιημένοι ταξικά εργαζόμενοι και οι ευαίσθητοι σύμμαχοί τους μπορούν να θέσουν διότι, ως η πλέον εκμεταλλευόμενη τάξη, τους «έλαχε» από την κοινωνία της καταμερισμένης εργασίας να το βιώσουν. Το επαναστατικό κίνημα που συγκροτείται πάνω στην ταξική σύγκρουση δεν είναι απλά απαραίτητο, αλλά το μόνο που εν τέλει δεν μπορεί να αφομοιωθεί από το σύστημα. Η εκτόπιση της πολιτικής αντιπαράθεσης, από τα μέσα του 20ου αιώνα με τους νεοαριστερούς και μεταμαρξιστές, από την ταξική ανάλυση και οργάνωση στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, οι οποίες αντιμετωπίζονταν ως κάθε άλλο παρά εκμεταλλευόμενοι εργάτες και εργάτριες, μας οδήγησε στα τραγικά αποτελέσματα του σήμερα. Να θεωρείται «αριστερός» κάποιος που υπερασπίζεται επιμέρους δικαιώματα απλά και μόνο επειδή τα υπερασπίζεται. Αν δεν μπορεί να υπάρξει συγκρότηση σε ταξική βάση, η οποία θέτει εγγενώς το αίτημα για κατάργηση της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής και του καταμερισμού εργασίας, δεν ξέρω πια μπορεί να είναι. Σε βάση πολιτικών δικαιωμάτων? Μάλλον πισωγύρισμα θα είναι. Μπορούν δικαιώματα μειονοτήτων να αποτελέσουν δυναμικό για επαναστατικό κίνημα με προοπτικές όταν την υπεράσπισή τους την έχουν αναλάβει άτομα από την δημάρ, την δράση μέχρι και την ανταρσύα? Μόνο αν εντάσσονται σε ένα συνειδητοποιημένο ταξικό πλαίσιο.

    Γιαυτό και εγώ κατέληξα ότι η παραγωγή θεωρίας και κινημάτων στην βάση των ταξικών αντιθέσεων και της ομόλογής σύγκρουσης είναι η μόνη οδός. Η διαλεκτική αντιστροφή προοδευτικών ιδεών, όπως του αντιρατσισμού, των δικαιωμάτων στους lgbt,οι αντιρρησίες συνείδησης κλπ στο αντίθετό τους, στο σημείο να ακούει ο wannabe «προοδευτικός» τον συμπαθή gay πρόεδρο της φιλελεύθερης συμμαχίας να «υποστηρίζει κριτικά» τα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών και να απορεί: «ma kala eina dinaton»?

    Κλείνοντας και ζητώντας συγγνώμη για το σεντόνι, θα παραθέσω ένα απόσπασμα από ένα κείμενο του Χορκχάιμερ:

    «Όπως είναι αυτονόητο, η παρούσα έλλειψη ελευθερίας δεν ισχύει για όλους με τον ίδιο
    τρόπο. Η συμφωνία του παραγόμενου [προϊόντος] με το συμφέρον του παραγωγού είναι μια
    στιγμή ελευθερίας. Όλοι οι εργαζόμενοι άνθρωποι, ακόμα και οι μη εργαζόμενοι,
    συμμετέχουν μεν στην παραγωγή της υπάρχουσας πραγματικότητας, αλλά ο βαθμός της
    προαναφερθείσας συμφωνίας είναι πάρα πολύ διαφορετικός. Εκείνοι στους οποίους υπάρχει
    η συμφωνία σε υψηλό βαθμό εμφανίζονται με ορισμένο τρόπο υπεύθυνοι για αυτήν· έχουν
    δίκιο, όταν μιλούν για τη «δική μας» πραγματικότητα σε πληθυντικό μεγαλοπρέπειας.
    Μολονότι δεν έχουν δημιουργήσει οι ίδιοι τον κόσμο, εντούτοις, δεν αποτινάσσεται η
    υποψία ότι θα είχαν διαμορφώσει τον κόσμο έτσι ακριβώς. Γι’ αυτούς, είναι απολύτως ορθό
    ότι η δημιουργία και η διατήρηση της πραγματικότητας στην παρούσα κοινωνική μορφή
    συντελείται τυφλά· έχουν κάθε λόγο να καταφάσκουν το προϊόν αυτής της τυφλής
    διαδικασίας. Συνεπώς, ενισχύουν τους μύθους γύρω από την καταγωγή της. Όμως, για
    εκείνον τον ανθρωπάκο, ο οποίος ζητούσε να προσληφθεί και απορρίφθηκε διαμέσου της
    παραπομπής στις αντικειμενικές συνθήκες, είναι, αντιθέτως, εξαιρετικά σημαντικό να έρθει
    στο φως η καταγωγή αυτών των αντικειμενικών συνθηκών, έτσι ώστε να μην παραμείνουν
    τόσο δυσμενείς για τον ίδιο. Όχι μόνον η δική του ανελευθερία αλλά και η ανελευθερία των
    άλλων μετατρέπεται στη συμφορά του. Το δικό του συμφέρον ωθεί τον ανθρωπάκο στη
    μαρξιστική διασάφηση της έννοιας της ελευθερίας.»

    Από το Λυκόφως.

  9. Ο/Η Νικόλας λέει:

    Νομίζω πώς έχεις θέσει εξαρχής μια λίγο-πολύ απαξιωτική διάθεση και αυτό φαίνεται στο σχόλιο σου, διότι αναφέρεις πράγματα προκειμένου να τα αντικρούσεις, τα οποία ούτε στο δικό μου σχόλιο υπάρχουν (το οποίο είναι ατομικό, όχι συλλογικό) αλλά ούτε και στα κείμενα της ομάδας. Ξεκινάω διασαφηνίζοντας εν τάχει ορισμένα πράγματα από το σχόλιο σου, για να αποφευχθούν παρεξηγήσεις κατά τη συνέχεια της συζήτησης (θα επανέλθω με επεξηγήσεις αν θέλεις). Για κάθε ενδεχόμενο, επαναλαμβάνω πως τα τεύχη του περιοδικού είναι ήδη δημοσιευμένα σ’αυτό εδώ το blog, όπου μπορείς να ρίξεις μια ματιά μιας θίγουμε αρκετά από αυτά που αναφέρεις (όπως τα όρια του κινήματος των πλατειών και τις αιτίες της μη-ριζοσπαστικοποίησής του). Εκ των πραγμάτων δηλαδή είναι αδύνατο μέσα από σχόλια να εξαντλήσουμε τα ερωτήματα που θέτεις, τα οποία είναι σημαντικά και μας απασχολούν και γι’αυτό και προσπαθούμε να τα αναλύσουμε και μέσα από το περιοδικό όπου υπάρχει ένας άλφα χώρος.

    1. Πουθενά δεν είπα πως «υπάρχει αυτόνομη επιλογή του ατόμου στην εργασία που θα κάνει». Και αυτό δεν αφορά μόνο την θεωρία αλλά και την απτή πραγματικότητα.
    2. Το καπιταλιστικό φαντασιακό που λέμε, ασφαλώς και δεν έχει καμία σχέση με το «θέαμα» (είτε με όρους Καταστασιακής Διεθνούς και Ντεμπόρ, είτε με όρους Μπωντριγιάρ).
    3. Δεν ανέφερα πουθενά στο σχόλιο μου πως σήμερα δεν υπάρχουν εργάτες, αυτό που ανέφερα είναι πώς βιώνουμε μια αποσύνθεση της ιδιαίτερης κουλτούρας που συνοδεύε κάποτε το προλεταριάτο ως πολιτικό υποκείμενο. Αυτό καμία σχέση δεν έχει με το γεγονός πως υπάρχουν ταξικά/οικονομικά άνθρωποι που βγάζουν 0 ευρώ, άλλοι 600-700 και άλλοι 1.400 κ.ο.κ.

    Κάνω μόνο λίγα σχόλια που αφορούν το ίδιο το κείμενο και όχι τις δικές σου ερμηνείες γύρω από την εννοιολόγηση του προλεταριάτου. Αν θέλει κάποιος ή κάποια να αντιλαμβάνεται το golden boy που παίρνει 1.000.000 αποζημίωση με το κλείσιμο της Lehman Brothers ως εργάτη, απλά και μόνο επειδή δεν κατέχει τα μέσα παραγωγής ή τον τυπικό μεγαλοχειρούργο που θα βγάζει κανένα 100.000 μηνιαίως ως προλετάριο απλά επειδή βρίσκεται υπό καθεστώς εκμετάλλευσης (μιας και η κλινική που δουλεύει χρησιμοποιεί την εργατική του δύναμη για να παράγει κέρδη, άρα οικονομικά/ταξικά τον εκμεταλλεύονται), τότε μπορεί να το κάνει. Γιατί αν θέλουμε να μείνουμε «πιστοί» στο σχήμα «εκμεταλλευτές – εκμεταλλευόμενοι» μέσω της υπεραξίας που καρπώνεται ο εκμεταλλευτής από το μεταβλητό κεφάλαιο εργασία, τότε στους εργάτες δεν ανήκουν μόνο οι μπλοκάκιδες, αλλά όλοι οι (τυπικά) μισθωτοί.

    Επί του κειμένου τώρα:

    Λες σε κάποιο σημείο το εξής σημαντικό:
    «Για ποιο λόγο να υπερασπιστούμε ένα κίνημα που απλά και μόνο θέλει να έχει την δημοκρατία σαν περιεχόμενο (ένα κίνημα επαναστατικό πάντα θα έχει την δημοκρατία ως περιεχόμενο)».

