Απάντηση στους Α. Σχισμένο και Ν. Ιωάννου

Κυκλοφόρησε πρόσφατα ένα μάλλον λιβελογραφικού χαρακτήρα άρθρο, η «οφειλόμενη», όπως τη χαρακτηρίζουν οι συντάκτες της, απάντηση των Α. Σχισμένου και Ν. Ιωάννου σ’ ένα σπάργανο κριτικής που τους έκανα σε μια υποσημείωση του τρέχοντος, 8ου τεύχους του Προτάγματος[1]. Το γεγονός πως σου αφιερώνει ο άλλος κοτζάμ κείμενο, πλήρες προσωπικών χαρακτηρισμών, για μια ολιγόστιχη αναφορά σε μια από τις καταληκτικές υποσημειώσεις ενός δικού σου κειμένου με άσχετο κύριο θέμα, μαρτυρά ήδη για το κωμικό της υπόθεσης, με την οποία, ως εκ τούτου, μάλλον δε θα ‘πρεπε ν’ ασχοληθώ. Ο ανταγωνισμός για τη διεκδίκηση των σκήπτρων του εγχώριου κτήτορα της Καστοριάδειου Αλήθειας, στην οποία με τόση ζέση επιδίδονται (μεταξύ άλλων διά της διαβολής μου) οι Σχισμένος-Ιωάννου, ουδόλως μ’ απασχολεί ως άθλημα. Εντούτοις, στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ανταγωνισμός αυτός, στον οποίο σύρομαι παρά τη θέλησή μου, πατά σε ορισμένα ζητήματα προφανούς πολιτικού ενδιαφέροντος και γι’ αυτό θα μπω στον κόπο να καταπιαστώ μ’ αυτά, όσο μπορώ πιο συνοπτικά. Αναγκαστικά το κείμενο μου θα είναι μακροσκελέστερο της «απάντησης» των κατακριτών μου, καθώς θα συζητήσω πραγματικά τα ζητήματα που αυτοί μόνον στο πόδι κι υπό μορφήν πυροτεχνήματος θίγουν με πιθανότερο σκοπό τη δημιουργία εντυπώσεων.

[1] Α. Σχισμένος, Ν. Ιωάννου, «Η αυθεντική σκιά μιας φανταστικής αυθεντίας. Μία οφειλόμενη απάντηση στον Νίκο Ν. Μάλλιαρη», 29/12/2015.

Η συνέχεια εδώ: Απάντηση στους Α. Σχισμένο και Ν. Ιωάννου

Advertisements
This entry was posted in Κείμενα. Bookmark the permalink.

2 Responses to Απάντηση στους Α. Σχισμένο και Ν. Ιωάννου

  1. Ο/Η Αλέξανδρος Σχισμένος λέει:

    Θα ήθελα να ενημερώσω τον κ. Μάλλιαρη ότι είμαι ‘υποψήφιος διδάκτωρ’ και ούτε διδάκτορας, ούτε καθηγητής (σωστά εντόπισε το λάθος, στην εκδήλωση στον Φιλοπρόοδο, λάθος των διοργανωτών που αν κοιτούσε ξανά θα έβλεπε ότι διορθώθηκε στα δελτία τύπου, αλλά δυστυχώς η αφίσα είχε κυκλοφορήσει) – Ας δει το βιογραφικό μου – Θα ήθελα να είμαι σαφής σε αυτό, όπως και στο ότι δεν έχω ακόμη ολοκληρώσει το διδακτορικό μου, είμαι στην εκπόνηση –
    Θα ήθελα να τον ευχαριστήσω που παρακολουθεί το προφίλ μου στο facebook, όπως επίσης και που μας αφιέρωσε 19 σελίδες, ενώ εμείς δεν βρήκαμε παραπάνω λέξεις να ξοδέψουμε για τον ίδιο. Το κείμενό του είναι εξαιρετικό δείγμα χαρακτήρα, τον ευχαριστώ για τα βιογραφικά του στοιχεία και τη βαθιά ανάλυση για την Αντιεξουσιαστική Κίνηση, παραμένω θερμός αναγνώστης του, δεν με απογοητεύει ποτέ –
    Προσωπικά, ήδη προωθώ το κείμενο της απάντησής του, όσο μπορώ πιστεύω ότι πρέπει να διαβαστεί όσο το δυνατόν ευρύτερα –