    Θεωρητικά ναι, αλλά πρακτικά τότε γιατί τα περισσότερα επαναστατικά κινήματα έχουν καταφέρει να εκφυλιστούν σε χρόνους dt; Μήπως αυτό συμβαίνει γιατί τελικά δεν είναι όλα τόσο προοδευτικά και ντετερμινιστικά σ’αυτό τον κόσμο; Άρα, μήπως τελικά αντί να θεωρούμε την ταξική ανάλυση ως κάτι που αναγωγιστικά θα οδηγήσει στην ανάδυση επαναστατικών κινημάτων (άρα εξ’ορισμού δημοκρατικών), να αρχίζουμε να εμπλουτίζουμε τον θεωρητικό μας αγώνα και με δημοκρατικές αντιλήψεις; Αν μη τί άλλο, η πλειοψηφία των κειμένων, προκηρύξεων, συγγραμάτων και άλλων διανοητικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα που κυκλοφορούν είναι ταξικές (τουλάχιστον εγώ δεν βλέπω πολλές «μικροαστικές» καστοριαδικές ομάδες…. αντιθέτως βλέπω πληθώρα επαναστατικών κύκλων που ασχολούνται αποκλειστικά με τα ταξικά). Αντιθέτως τα δημοκρατικά (άρα και επαναστατικά) κινήματα είναι μηδαμινά. Επομένως, πιο σύνηθες είναι από μια ταξική ανάλυση να συγκροτηθούν Κεντρικές Επιτροπές και επαγγελματίες επαναστάτες ή να υπάρχει ένας καπιταλιστικός καταμερισμός της εργασίας (χειρωνακτική/διανοητική) εντός του πολιτικού οργάνου παρά κάτι δημοκρατικό. Δεν έχεις παρά να κοιτάξεις όλα τα Κόμματα και τις οργανώσεις που ασχολούνται με το ταξικό. Από το ΚΚΕ, την ΚΟΕ, την ΟΚΔΕ, τα 1000ml ΚΚΕ (τα οποία επί της ουσίας κάνουν 1L ΚΚΕ) ή τα ταξικά τους συνδικάτα. Απ’την άλλη, ακόμα και όταν δεν συναντάμε αυτούς τους γραφειοκρατικούς – ολοκληρωτικούς πυρήνες, συναντάμε τον αφηρημένο ριζοσπαστισμό: χρειάζεται απλά μια κριτική στην ταξική κοινωνία και ως δια μαγείας μέσα από τη θεωρία μας θα έρθει ο παγκόσμιος κομμουνισμός. Έτσι αποσυρόμαστε από το δημόσιο πεδίο, δηλαδή από εκεί που διεξάγεται η κοινωνική και ταξική πάλη με τη δικαιολογία ότι όλα βρωμάνε μικροαστίλα. Και φυσικά αφήνουμε το κάθε κοινωνικό κίνημα να αφομοιώνεται από τον εθνικιστικό ή αριστερόστροφο λαϊκισμό του 99% και του «κλέφτες – προδότες». Το μόνο κέρδος από αυτό είναι η εκ των υστέρων δικαίωση της θεωρίας μας περί αλλοτρίωσης.

    Επίσης αναφέρεις:

    «Να θεωρείται “αριστερός” κάποιος που υπερασπίζεται επιμέρους δικαιώματα απλά και μόνο επειδή τα υπερασπίζεται. Αν δεν μπορεί να υπάρξει συγκρότηση σε ταξική βάση, η οποία θέτει εγγενώς το αίτημα για κατάργηση της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής και του καταμερισμού εργασίας, δεν ξέρω πια μπορεί να είναι.»

    Εδώ όμως το νόμισμα έχει και μια άλλη όψη. Το να θεωρείται ‘’αριστερός’’ ο κάθε σεξιστής, μιλιταριστής, ρατσιστής και αντισημίτης νεοκνίτης, μόνο και μόνο επειδή θέτει ζήτημα της «κατάργησης της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής». Δεν καταλαβαίνω δηλαδή γιατί η σεξουαλική απελευθέρωση να μην συνιστά εξίσου ένα σημαντικό ζήτημα γύρω από την οργάνωση της κοινωνίας, άρα και ένα ζήτημα το οποίο πρέπει να τεθεί επί τάπητος και με την ίδια σημαντικότητα όπως αυτή της κατάργησης της ιδιοκτησίας, αλλά αντιθέτως να αναπαράγεται μια λογική του τύπου «ελεύθερες ερωτικές σχέσεις μόνο στη σοσιαλιστική κοινωνία θα υπάρχουν». Αυτό το «βάση – εποικοδόμημα» ως πότε θα μας κυνηγάει; Γενικά γιατί, να μπαίνουμε σ’αυτή τη λογική των διαχωρισμών «ή το ένα ή το άλλο και τα δύο μαζί αποκλείεται να αποτελέσουν αντικείμενο αντιπαράθεσης και προτάγματα ρήξης»; Θεωρείς δηλαδή πως η δομή της εργασίας όπως είναι σήμερα στον δυτικό κόσμο δεν επηρεάζει τη σεξουαλικότητα των ανθρώπων; Αλλά και αντιστρόφως: θεωρείς πως αυτή η ευνουχιστική σεξουαλικότητα δεν επηρεάζει καθόλου τον τρόπο που οργανώνεται η ανθρώπινη εργασία;

    Επίσης δεν κατανοώ πως εννοείς την «κατάργηση της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής» και αυτό το λέω διότι αυτή ιστορικά έχει καταργηθεί με νομικό τρόπο σε κάποιες χώρες που πριν 20 χρόνια κατέρρευσε ο σοσιαλισμός τους, αλλά η οικονομική εκμετάλλευση δεν καταργήθηκε πακέτο. Αυτό που θέλω να πω, είναι πως η ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής δεν είναι μια στενή νομική έννοια, αλλά μια σχέση κυριαρχίας, είτε το νομικό υποκείμενο είναι φυσικό πρόσωπο (αυτοκράτορας, καπιταλιστής) είτε όχι (σοβιετικό κράτος). Και αυτό ακριβώς σημαίνει πως υπάρχει αναγκαιότητα εμπλουτισμού τόσο της ανάλυσης, όσο και των μέσων πάλης. Διότι ακόμα και σήμερα η πλειοψηφία της αριστεράς θεωρεί πως κάπου, κάποτε υπήρξε πραγματικός σοσιαλισμός με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δηλαδή, κατ’αυτούς, υπήρξαν σοσιαλιστικές ερωτικές σχέσεις, σοσιαλιστική τέχνη, σοσιαλιστική γλώσσα, σοσιαλιστική αντίληψη γύρω από το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης, σοσιαλιστική φιλοσοφία, σοσιαλιστική πολιτική ζωή κ.ο.κ. Νομίζω πως αμφότεροι συμφωνούμε πως τα «5ετη προγράμματα παραγωγικής ανασυγκρότησης», ο «τεϋλορισμός στις σχέσεις παραγωγής», «η εθνικοποίηση των μέσων παραγωγής», «η καταναγκαστική εργασία» (η οποία ονομάζεται ευφυώς από τον σταλινισμό ως «μηδενική ανεργία»), τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο χαφιεδισμός, η αστυνομική-στρατιωτική καταστολή των δημοκρατικών δυνάμεων (αναρχικοί, συμβουλιακοί, εργατική αντιπολίτευση) αλλά και των σοσιαλ-δημοκρατικών ή τροτσκιστικών (μετά την ρήξη Στάλιν-Τροτσκι) στην τελική, δεν έχουν τίποτα κοινό με την αταξική κοινωνία και με την ουσιαστική κατάργηση της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής.

    Γενικότερα, το ότι τα ριζοσπαστικά κινήματα μπορούν να αφομοιωθούν είναι ένα γεγονός, κάτι το οποίο έχει συμβεί ιστορικά και στο ίδιο το εργατικό κίνημα (πράγμα που το ανέφερα στο προηγούμενό μου σχόλιο αλλά προσπεράστηκε με ευκολία), όχι μόνο στο LGTB ή στο φεμινιστικό κίνημα ή στα κινήματα υπεράσπισης των μειονοτήτων και της διαφορετικότητας. Το ότι έχουμε μη-λευκό πλανητάρχη, δηλωμένους ομοφυλόφιλους επιχειρηματίες-πολιτικούς ή γυναίκες στην καγκελαρία, στα ΔΝΤ ή στα διοικητικά συμβούλια πολυεθνικών, δεν λέει κάτι από μόνο του γύρω από τη ριζοσπαστικότητα του να θέσουμε υπό αμφισβήτηση το σύνολο της κοινωνικής ζωής. Επομένως, αυτό που μας ενοχλεί δεν είναι η κριτική στον μασκουλινισμό, αλλά όταν αυτή η κριτική απομονώνει την ετεροσεξουαλικότητα από το σύνολο των υπολοίπων κοινωνικών σχέσεων και επομένως απλώς προσφέρει τη δυνατότητα της ανασυγκρότησης και της επέκτασης του καπιταλισμού σε επιμέρους πεδία: «τώρα που οι γκέι είναι αναγκαίοι, χρειαζόμαστε τους συμβούλους, τους διαφημιστές, τους εργάτες, την TV προκειμένου να χτίσουμε το εμπορευματικό τους προφίλ και να δημιουργήσουμε νέες ανάγκες στο νέο αυτό καταναλωτικό κοινό».

    Νικόλας

    • Ο/Η blackboy1955 λέει:

      Μεγάλα ζητήματα, φίλοι. Και μπράβο σας σαν ομάδα που τολμάτε να τα θέτετε και να τα συζητάτε.

      Herrschwarz γράφει: «Για ποιο λόγο να υπερασπιστούμε ένα κίνημα που απλά και μόνο θέλει να έχει την δημοκρατία σαν περιεχόμενο … ως κάτι υποστασιοποιημένο, κάτι αφηρημένο χωρίς να εστιάζει άμεσα και με συγκεκριμένους (concrete) όρους στο προαιώνιο πρόβλημα που λέγεται “ταξική κοινωνία?»

      Πράγματι όπου έχει τύχει να ακούσει τη πρόταση για τα δημοψηφίσματα (προκηρύσσονται αποκλειστικά με μάζεμα υπογραφών απ’ τους πολίτες και είναι έγκυρο ανεξάρτητα απ’ το ποσοστό συμμετοχής) κάποιος «ταξικός» αγωνιστής τη καταγγέλει λες και πρόκειται για ταξική προδοσία. Μ’ ένα τρόπο μπορώ να εξηγήσω αυτή την αντίδραση. Φταίει η ολιγαρχική κουλτούρα που έχει διαποτίσει την αριστερά τουλάχιστον μετά το 1917. Η φωτισμένη πρωτοπορία ξέρει. Η μάζα απλώς θα κινηθεί κάτω απ’ τη καθοδήγηση της ηγεσίας.
      Τώρα, ποιος είναι ο λόγος που ένα μικρό βήμα προς τη δημοκρατία αποκλείει να εστιάσουμε στο προαιώνιο πρόβλημα, εγώ τουλάχιστον δε μπορώ να τον φανταστώ.

      Όσον αφορά τους γονείς και τη κατάπτυστη «αμεσοδημοκρατική» τους απόφαση έχω να προσθέσω σε όσα σωστά αναφέρθηκαν (δημοκρατία = διάλογος, ανταλλαγή επιχειρημάτων, ισηγορία κ.λ.π.) πως η δημοκρατία έχει νόμους, Νόμους που τους αποφασίζουν όλοι οι πολίτες μιας χώρας μαζί με την κάθε φορά διαμορφούμενη πλειοψηφία και μειοψηφία. Κάθε απόφαση μιας επιμέρους συλλογικότητας οφείλει να είναι σύννομη. Σε αντίθετη περίπτωση η πολιτική ανυπακοή δεν μπορεί παρά να έχει τις συνέπειές της.

      Και κάτι ακόμα:
      Το τελευταίο καιρό μου προκύπτει η εξής ιδέα και θα ήθελα τη γνώμη σας. Η όποια πρωτοπορία εκφράζει το όποιο κοινωνικό κίνημα και δεν το δημιουργεί. Το πρόβλημα λοιπόν με το καπιταλισμό των τελευταίων δεκαετιών είναι πως «απαγορεύει» τη συγκρότηση πλειοψηφικών κοινωνικών κινημάτων. Ακριβώς λόγω του ανθρωπολογικού τύπου που παράγει. Κι αυτό μέχρι αποδείξεως του εναντίου, ελπίζω. Η πραγματικότητα είναι απέραντα πιο πλούσια απ’ τη σκέψη του οποιουδήποτε.
      Αυτός είναι και ο λόγος που επιτρέπουμε στον εαυτό μας να συνεχίσει να αγωνίζεται..

  10. Ο/Η Herrschwarz λέει:

    Αρχικά να πω πως στην περίπτωση που αυτές οι απόψεις είναι μόνο δικές σου και όχι της ομάδας σας, τότε σόρρυ για το β’ πληθυντικό.

    Λες:

    » Αν θέλει κάποιος ή κάποια να αντιλαμβάνεται το golden boy που παίρνει 1.000.000 αποζημίωση με το κλείσιμο της Lehman Brothers ως εργάτη, απλά και μόνο επειδή δεν κατέχει τα μέσα παραγωγής ή τον τυπικό μεγαλοχειρούργο που θα βγάζει κανένα 100.000 μηνιαίως ως προλετάριο απλά επειδή βρίσκεται υπό καθεστώς εκμετάλλευσης (μιας και η κλινική που δουλεύει χρησιμοποιεί την εργατική του δύναμη για να παράγει κέρδη, άρα οικονομικά/ταξικά τον εκμεταλλεύονται), τότε μπορεί να το κάνει. Γιατί αν θέλουμε να μείνουμε «πιστοί» στο σχήμα «εκμεταλλευτές – εκμεταλλευόμενοι» μέσω της υπεραξίας που καρπώνεται ο εκμεταλλευτής από το μεταβλητό κεφάλαιο εργασία, τότε στους εργάτες δεν ανήκουν μόνο οι μπλοκάκιδες, αλλά όλοι οι (τυπικά) μισθωτοί.»

    Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει συζήτηση με αυτούς τους όρους. Και γιαυτό νομίζω ότι αντιμετωπίζεις το ταξικό ζήτημα ιδεολογικά. Έπιασες τα golden boys, δηλαδή αυτό το νέο στρώμα των managers αλλά και τους μεγαλοχειρούργους. Πόσοι είναι αυτοί όμως στο σύνολο του πληθυσμού? Απ΄ότι μας λέει ο ΟΟΣΑ, το 2007 αναλογούσαν 5.4 γιατροί σε 1000 έλληνες. Δηλαδή, χωρίς βλάβη της γενικότητας, 54000 γιατροί στην Ελλάδα, και η Ελλάδα έχει και το μεγαλύτερο ποσοστό. (http://www.capital.gr/news.asp?id=768017). Πόσοι από αυτούς είναι 100000 μηνιαίως? Πραγματικά είναι αστείο και μόνο που κάθομαι να επιχειρηματολογώ. Για τα golden boys δεν θα πω τίποτα προφανώς. Επίσης δεν ισχύει ότι «τυπικά κάθε μισθωτός» είναι εκμεταλλευόμενος, ή τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό με όλους τους άλλους. Με μαρξικούς όρους, εκμετάλλευση έχεις όταν η εργασιακή αξία του παραγόμενου προϊόντος ανά μονάδα απασχολούμενης εργασίας είναι μεγαλύτερη από την εργασιακή αξία που αντιστοιχεί ανά μονάδα της απασχολούμενης εργασίας. Ο μισθός δηλαδή παραμένει κρίσιμο ζήτημα και δεν τον πετάμε από το παράθυρο, μαζί με το μωρό. Και προφανώς εδώ δεν σχολιάσαμε καν το γεγονός ότι η ίδια η παραγωγή βάσει ανταλλακτικής αξίας συνιστά τον θεμελιώδη παράγοντα αλλοτρίωσης, που είναι προφανώς ανεξάρτητος από τον μισθό, ως αντικειμενική κοινωνική δύναμη. Γιαυτό νομίζω ότι η ανάλυσή σου είναι εντελώς μέσα στα χωρικά-χρονικά πλαίσια της εποχής της. Διότι αδυνατείς να δεις (ή δεν θες) την φύση των παραγωγικών σχέσεων εκτός της «Δύσης» (και σε αυτό δεν απάντησες) και επειδή αναγκάζεις τον εαυτό σου να κοιτάει το δέντρο (golden boys, μεγαλογιατροί) προκειμένου να μην δεις το δάσος.

    (περιττό να πούμε ότι ακόμα και με «εργατικό έλεγχο», καπιταλισμός δύναται να υπάρχει. Αλλά αυτό είναι άλλο θέμα…)

    Λες πιο κάτω:

    «Εδώ όμως το νόμισμα έχει και μια άλλη όψη. Το να θεωρείται ‘’αριστερός’’ ο κάθε σεξιστής, μιλιταριστής, ρατσιστής και αντισημίτης νεοκνίτης, μόνο και μόνο επειδή θέτει ζήτημα της «κατάργησης της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής». Δεν καταλαβαίνω δηλαδή γιατί η σεξουαλική απελευθέρωση να μην συνιστά εξίσου ένα σημαντικό ζήτημα γύρω από την οργάνωση της κοινωνίας, άρα και ένα ζήτημα το οποίο πρέπει να τεθεί επί τάπητος και με την ίδια σημαντικότητα όπως αυτή της κατάργησης της ιδιοκτησίας, αλλά αντιθέτως να αναπαράγεται μια λογική του τύπου «ελεύθερες ερωτικές σχέσεις μόνο στη σοσιαλιστική κοινωνία θα υπάρχουν». Αυτό το “βάση – εποικοδόμημα” ως πότε θα μας κυνηγάει; Γενικά γιατί, να μπαίνουμε σ’αυτή τη λογική των διαχωρισμών «ή το ένα ή το άλλο και τα δύο μαζί αποκλείεται να αποτελέσουν αντικείμενο αντιπαράθεσης και προτάγματα ρήξης»; Θεωρείς δηλαδή πως η δομή της εργασίας όπως είναι σήμερα στον δυτικό κόσμο δεν επηρεάζει τη σεξουαλικότητα των ανθρώπων; Αλλά και αντιστρόφως: θεωρείς πως αυτή η ευνουχιστική σεξουαλικότητα δεν επηρεάζει καθόλου τον τρόπο που οργανώνεται η ανθρώπινη εργασία;»

    Αυτές οι παθογένειες υπάρχουν και στις καλύτερες οικογένειες. Παρ΄όλα αυτά, η τοποθέτηση για τα ζητήματα που αφορούν το «εποικοδόμημα» παραμένει αστική στον βαθμό που δεν τα περιλαμβάνει σε εκείνο το πλαίσιο που στοχεύει στην ανατροπή των παραγωγικών σχέσεων. Και ως αστική, ως δηλαδή μια σκέψη που έχει την «πολυτέλεια» να μην στοχάζεται τους όρους της ίδιας της τής ύπαρξης, όσο ριζοσπαστική και αν παρουσιάζεται, είναι εντελώς μέσα στο σύστημα. Εγώ δεν είπα σε κανένα σημείο ότι προταγματικά ζητήματα του «εποικοδομήματος» δεν μπορούν/δεν πρέπει να συνυπάρχουν με ζητήματα «βάσης», ούτε πως τα πρώτα «μπορούν να περιμένουν». Την κατάληξη όμως της νέας αριστεράς την βλέπουμε σήμερα. Η διάχυση «ευαισθητοποιημένων» προς κάθε λογής φιλελεύθερη κατεύθυνση, η αντιμετώπιση του ταξικού ως κάτι δευτερεύοντος, και η σφαλερή πεποίθηση ότι είμαστε «λαός», «99%» και άλλες τέτοιες εκλογικεύσεις μας οδήγησαν με μαθηματική ακρίβεια στο σημερινό κενό. Ο σύριζα είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα, καθώς και μεγαλύτερο μέρος του αναρχικού χώρου, που μιλάνε αφηρημένα για ελευθερίες, υποστασιοποιούν λέξεις όπως «κοινωνία» και «δημοκρατία», λες και η πρώτη θα πάψει να διατηρεί τις ανειρήνευτες αντιθέσεις της μετά από μια ψευδεπίγραφη συγκέντρωση σε μια πλατεία.

    (Χαίρομαι που παρατηρείς ότι η καταπιεστική εργασία επιδρά στην σεξουαλικότητα. Ακόμα και το αντίστροφο ενδεχομένως να ισχύει, αλλά νομίζω πως οι όροι εργασίας σου είναι κάτι που δεν εξαρτάται από την συνείδησή σου. Είτε είσαι wannabe γιάπης, είτε κομμουνιστής, οι συνθήκες εργασίας είναι αντικειμενικές -σε αντίθεση με το άλλο, το οποίο έχει μεγαλύτερη πλαστικότητα)

    Όσων αφορά τα μέσα παραγωγής. Δεν νομίζω να άφησα να εννοηθεί πουθενά ότι πρότυπο ήταν η ΕΣΣΔ. Και εκεί υπήρχε ιδιοκτησία (κρατική) και μάλιστα δεν ήταν άρνηση του (φιλελεύθερου) καπιταλισμού, αλλά μια άλλη όψη του. Ο αντόρνο είχε παρατηρήσει σωστά πως η αντίληψη για την εργασία που είχαν οι σοβιετικοί είχε κάτι το αστικό μέσα της, ότι η παραγωγή για την παραγωγή, η παραγωγή μέσων παραγωγής ήταν τελικά σκοπός. Να πω σε αυτό το σημείο πως αυτή η πεποίθηση είναι κάργα αντι-Μαρξ. Ο Μαρξ δεν κατέφασκε την (μισθωτή) εργασία.Το αντίθετο.
    Επίσης οι υπάρχουσες παραγωγικές σχέσεις (ιδιοκτησία και ιδιοποίησή) σίγουρα είναι σχέσεις κυριαρχίας, αλλά αποτελούν την μορφή εκείνων των σχέσεων με τον οποίο η τελευταία εκδηλώνεται. Το να υποστασιοποιήσουμε πάλι την «κυριαρχία», να λέμε γενικά και αόριστα για ελευθερίες και άλλα τέτοια, αυτό θα ήταν (αυτο)καταστροφικό. Μιλάμε συγκεκριμένα για μια συγκεκριμένη κατάσταση.

    Ως προς την τελευταία παράγραφο:

    Το ότι το εργατικό κίνημα αντανακλούσε τις ίδιες τις αναπτυξιακές τάσεις του καπιταλισμού, αυτό είναι κάτι το οποίο μαρξιστές τον είχαν παρατηρήσει ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα και που ο Μαρξ το είχε στο νού του όταν έλεγε στους εργάτες :αντί του συντηρητικού συνθήματος «ένας δίκαιος μισθός για μια τίμια εργασία» σημαία μας είναι «κατάργηση του συστήματος της μισθωτής εργασίας» (μισθός,τιμή, κέρδος, το λέω όπως το θυμόμουν). Εγώ, ξαναλέω, δεν είπα ότι ένα ριζοσπαστικό κίνημα που θα αφορά τις σεξουαλικες σχέσεις δεν μπορεί να αφορά το ταξικό κίνημα. Μάλλον, πιστεύω, πως ένα τέτοιο κίνημα θα είναι ριζοσπαστικό στο βαθμό που αρθρώνει το ταξικό με το σεξουαλικό. Κατ΄αντιστοιχία, ο αντιφασισμός, που έγινε της μόδας τώρα τελευταία -κατα κυριολεξία αντι-χρυσαυγιτισμός είναι- ως κίνημα είναι κάτι πέρα για πέρα αστικό. Γίνεται ριζοσπαστικό στο βαθμό που αντιλαμβάνεται την σχέση αυτής της μορφής κοινωνικών σχέσεων (του φασισμού) με το κυρίαρχο πλαίσιο -δηλαδή το κεφαλαιοκρατικό σύστημα.

    Να πω πως μιλάω έχοντας υπόψη μου κυρίως τις δυνατότητες του σήμερα και τους όρους με τους οποίους μπορεί να εκδηλωθεί η ταξική πάλη στο σήμερα. Δεν θεωρώ ότι η απάντηση στον καπιταλισμό μπορεί να είναι ένα κίνημα για τους gay, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν το στηρίζω. Δεν θεωρώ ότι η απάντηση στον καπιταλισμό είναι ένα αντι-χρυση αυγή κίνημα, που στο κάτω κάτω σύριζα-ΑΚ το έχουν αναλάβει για τα καλά, και που βρωμάει από μακριά ανθρωπισμό και αισθητική ευαισθησία. Αν δεν αντιληφθούν οι ενδιαφερόμενοι ότι η (καπιταλιστική) κοινωνία έχει μια εσωτερική δυναμική που προκύπτει από εσωτερικές αντιφάσεις που ανατροφοδοτείται από την σύγκρουση αμοιβαία αντίθετων συμφερόντων, δεν θα μπορέσουν ποτέ να επιβάλλουν μια κατάσταση όπου το (μερικό) συμφέρον δεν θα υπάρχει.Ένα αυτόνομο ταξικό κίνημα του παρόντος δεν μπορεί να είναι καταδικαστέο στα λόγια απλά επειδή στο παρελθόν στρεβλώθηκε από αστικές πεποιθήσεις ή επειδή «ο Τσε ήταν ομοφοβικός».

    Υ.Γ- στο πρώτο σχόλιο δεν σχολίασα σκόπιμα αυτό που είπες:

    «Κι αυτό διότι όταν απλώς επικεντρώνεται κάποιος στην οικονομική του κατάσταση, παραγνωρίζοντας τόσο το πολιτικό θεσμικά όχι και το κοινωνικό-ανθρωπολογικό (αποσύνθεση του εκκοινωνισμού, ιδιώτευση, κονφορμισμός), τότε στις περισσότερες των περιπτώσεων να έχουμε οικονομικό αγώνα: «όχι στις περικοπές», «όχι στις απολύσεις».»

    Η μισθολογική διεκδίκηση ήταν και αυτή με την σειρά της μια μορφή εκδήλωσης της ταξικής πάλης. Δεν θα πω αναγκαία, γιατί δεν θέλω να «εγελιανίζω». Το ότι εκδηλώθηκε όμως, μας λέει κάτι, και το ότι επέλεξε αυτή την μορφή πρέπει να μας επιβάλλει να σκεφτούμε και όχι να οδηγηθούμε στην εσφαλμένη πεποίθηση ότι η αυθόρμητη εκδήλωση της ταξικής πάλης ως τέτοιας αφορά μισθολογικά θέματα. Αυτό και αν είναι φυσικοποίηση ιστορικών διαδικασιών.

  11. Ο/Η Νικόλας λέει:

    Αν και αργοπορημένος εξαιτίας τρεξίματος, οφείλω μια τελευταία απάντηση:

    Με όσα κύτταρα «αληθούς συνείδησης» έχουν απομείνει στο Νου μου προσπαθώ να απαντήσω. Αν και τελικά κινούμαστε στα όρια του βερμπαλισμού και του επιστημονισμού, διότι όπως φαίνεται δεν θέλεις να δεις πως το ζήτημα είναι πολιτικό, γι’αυτό και δεν αναφέρεσαι καν σε αυτό… ειδικά τώρα που όσο ποτέ χρειάζεται να θέσουμε τον διάλογο εντός της πολιτικής δραστηριότητας (με την βαθιά και ευρεία σημασία του όρου), βλέπω πως πολύ ωραία αποφεύγεις αυτό το πράγμα προκειμένου να επισημάνεις το τί ειπώθηκε πριν 2 αιώνες στις υποσημειώσεις του Κεφαλαίου για να μου/μας την πεις. Τελικά όμως δεν απαντάς στο δια ταύτα. Έστω ότι αύριο υιοθετούμε την ταξική ανάλυση που έχεις εσύ μέσα στο μυαλό σου, δηλαδή την ταξική ανάλυση μιας-νεκρής-αριστεράς-για-την-οποία-ζητωκραυγάζουμε και μετατρεπόμαστε σε αυθεντικούς εργατιστές του 19ου αιώνα. Τί μας αποτρέπει απ’αυτή την ανάλυση στο να συγκροτήσουμε Κεντρική Υποτροπή, Γενική Γραμματεία, ολοκληρωτικό έλεγχο των δραστηριοτήτων των μελών και φυσικά, τον κλασικό μαρξιστικό εξυπνακισμό “αυτά έχουν ήδη απαντηθεί απ’τον Μαρξ”; Σ’αυτό, που είναι ίσως το μόνο ζήτημα που να ενδιαφέρει ουσιαστικά τους επαναστατικούς κύκλους σήμερα προκειμένου να ενοποιηθεί το ταξικό με το δημοκρατικό (το πραγματικά δημοκρατικό), είναι το μόνο ζήτημα που δεν απαντάς. Τα υπόλοιπα, τα οποία συζητώνται το πρωί με τον καφέ, τα έχω υπόψιν. Και ασφαλώς μέχρι ενός βαθμού συμφωνώ με την ανάλυση ότι η κοινωνία δεν είναι χωρισμένη στο “99% vs 1%”, καθότι τίθεται το ταξικό και το πολιτισμικό παράλληλα. Οπότε σε παρακαλώ, μην έρχεσαι εδώ να μου πετάς καρμπόν τις αναλύσεις σας που αφορούν τους ΣΥΡΙΖΑΙΟΥΣ, καλύτερα να πας απευθείας στα μπλογκ και τα σάιτ τους να τα πεις στους ίδιους. Θα το εκτιμούσα κάτι τέτοιο.

    Καταρχήν η γεωγραφική κίνηση του Κεφαλαίου στα ‘70ς δεν είναι κάτι το οποίο παραγνωρίζω και δεν αντιλαμβάνομαι, απλά απέφυγα να τοποθετηθώ λόγω χώρου. Είναι αδύνατο μέσα από ένα σχόλιο μου να εξαντλήσω όλη την ιστορική κίνηση του Κεφαλαίου (όπως φυσικά να παραδεχτώ ότι την γνωρίζω εξ’ολοκλήρου, πράγμα που νομίζουν ότι το κάνουν οι απανταχού μαρξιστές, ετερόδοξοι και ορθόδοξοι). Επίσης, για την ιστορία (την πραγματική ιστορία), εκμετάλλευση του Τρίτου Κόσμου υπάρχει από τις απαρχές του καπιταλισμού, πράγμα που ούτε εσύ τόνισες. Και μάλιστα, ο καπιταλιστικός ιμπεριαλισμός του 19ου αιώνα δεν έγκειται απλά σε μια οικονομικού τύπου «προλεταριοποίηση» των μη-δυτικών (όπως συνέβη στα ‘70ς), αλλά πριν ακόμα αυτή τη διαδικασία «προλεταριοποίησής» τους υπάρχει η διαδικασία «εκδυτικοποίησης» (με την ευρύτερη έννοια του όρου). Δηλαδή ο Νούερ και ο Μασάι πριν γίνει προλετάριος οικονομικά, οφείλε να γίνει προλετάριος ανθρωπολογικά. Όφειλε να επενδύσει σε έναν τύπο ανθρώπου που του ήταν άγνωστος, και αφού επενδύσει σ’αυτό το νόημα έπειτα να μετατρέψει όλη του την υπόσταση σε αντικείμενο εκμετάλλευσης. Δηλαδή έπρεπε να υπάρξει μια βίαιη (violent, όχι απλώς aggressive) μεταστροφή στις αντιλήψεις του γύρω από το νόημα και την αξία-ως-αξία – όχι απλώς την αξία χρήσης -, την πρωτο-Αξία (κοινωνικές φαντασιακές σημασίες). Έπρεπε οι δυτικοί (αποικιοκράτες, πάστορες, διοικητικά κέντρα κτλ) να του επιβάλλουν την – δυτική, άρα και δυτικοκεντρική – αντίληψη πως το πραγματικό νόημα της ζωής/κοινωνίας (άρα και της ιστορίας) δεν έγκειται στο να ασχολείται η κοινότητά του με θρησκευτικές τελετές ή να λειτουργεί ημι-νομαδικά στις οικονομικές σχέσεις ή να αποφασίζει πολιτικά με «ακέφαλο» μη-ιεραρχικό τρόπο, αλλά πως έπρεπε να «αναπτύξει τις παραγωγικές του δυνατότητες δίχως όρια και με ατελείωτους ρυθμούς».

    Αν είναι να συμπεριλάβουμε τον μη-δυτικό κόσμο στις αναλύσεις μας, καλό θα ήταν να μην το κάνουμε με τόσο ντετερμινιστική σκοπιά: «πλούτος εδώ – πλούτος εκεί… εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης εδώ – εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης εκεί» απλά και μόνο για να μην λερωθεί ο μαρξισμός μας. Γιατί η επέκταση του καπιταλισμού στον τρίτο κόσμο έχει πολλαπλές προεκτάσεις, όπως επί παραδείγματι την καταστροφή ολόκληρων κοινοτήτων και κόσμων νοήματος ώστε να καταστεί σε δεύτερη φάση η «προλεταριοποίηση» ποθητή, άρα και λειτουργική ως δομικό στοιχείο της κοινωνικής οργάνωσης των νέων (καπιταλιστικών) κοινοτήτων (τώρα ποιος είναι ο δυτικοκεντρικός άραγε;).

    Τώρα όσον αφορά το ζήτημα των golden boys και των μεγαλοχειρούργων, ασφαλώς και δεν μπορείς να τοποθετηθείς «σοβαρά», διότι εφευρίσκεις αρκετά τεχνάσματα, όπως το γεγονός ότι το ταξικό ζήτημα δεν είναι πολιτικό, αλλά δημογραφικό («Πόσοι είναι αυτοί όμως στο σύνολο του πληθυσμού?»), ενώ παράλληλα προσπαθώντας να διατηρήσεις την οικονομική εκμετάλλευση (το αντικειμενικό) στο κέντρο του πολιτικού ενδιαφέροντος της επαναστατικής δράσης, αυτό που κάνεις είναι απλώς να εισάγεις νέες παραμέτρους και νέα δεδομένα στο πρόβλημα («Επίσης δεν ισχύει ότι “τυπικά κάθε μισθωτός” είναι εκμεταλλευόμενος, ή τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό με όλους τους άλλους.»). Νομίζω δηλαδή είναι πως εσύ πετάς τον μισθό μαζί με το μωρό, καθώς αδυνατείς να δεις τις αντιφάσεις που δημιουργεί αυτή η διεύρυνση της μισθολογικής/αγοραστικής ιεραρχίας μεταξύ μισθωτών στην πραγματική πραγματικότητα, και έτσι μου δίνεις την εντύπωση πως η ανάλυση σου πηγάζει από έναν ταξικό δαρβινισμό/εξελικτισμό, ο οποίος τροφοδοτείται συνεχώς από μια αύξηση των αριθμητικών/ποσοτικών μεγεθών που καλείσαι να λάβεις υπόψιν προς όφελος του (εντελώς σχηματικού και καθόλου προταγματικού στα γραφόμενά σου) ταξικού παράγοντα. Δηλαδή η γραφειοκρατία, το νεομάνατζμεντ, η “άμεση δημοκρατία” στα συμβούλια των μεγάλων επιχειρήσεων όπου αποφασίζεται το περιεχόμενο της παραγωγικής δραστηριότητας, η τεχνο-επιστήμη και το θέαμα, για σένα δεν συνιστούν μια μεταμόρφωση των παραγωγικών σχέσεων. Επειδή υπάρχει εκμετάλλευση σήμερα όπως και το 1867, είναι δυνατόν να ισχυριζόμαστε πως οι παραγωγικές σχέσεις είναι ίδιες; Αντιμαρξιστικότατο αν μη τι άλλο να πούμε κάτι τέτοιο…

    Αλλά εδώ αρχίζουν να φαίνονται ένα σωρό αντιφάσεις των μαρξιστικών αναλύσεων, γύρω από την «αφηρημένη εργασία ως εμπόρευμα», το «μισθό ως εμπόρευμα» και φυσικά την αντίληψη πως η τεχνική και η επιστήμη είναι «ουδέτερες» και δεν υποκινούνται από αυτό που (εμείς) λέμε καπιταλιστικό φαντασιακό. Και φυσικά αυτές τις αντιφάσεις τις σκιαγραφείς πολύ ωραία κι εσύ ο ίδιος άθελά σου, όπως με τα παραδείγματα που δίνεις γύρω από την ταξική πάλη για τους μισθούς. Εφόσον όμως αποδεχτούμε πώς ο μισθός δεν είναι αποτέλεσμα «αντικειμενικών συνθηκών» αλλά αποτέλεσμα της πάλης των τάξεων, τότε θα πρέπει να αποδεχτούμε πως και η ανθρώπινη εργασία δεν είναι ένα εμπόρευμα σαν όλα τα άλλα, άρα δεν είναι αμιγώς «αφηρημένη εργασία». Ίσα, ίσα που η εργασία στον καπιταλισμό είναι ακριβώς η εκδήλωση αυτής της αντίφασης μεταξύ «αντικειμενικού» (αφηρημένη) και υποκειμενικού (μη-αφηρημένη, ψυχο-συναισθηματική). Το πόσα θα πάρει ο εργάτης, δεν καθορίζεται σε κανένα σημείο από τις ποσοτικές εξισώσεις της «επιστήμης» της πολιτικής οικονομίας και των «ειδικών», αλλά αντιθέτως από τη διάθεσή του να αντιπαλέψει την εκμετάλλευσή του. Επομένως τα λεγόμενα «αντικειμενικά μεγέθη» δεν είναι παρά εκτιμήσεις πάνω στις οποίες καλείται ο ανθρώπινος παράγοντας να καθορίσει τη δράση του. Η θέση μέσα στην ταξική κοινωνία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί π.χ. σε περιόδους κρίσης αναδύονται αντιδραστικά και φασιστικά κινήματα αντί για επαναστατικά. Αυτό δεν σχετίζεται απλά με τη διάκριση «μερικού» (αντίδραση) – «ολικού» (επανάσταση), μιας και ο φασισμός και ο ναζισμός έθεσαν το θέμα όλικα (δεν μιλούσαν απλά για την επιστροφή σε προ κρίσης εποχή, όπως ίσως μια κλασική συντηρητική δεξιά). Και φυσικά αυτό δεν οφείλεται μονάχα στην ελλιπή «ταξική ανάλυση», μιας και το ταξικό μια χαρά το παίξανε και ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι και οι Λένιν-Στάλιν για δικούς τους σκοπούς.

    Ακόμα πιο προβληματικό μου ακούγεται στη συνέχεια το: «αυτές οι παθογένειες υπάρχουν και στις καλύτερες οικογένειες». Δεν νομίζω πως ο εθνικισμός και ο σεξισμός (και ειδικά στην αριστερά!) να είναι ζητήματα παθολογικά, που φυσικά θα επιλυθούν (κι αυτά) αφού ανατρέψουμε το οικονομικό. Παρόμοιες διατυπώσεις (για άλλα θέματα) εκφράζουν κάτι σταλινομαοϊκοί σαν τον leninreloaded όπου βρίσκουν κάθε λογής τεχνάσματα για να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα: μιλούν για την αναγκαιότητα του ρετουσαρίσματος φωτογραφικού υλικού απ’τον Στάλιν, για το ότι το Κατύν δεν υπήρξε ποτέ, για το ότι τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των σοβιετικών είναι προπαγάνδα και άλλα τέτοια ωραία. Προφανώς αυτά επειδή ανήκουν στο “εποικοδόμημα” δεν θα έπρεπε να μας ενδιαφέρουν και πολύ. Τί ιδεολογικούς σκοπούς όμως εξυπηρετούν αυτές οι αντιλήψεις; Και συν τοις άλλοις κατηγορούμαστε εμείς για ιδεολογικοποιημένη συνείδηση και φυσικοποίηση των ιστορικών διαδικασιών; Και μάλιστα συνιστούν και πολυτέλεια εφόσον δεν τίθεται το ταξικό; Εδώ επέτρεψε μου να διαφωνήσω καθέτως και οριζοντίως. Μια κοινωνία ταξική που αποδέχεται την ομοφυλοφιλία ως μορφή σεξουαλικότητας και όχι ως ασθένεια είναι προτιμότερη από μια ταξική κοινωνία που δεν την αποδέχεται και στέλνει τους homo σε ιδρύματα εγκλεισμού ή τους κάνει πειραματόζωα. Προφανώς είσαι ετεροφυλόφιλος, οπότε λογικό είναι να σου φαίνεται κάτι τέτοιο πολυτέλεια. Ρώτα και κανένα gay όμως πως νιώθει τώρα με την Χρυσή Ευκαιρία να κανιβαλίζει στην TV και να χουλιγκανίζει σε γειτονιές. Δηλαδή σκέψου έναν που είναι φτωχός αλλά τουλάχιστον μπορεί να έχει μια ερωτική σχέση όπως την θέλει (με όλες τις αντιφάσεις που μπορεί να εμπεριέχει και τον αλλοτριωτικό της χαρακτήρα), και έναν που είναι φτωχός και είναι και σε ίδρυμα.

    Ομοίως, μια ταξική κοινωνία που μας επιτρέπει να έχουμε αυτόν τον ιντερνετικό διάλογο και δεν μας λογοκρίνει ή ομοίως μας επιτρέπει να πάμε στην πλατεία να «λαϊκίσουμε» ή να κάνουμε «ταξικές» απεργίες είναι προτιμότερη από την ταξική κοινωνία που δεν τα επιτρέπει. Αυτά δεν είναι πολυτέλειες ή τυπικότητες σε καμία περίπτωση και πολύ απλά δεν είναι εποικοδομήματα. Το ότι δεν εξαντλούν το ζήτημα της ελευθερίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης στο οικονομικό πεδίο είναι ένα ζήτημα. Το ότι σαν κατακτήσεις είναι (εξ’ ορισμού) ριζοσπαστικές και προοδευτικές είναι άλλο. Γιατί gay δεν είναι μόνο οι Βαλλιανάτοι ή οι καρικατούρες στις ταινίες του Τσάκωνα. Αυτά είναι απλά οι μορφές που έχουν λάβει αυτά τα κινήματα αφού αφομοιωθήκανε και αλλοτριώθηκαν. Όπως και ο εργάτης δεν είναι η φιγούρα του Will Smith στο «Pursuit of Happiness», δηλαδή ο φτωχός που κατάφερε να ξεφύγει απ’τη «μιζέρια» της τάξης του και να γίνει επιτυχημένος χρηματιστής…

    Γενικότερα έχω την εντύπωση ότι προσπαθείς πως με κάποιο τρόπο να βγάλεις λάδι όλες αυτές τις μαρξιστικές τάσεις, που αν και συνεπείς στο ταξικό, στο οργανωτικό-προταγματικό βλέπουν τα πράγματα με όρους 1917. Και φυσικά δεν δίνεις μια επαρκή εξήγηση τελικά γιατί δεν έχουμε αναγωγιστικά καταλήξει σε επαναστατικά/δημοκρατικά κινήματα μέσα από τις ταξικές αναλύσεις και αντιθέτως καταλήξαμε σε Κεντρικές Επιτροπές, Γενικούς Γραμματείς κ.ο.κ. Είναι απλά μια παθογένεια που υπάρχει και στις καλύτερες οικογένειες; Περιττό να αναφέρω πως αν μιλήσεις με πραγματικό νεοφιλελεύθερο (με εικονίτσα Friedman στο σαλόνι) θα πει περίπου τα ίδια: πως ο νεοφιλελευθερισμός δεν έχει καμία σχέση μ’αυτά που βλέπουμε σήμερα παγκοσμίως, αυτά δεν είναι παρά παθογένειες, ο νεοφιλελευθερισμός θα καταργήσει τις τάξεις μέσα από την επικράτηση της «ελεύθερης» αγοράς σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης δράσης. Τα ίδια και οι ρεπουμπλικανικού τύπου φιλελεύθεροι: ο αυθεντικός φιλελευθερισμός δεν έχει καμία σχέση με τα σημερινά καθεστώτα, γιατί αυτά δεν είναι αξιοκρατικά και πάει λέγοντας. Και φυσικά οι φιλελεύθεροι είναι το ίδιο ικανοί στην κατασκευή οικονομικών μοντέλων ή πολιτικών θεωριών/ιδεολογίων για να μπορέσουν να συγκαλύψουν τις εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού.

    Όμως, εκτός από τον «υπαρκτό καπιταλισμό» υπάρχει και ο «υπαρκτός μαρξισμός» όπως εκδιπλώθηκε εντός της ιστορίας και το να του ασκήσουμε κριτική δεν μας κάνει απαραίτητα μικροαστούς και ταξικούς προδοτές. Κάθε άλλο: θέτουμε στο αναλυτικό μας ενδιαφέρον το ταξικό και την οικονομική ισότητα και την ισότητα των μισθών, την οικολογική διαχείριση των πόρων και την αποανάπτυξη από τον τεχνολογικό κόσμο και την κυριαρχία της μηχανής, τα εργατικά συμβούλια ως τους κεντρικούς θεσμούς γύρω από την οργάνωση της παραγωγής και τόσα άλλα. Πόθεν προέρχεται πως είμαστε το 99%; Το ότι στηρίζουμε ορισμένα κινήματα (αραβική άνοιξη, κίνημα πλατειών, Occupy, Δεκέμβρης, ιρανική εξέγερση πριν κάποια χρόνια κτλ) δεν σημαίνει ότι ταυτιζόμαστε με όλες τις απόψεις που ακούγονται εντός αυτών των κινημάτων, ούτε μας αφαιρεί τη δυνατότητα μας να τους ασκήσουμε κριτική όταν αυτά λαϊκίζουν ή (όπως λες) δεν θίγουν το ταξικό. Άρα αν το άγχος σου έγκειται στο ότι δεν θέλεις να έχεις το μονοπώλιο της κριτικής, τότε επέτρεψέ μου να σε καθησυχάσω και να σου πω πως μέσα από το περιοδικό και τούτο το blog έχει ασκηθεί κριτική στα κινήματα. Απ’την άλλη θα ήθελα να μάθω πως θα μπορούσε να συγκροτηθεί ένας ταξικός αγώνας πέρα από τις ταξικές αναλύσεις στο διαδίκτυο όπου υπάρχουν άπειρες. Γιατί στην απεργία της Χαλυβουργίας ούτε καμία ιδιαίτερη αλληλεγγύη είδαμε από την εργατιά (και άντε, αυτό μπορεί να οφείλεται στην ψευδή τους συνείδηση), αλλά είδαμε και συμμαχίες με χρυσαυγίτες προκειμένου να κρατηθεί ο ταξικός αγώνας εν ζωή. Γι’ αυτά βέβαια όλες οι σταλινο-ουρές του ΚΚΕ δεν βγάλανε άχνα, αλλά την πολιτειακή αλλαγή την θεωρούσανε «μικροαστισμό» παίζοντας δηλαδή το ρόλο της αντίδρασης και του συντηρητισμού.

    Και μιας και είσαι εργατιστής, μπορείς να ρίξεις μια ματιά σ’ αυτό το κείμενο γύρω από την εργασία. Είναι “99%” αυτή η ανάλυση;

    https://protagma.files.wordpress.com/2010/10/ceb7-ceb8ceadcf83cebcceb9cf83ceb7-cf84ceb7cf82-ceb5cf81ceb3ceb1cf83ceafceb1cf82-cf83cf84ceb7-cf83cf8dceb3cf87cf81cebfcebdceb7-cebacebf2.pdf

    Υ.Γ. Ούτε η σεξουαλικότητα εξαρτάται από τη συνείδηση πάντως, όχι μόνο η εργασία. Εκτός αν θεωρούμε πως το σύνολο των σεξιστών που δέρνουν τη γυναίκα τους το κάνουν συνειδητά και όχι επειδή υπάρχει μια ασύνειδη νοηματοδότηση του αντρισμού με όρους ισχύος. Και αυτό συνέβαινε και πριν τον καπιταλισμό, δεν είναι φαινόμενο της σημερινής εποχής. Άρα δεν έχει καμία ουσία το επιχείρημα πως η δόμηση της σεξουαλικότητας είναι απλώς μια προέκταση της ασυνείδητης συναίνεσής μας στην ταξική κοινωνία. Αλλά εδώ μπαίνει μια ολόκληρη συζήτηση γύρω από την κοινωνικοποίηση του βρέφους και τον ρόλο του γονέα στην ανάπτυξη της σεξουαλικότητάς του (που πάει τη συζήτηση αλλού)

  12. Ο/Η Herrschwarz λέει:

    Καλησπέρα

    Λοιπόν, είναι εμφανέστατο ότι διαφωνούμε σχεδόν σε όλα, αλλα ακόμα και σε αυτά που δεν διαφωνούμε, αυτά τίθενται με τέτοιο τρόπο που φαίνεται σαν διαφωνία. Νομίζω πως σε αρκετά από αυτά που εθιξες στο τελευταίο σου σχόλιο έχω απαντήσει (μερικώς) στα προηγούμενα σχόλια. Και νομίζω πως από ένα σημείο και μετά δεν έχει νόημα να συνεχίσει, διότι καλούμαι να απαντήσω στο εάν η ταξική ανάλυση ήταν καλύτερο «εργαλείο» ή όχι επειδή οδήγησε σε κεντρικές επιτροπές. Λες και το ένα οδηγεί νομοτελειακά στο άλλο ή λες και εγώ υποστηρίζω μια τέτοια διάρθρωση. Όπως και να΄χει, θα σε παραπέμψω σε ένα κείμενο το οποίο απαντά (πολύ ωραία) στην παρακάτω σου θέση:

    » Επειδή υπάρχει εκμετάλλευση σήμερα όπως και το 1867, είναι δυνατόν να ισχυριζόμαστε πως οι παραγωγικές σχέσεις είναι ίδιες; Αντιμαρξιστικότατο αν μη τι άλλο να πούμε κάτι τέτοιο…»

    http://thessaloniki.platypus1917.org/?page_id=217#Ύστερος καπιταλισμός ή βιομηχανική κοινωνία;

    (το «ύστερος καπιταλισμός…»)

    • Ο/Η blackboy1955 λέει:

      Πολύ ενδιαφέροντα τα κείμενα. Ευχαριστώ για το σύνδεσμο.

      Προσωπικά βρήκα πιο ενδιαφέρον το «παραίτηση» του Adrorno. Γι’ αυτό και το αναδημοσίευσα («έκλεψα») εδώ: http://diastavrumenapira.wordpress.com/2012/12/15/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-t-w-adorno/

      Γνωρίζοντας πως η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων είναι απ’ τα πιο δύσκολα εγχειρήματα της κοινωνικής ζωής θα έλεγα πως ξεκινώ (σε σχέση με το θέμα του post και τη συζήτηση που ακολούθησε) και απ’ αυτό:

      Είναι προφανής η προτεραιότητα της πολιτικής (υποκειμενικό στοιχείο) επί της οικονομίας (αντικειμενικό στοιχείο) εντός της διαλεκτικής τους σχέσης.

  13. Παράθεμα: Από Κοινού – Κίνηση Αποανάπτυξης Τρικαλινών Πολιτών | Ας σας τα πρήξουμε λιγάκι παραπάνω…

  14. Ο/Η Ντουρουτικός λέει:

    Αν ειχαμε αμεση δημοκρατια τωρα θα ειχαμε και λιντσαρισματα στους μεταναστες. Η αμεση δημοκρατια θα μπορουσε να ειναι ο χειροτερος εφιαλτης για την κοινωνια μας αν δεν κοιταξουμε πρωτα το ταξικο προβλημα. Ειναι οικτροι ιδεαλισμοι αυτα που γραφονται εδω. Το προβλημα ξεκινα απο το οικονομικο και στο αρθρο τετοια ζητηματα δεν θιγονται καν. Αφηστε τους ιδεαλισμους και δειτε τον ταξικο πολεμο και πως οι μεταναστες ειναι τα χειροτερα θυματα αυτου του πολεμου μερους του οποιου ειναι και ο ιμπεριαλισμος. Το αρθρο ειναι επιεικως ηλιθιο. Πρωτη φορα συμφωνω με φιλελευθερους. Καμια αμεση δημοκρατια. Πολεμος ταξικος σε ολα τα επιπεδα

  15. Ο/Η protagma λέει:

    Ντουρουτικέ,

    Το συγκεκριμένο άρθρο απαντά σε ένα απλουστευτικότατο και αφελέστατο αρθρίδιο σε μια freepress ευρείας κυκλοφορίας (βεβαίως βεβαίως) περί άμεσης δημοκρατίας, αναδεικνύοντας το κενό σκέψης που χαρακτηρίζει το «φιλελεύθερο χώρο» σχετικά με αυτό το ζήτημα. Ούτε πάει να ορίσει την ΑΔ, ούτε να βγάλει κάποιο μανιφέστο, ούτε να μιλήσει για τα πάντα. Το εάν είμαστε αφελείς «ιδεαλιστές» ή εάν εντάσσουμε το «οικονομικό-ταξικό» ζήτημα, μπορείς να το δεις στη διαδρομή μας χρόνια τώρα, οπότε μην πρήζεις τον καθένα που μπαίνει εδώ μέσα με δήθεν αφορισμούς.

    Στο δια ταύτα, είναι προφανές ότι ταυτίστηκες με τους φιλελεύθερους ακριβώς επειδή έχετε την ίδια αφελή, επιφανειακή και στείρα ανάγνωση του ζητήματος της Δημοκρατίας. Όπως ο κάθε τυχάρπαστος φιλελευθερογράφος περιστέλλει την άμεση δημοκρατία σε ένα τυπικο (και μερικό) εργαλείο λήψης των αποφάσεων, έτσι κι εσύ περιστέλλεις την δημοκρατία σε μια απλή «εφαρμογή» άλλου τρόπου δράσης ή κινητοποίησης από τον κόσμο σήμερα. Και οι δύο δε θέλετε να δείτε ότι ένα γνησίως δημοκρατικό πολίτευμα πάει βήμα βήμα (ουσιωδώς) με μια δημοκρατική κουλτούρα και με μια εξισωτική αντίληψη για όλες τις σφαίρες της δημόσιας ζωής (οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό κ.λπ.). Και αυτό διότι ζείτε στο ίδιο σύμπαν (διαστελλόμενο ή συστελλόμενο, δεν έχει σημασία) ενός χυδαίου οικονομισμού, ο οποίος βλέπει κάθε μορφή κοινωνικής θέσμισης ως απλό εποικοδόμημα της εκάστοτε οικονομικής οργάνωσης. Σύμπτωμα αυτού του οικονομισμού αποτελεί και αθεράπευτη φετιχοποίηση του πολιτικού ρόλου (;) των μεταναστών στις δυτικές κοινωνίες. Διότι ναι μεν οι μετανάστες αποτελούν πρώτης τάξεως θύματα κοινωνικής και οικονομικής απαξίωσης και εκμετάλλευσης, αλλά όλα αυτά σε ποιόν ταξικό πόλεμο εντάσσονται; Γύρω από ποιά ταξική συνείδηση αναπτύσσονται; Γιατί θέλουμε-δε θέλουμε, η πραγματικότητα σήμερα αποδεικνύει ότι ο οικονομικός πόλεμος (νεοφιλελευθερισμός, εξέλιξη των ελίτ, κ.λπ.) δεν πιάνει μία μπροστά στην πρωτοφανή κοινωνική ειρήνευση που έχει επιβάλλει η ανθρωπολογική αποσύνθεση της Δύσης και η κατάρρευση κάθε κοινωνικής τάξης ως τέτοιας. Οπότε ας μην εθελοτυφλούμε και ας μη βαφτίζουμε ελαφρά την επαναστική καρδία την κάθε κοινωνική ομάδα ως δήθεν επαναστατικό υποκείμενο ή δήθεν «της γης τον κολασμένο». Γιατί, με αυτά θα γέλαγε και ο ίδιος ο Κάρολος, μη σου πω και ο συνωνόματός σου…

    Μ.

  16. Ο/Η blackboy1955 λέει:

    Τα θέματα που θίχτηκαν στο κείμενο αλλά και στα σχόλια είναι σε τρια διαφορετικά επίπεδα:

    1ο επίπεδο το θεωρητικό – στρατηγικό

    α. πόσο παραγωγικός μπορεί να είναι ένας τρόπος σκέψης που προϋποθέτει τα κοινωνικά-πολιτικά-ιδεολογικά χαρακτηριστικά των πολιτών μιας ιδανικής κοινωνίας ώστε στη συνέχεια να καθορίσει το πολιτικά δέον στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα; Τι άλλο είναι ο ιδεαλισμός απ’ αυτόν το αξιωματικό τρόπο σκέψης;

    β. Τι έρχεται στο μυαλό του πρώτου τυχαίου αριστερού-αναρχικού, λενινιστικά αναθρεμμένου, όταν ακούει τις λέξεις “άμεση δημοκρατία”; Τα εξής:
    Τυχαίες συγκεντρώσεις τυχαίων ανθρώπων που μαζεύτηκαν για να επιλύσουν ένα άμεσα πιεστικό πρόβλημα. Μια συγκέντρωση την οποία δεν προετοίμασε και στην οποία δεν πρόλαβε να παρέμβει διαμορφωτικά η κομματική κομμουνιστική ή αναρχική πρωτοπορία.

    γ. Τι μπορεί όμως να είναι “άμεση δημοκρατία” τουλάχιστον όπως υπήρξε ιστορικά αλλά και με ρεαλιστικούς όρους μπορεί να υπάρξει μελλοντικά;

    Άμεση δημοκρατία (προσωπικά τη χαρακτηρίζω σκέτα δημοκρατία μιας και κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει έμμεση δημοκρατία) είναι ένα πολιτικό καθεστώς όπου τον έλεγχο και των τριών εξουσιών εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική έχει το σύνολο των πολιτών νοούμενων ως ένας πολίτης μία ψήφος. Αναγκαίο χαρακτηριστικό μιας δημοκρατικής κοινωνίας είναι η εξουσία των νόμων που έχουν ψηφίσει οι πολίτες.

    2ο επίπεδο, αυτό της πολιτικής πρότασης για τη σύγχρονη κοινωνία.

    κατά τη γνώμη μου, αν θεωρούμε πως η φιλελεύθερη (;) κοινοβουλευτική ολιγαρχία δεν μπορεί να διαχειριστεί στοιχειωδώς τα κοινωνικά προβλήματα προς όφελος της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών τότε αυτό που πρέπει να προτείνουμε είναι δημοψηφίσματα με πρωτοβουλία πολιτών (π.χ. μετά από συγκέντρωση 100.000 υπογραφών στα δημαρχεία όλης της χώρας) χωρίς όριο συμμετοχής προκειμένου τ’ αποτελέσματα να είναι έγκυρα και άμεσα εκτελεστά.

    3ο επίπεδο, αυτό της πολιτικής οργάνωσης των ανθρώπων που στοχεύουν σε μια δημοκρατική-εξισωτική-κομμουνιστική κοινωνία

    για μένα είναι αδιανόητο να υπάρχει τέτοια πολιτική οργάνωση αν δεν ανήκει ο τελευταίος, πολλές φορές και ο πρώτος λόγος, στα μέλη της οργάνωσης για οποιοδήποτε πολιτικό ζήτημα.

    Συμφωνώντας με το ότι διεξάγεται ταξικός πόλεμος, να ρωτήσω: “αυτό σημαίνει ότι οι κυριαρχούμενοι πρέπει να συγκροτούν ιεραρχικές οιονεί μιλιταριστικές οργανώσεις;” Σε όσους απαντούν “ναι” (κάποιες φορές ντρέπονται να το πουν) θα πρότεινα να μελετήσουν στη “Κατάσταση πολιορκίας” του Γαβρά το δημοκρατικό τρόπο λήψης απόφασης των Tupamaros.

  17. Ο/Η Ντουρουτικός λέει:

    @Protagma
    Εγω αυτο που βλεπω στη διαδρομη σας ειναι αναλυσεις απλες διχως περιεχομενο και καμια ταξικη αναλυση. Πως να σας ονομασω? Απλα φιλελευθερους ιδεαλιστες. Εχω λαθος? Και δεν θα ειμαι και ο μονος φυσικα.

    Ακου εκει ο αναρχισμος εχει ιδια σκεψη με τους φιλελευθερους!!! Και δε μου απαντησες ρατσιστουλη τι θα κανεις με τους μεταναστες αν ο οχλος θελησει να τους λιντσαρει (αμεσοδημοκρατικα παντα ετσι)? Θα πεις ναι αυτο αποφασισαν ολοι πατε να τους κρεμασετε? Ακου εκει φετιχοποιηση με τους κολασμενους της γης!!! Αλλα προφανως εσυ εισαι ενας βολεμενος και δεν σε νοιαζει αν αυτοι οι ανθρωποι πεθαινουν στη θαλασσα η ερχονται εδω επειδη τα ιμπεριαλιστικα κεντρα τους βομβαρδισαν τις χωρες! Μηπως σου λερωνουν και τα παγκακια? Ε συγνωμη κυριε ξερολα δεν το ηξεραν αυτο οι κολασμενοι ωστε να μην ερθουν στην ελλαδα και σου χαλανε τη θεα! Ακου εκει σε ποιον πολεμο εντασονται? Σου λεει κατι ρε ο ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ??? Αλλα εσυ κανενας δυτικοθρεμενος θα εισαι και προφανως οι μεταναστες σου βρωμανε επειδη ειναι μουσουλμανοι και οχι ορθολογικοι ετσι δεν ειναι?

    @blackboy1955
    » Τι έρχεται στο μυαλό του πρώτου τυχαίου αριστερού-αναρχικού, λενινιστικά αναθρεμμένου, όταν ακούει τις λέξεις “άμεση δημοκρατία”; Τα εξής:
    Τυχαίες συγκεντρώσεις τυχαίων ανθρώπων που μαζεύτηκαν για να επιλύσουν ένα άμεσα πιεστικό πρόβλημα. Μια συγκέντρωση την οποία δεν προετοίμασε και στην οποία δεν πρόλαβε να παρέμβει διαμορφωτικά η κομματική κομμουνιστική ή αναρχική πρωτοπορία. »
    Να σου πω εγω τι μου ερχεται στο μυαλο και δεν ειμαι Λενινιστης αλλα αναρχοκομμουνιστης οπως και πολλοι. Αμεση δημοκρατια = αστικη δημοκρατια και μαλιστα η χειροτερης μορφης αστικη δημοκρατια γιατι απλα επιτρεπει τον οχλο να επιτιθεται σε μεταναστες. Ειναι αναμενομενο για καποιον μικροαστο ή και μεσοαστο να αποστρεφεται τα ταξικα χαρακτηριστικα και να του προκαλει αναγουλα το ‘μισος ταξικο” βαφτιζοντας το λενινιστικο. Ειναι προς το ταξικο συμφερον του να τα αποστρεφεται γιατι σε αυτη ακριβως τη διαφορετικη ταξικη θεση βασιζεται η ζωουλα του, η καλυτερη θεση του έναντι χιλιαδων εργαζομενων και φτωχων. Εισαι σε διαφορετικη θεση απο ενα εργαζομενο γ ανεργο και βεβαια η “αμεση δημοκρατια” και οποιαδηποτε διαδικασια της δεν μπορεί να επιλυσει την διαφορα αναμεσα στον πλουτο (μικρο εξου και μικροαστος) που ηδη κατεχεις και τον αξιοποιεις προς οφελος σου και στον πλουτο που δεν κατεχουν οι αλλοι. Καταλαβατε τωρα κυριοι αμεσοδημοκρατες του Προταγματος και λοιποι εδω μεσα?

  18. Ο/Η blackboy1955 λέει:

    «Αμεση δημοκρατια = αστικη δημοκρατια και μαλιστα η χειροτερης μορφης αστικη δημοκρατια γιατι απλα επιτρεπει τον οχλο να επιτιθεται σε μεταναστες.»
    1ον Γιατί χαρακτηρίζεις το καθεστώς υπό το οποίο ζούμε στη δύση «αστική δημοκρατία»; Τι σχέση έχει με τη δημοκρατία ένα καθεστώς στα πλαίσια του οποίου τις σημαντικές αποφάσεις τις παίρνουν λίγοι;
    2ον πότε υπήρξε και σε κάποια σύγχρονη χώρα άμεση δημοκρατία; Η οποία επιπλέον επέτρεψε επιθέσεις σε μετανάστες;

    «η “αμεση δημοκρατια” και οποιαδηποτε διαδικασια της δεν μπορεί να επιλυσει την διαφορα αναμεσα στον πλουτο (μικρο εξου και μικροαστος) που ηδη κατεχεις και τον αξιοποιεις προς οφελος σου και στον πλουτο που δεν κατεχουν οι αλλοι.»

    Μπορείς να αιτιολογήσεις το γιατί η άμεση δημοκρατία δεν μπορεί να επιλύσει τη διαφορά ανάμεσα στο πλούτο και τη φτώχεια; Γνωρίζεις πως αρκετοί δημοκράτες τίθενται υπερ του ίσου εισοδήματος για όλα τα μέλη μιας δημοκρατικής πολιτείας; Νομίζω πως σ’ αυτό το τελευταίο θα συμφωνήσεις. Ή μήπως κάνω λάθος;

    Υ.Γ. Αναρωτιέμαι αν πρέπει να συνεχίσω τη συζήτηση μαζί σου.
    Αξίζει να χάνω το χρόνο μου για να σου μάθω τις προϋποθέσεις μιας πολιτικής συζήτησης;
    Δώσε μου ένα καλό λόγο.
    Μήπως είναι μάταιο;

    • Ο/Η Ντουρουτικός λέει:

      Ρε καταλαβαινεις τι λες? Σε ρωτησα κατι πολυ απλο και δεν μου απαντας τιποτα σε αυτά! Αν οι αποφασεις της πλειοψηφίας ειναι κρεμαλα στους μεταναστες εσυ τι θα πεις? Ναι στα πλαισια του αμεσοδημοκρατικου μικροκοσμου μου να δεχτουμε και κρεμαλες στους μεταναστες? Και φυσικα δεν μπορεις να απαντησεις γιατι φοβασαι μη φανερωθει οτι εισαι ενας ακομα ακροδεξιος φαφλατας που μας τα πριζει με την αμεση δημοκρατια.

      Δεν ειναι καιρος να κλεισουν ολα τα μπλογκ που ασχολουνται με τον πανηλιθιο και ρατσισταρα καστοριαδη? Αντε γιατι γεμησαμε τζημερους.

      Οσο για το που η αμεση δημοκρατια επετρεψε επιθεσεις σε μεταναστες νομιζω αυτο το λεει ξεκαθαρα το κειμενο

      • Ο/Η blackboy1955 λέει:

        Είναι μάταιο.

      • Ο/Η Μιχάλης λέει:

        Ρε Ντουρουτικέ πας καλά; Στο ίδιο το άρθρο γράφουν τα παιδιά ΞΕΚΑΘΑΡΑ ότι κάθε πολίτευμα έχει τον ομοούσιο του ανθρωπολογικό τύπο, κάθε πολιτικό σύστημα αντιστοιχεί και σε μια συγκεκριμένη κουλτούρα. Ένα πολίτευμα δημοκρατικό προϋποθέτει και δημοκρατικούς πολίτες, όχι μια καταναλωτική/τηλεοπτική πλειοψηφία… τί είναι η άμεση δημοκρατία; Άντε πήρα το νόμο στα χέρια μου και κάνω ό,τι μου βαρέσει;

        Επίσης, κανείς δεν είπε ότι η άμεση δημοκρατία είναι αυτοσκοπός. Αντίθετα είναι το μέσο για την αυτονομία, όπου οι πολίτες γνωρίζουν πως ΔΕΝ μπορούν να υπερβούν κάποια όρια, ότι ΔΕΝ είναι δυνατό να αφαιρέσουν θεμελιώδη δικαιώματα από μειοψηφίες, πράγμα που οδηγεί σε ιεραρχικές μεθόδους διακυβέρνησης σταδιακά. Η άμεση δημοκρατία προϋποθέτει και ΙΣΟΤΗΤΑ. Όχι κάνουμε ότι μας αρέσει δίχως καμία ευθύνη και φραγμό. Επομένως στόχος μας δεν είναι δημοψηφίσματα δίχως νόημα, αλλά η κοινωνική μεταστροφή προς μια κατεύθυνση όπου θα αναγεννηθεί η έννοια του πολίτη, που αποφασίζει από κοινού, ως ίσος μεταξύ ίσων. Από εκεί και πέρα ας μιλήσουμε για άμεση δημοκρατία… αλλά τί να σου λέω τώρα…

        Επίσης, δεν είναι μόνο η πλειοψηφική γνώμη Ντουρουτικέ. Υπάρχει και η συναίνεση μη ξεχνάς. Το κάναν και στην Ισπανία, και αν πραγματικά είχες μελετήσει λιγάκι τους φίλους του αγαπημένου σου Ντουρούτι θα γνώριζες πολύ καλά πώς μέσα στις Ισπανικές συνελεύσεις εφαρμόζονταν αυτή η μέθοδος (πράγμα που αγνοείς εσκεμμένα, κραυγάζοντας μόνο για μίσος ταξικό και βάζοντας βόμβες στους μικροαστούς… αλήθεια έτσι θα φτάσετε στην «αταξική κοινωνία»;). Άρα καλά σου λένε από κάτω τα παιδιά… τον εαυτό σου και τον Ντουρούτι τρολλάρεις.

  19. Ο/Η protagma λέει:

    Γενικώς τον εαυτό σου και τον Ντουρούτι τρολλάρεις, απλώς δεν το έχεις καταλάβει.

    Αλλά τι να καταλάβεις; Εδώ, σχολιάζεις χωρίς καν να έχεις διαβάσεις αυτά που γράφουμε. π.χ το σημείο του κειμένου «Το ότι κάποιοι γονείς αποφάσισαν «να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους» και να λάβουν την απόφαση που έλαβαν, δε συνεπάγεται απαραιτήτως κάτι για την άμεση δημοκρατία. Η τραμπούκικη λογική του «παίρνω τον νόμο στα χέρια μου» δεν έχει τίποτε κοινό με την άμεση δημοκρατία.» ή το σημείο της προηγούμενης απάντησής μου «οι μετανάστες αποτελούν πρώτης τάξεως θύματα κοινωνικής και οικονομικής απαξίωσης και εκμετάλλευσης».

    Τώρα εάν βλέπεις παντού ρατσιστικά, ηλίθια ή τζημεροειδή φαντάσματα, ε μην ασχολείσαι άλλο – θα χάσει και το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα εργατοώρες.

    Μ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s