  2. Κατ’ αρχάς, για να είμαστε ξεκάθαροι και συνεπείς πρώτα απ’ όλα με τον εαυτό μας, άλλο πράγμα η αναρχία (aka φιλελευθερισμός) και άλλο η αυτονομία/δημοκρατία. Πάρα πολλοί είναι αυτοί που προσεγγίζουν τον Καστοριάδη μέσω της αναρχίας, με σκοπό όχι να αναζητήσουν γνώμες, απόψεις, προσεγγίσεις και αναλύσεις, αλλά να επιβεβαιώσουν την αναρχία μέσω ενός στοχαστή. Αυτό που λέμε κοινώς ideological reductionism. Το ίδιο κάνουν και άλλοι χώροι (αριστεροί, νεοφιλελεύθεροι, εθνικιστές, κτλ…). Ένας νεοφιλελεύθερος κάπου γράφει ότι ο Καστοριάδης ήταν μνημονιακός. Τόσα κατάλαβε ο καημένος! Κάποιοι εθνικιστές κάνουν εξίσου το ίδιο: ακούν εκεί μια «Ελληνική Ιδιαιτερότητα» και ηδονίζονται πως είναι απόγονοι του Περικλή. (Οι μόνοι που μισούν τον Καστοριάδη – ειλικρινείς ως προς αυτό – είναι οι Μαρξολενινιστές, για τους γνωστούς λόγους). Αυτό διότι ο Καστοριάδης εισάγει την μεθοδολογία της διαύγασης: δηλαδή αντί να προσπαθεί να ερμηνεύσει ολόκληρο τον κόσμο κάτω από ένα συγκεκριμένο σχήμα, προσπαθεί να καταλάβει την πολυπλοκότητα των κοινωνικο-ιστορικών φαινομένων, καθώς και τις διαφορετικές πτυχές μιας πραγματικότητας. Έτσι πχ αντί να βγει και να πει «ένας είναι ο εχθρός, ο ιμπεριαλισμός» λέει πως ταυτόχρονα με τα εγκλήματα των Αμερικανών υπάρχει και ο παράγοντας του Ισλαμισμού και οι κοσμικές δικτατορίες που καταπιέζουν εξίσου τους λαούς. Αυτό, μαζί με τον «μύθο των Αράβων», ώθησε κάποιους να πιστεύουν πως ο Καστοριάδης βγάζει λάδι τους δυτικούς. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που ήθελε ήταν να επισημάνει τις πολλαπλές πτυχές ενός πολυσύνθετου προβλήματος, με στόχο να δώσει μια πιο ολιστική ερμηνεία αναφορικά με τον πόλεμο. Εξίσου το ίδιο μπορεί να συμβεί και με έναν εθνικιστή, που μπήκε στον κόπο να ψάξει τον καράφλα λιγάκι παραπάνω από τον τίτλο ενός βιβλίου ή την παράγραφο του οπισθόφυλλου: ο ιστορισμός της «ιστορικής συνέχειας», η σύνδεση δηλαδή Βυζαντίου και αρχαίας Ελλάδας θα μπορούσε εξίσου να τον εκνευρίσει, και ταυτόχρονα να ωθήσει κάποιους άλλους να πιστεύουν ότι ο Καστοριάδης είναι ένας προοδευτικός διανοητής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τον οικειοποιηθεί εξίσου και ένας lifestyle αναρχικός που μισεί οτιδήποτε έχει σχέσεις με παραδόσεις και έθιμα, ή και ένας συντηρητικός να ασπαστεί την κριτική του στη μεταμοντέρνα χαβούζα. Δεν είναι έτσι όμως τα πράγματα!

    Με λίγα λόγια, ο Καστοριάδης προτάσει το αντίθετο του αναγωγισμού (reductionism): αντί να αναζητά μια λογική για όλα τα πράγματα (reducing), βλέπει πως κάθε πράγμα έχει τη δική του – μία ή περισσότερες – «λογικές». Όλα αυτά τα «πράγματα» μαζί συνθέτουν μαγματικά μια εικόνα για το κοινωνικό πράττειν, η οποία αλλάζει όταν αλλάζει και ο κοινωνικός προσανατολισμός. Αυτό αξίζει να κρατήσουμε από το έργο του. Και αυτή η μεθοδολογία του έρχεται σε πλήρη αντίθεση με όσους/ες προσπαθούν να τον μπάσουν σε μια ιδεολογία. Και αυτό δεν αφορά μονάχα τον Καστοριάδη, του οποίου οι αναλύσεις για την Σοβιετική Ένωση βρίθουν από αναγωγισμό και λάθη (να τα λέμε αυτά), αλλά και πολλούς άλλους: από την Άρεντ μέχρι τον Μπάουμαν, τον Λας και τόσους άλλους, βλέπουμε μια τάση – άλλοτε πετυχημένη, άλλοτε όχι – απαγκίστρωσης από την ιδεολογική σχηματοποίηση. Κι εδώ είναι που έρχονται κάποιοι και λένε πως ο Καστοριάδης ήταν μεταμοντέρνος, ή αυτή η λογική είναι μεταμοντέρνα επειδή δεν δέχεται την ιδεολογία. Το μεγάλο λάθος αυτών των εξυπνάκιδων είναι ότι μπερδεύουν την ιδεολογία με τη θεωρία. Σχετικά με το ζήτημα αυτό μπορεί κανείς/μια να διαβάσει περισσότερα εδώ http://www.respublica.gr/2015/08/column/beyond-ideology/

    Περί ασημαντότητας: το ότι αναπτύχθηκαν νέα κινήματα, όπως οι Zapatistas, αυτό δε σημαίνει ότι η εμφάνιση αυτών διέλυσε την ασημαντότητα. Ο Καστοριάδης μάλιστα πρόλαβε τους Zapatistas… στο βιβλίο που έχουν βγάλει οι Εκπίπτοντες με κάτι συνεντεύξεις του στο Μπουένος Άιρες, τους αναφέρει ως μορφή αυτο-οργανωμένου κινήματος. Αυτό ουδέποτε τον έκανε να πιστέψει πως φτάνουμε στο τέλος της ασημαντότητας, καθώς μέσα στην ίδια συνέντευξη παραδέχεται την έλλειψη προσανατολισμού και τον πολιτισμικό μηδενισμό της εποχής μας. Άλλα κινήματα, όπως το Global Justice Movement, δεν φαίνεται ότι επηρέασαν σημαντικά την πολιτική σκέψη, ώστε να μιλάμε για ενεργοποίηση κάποιου πολιτικού διαλόγου μέσα στην κοινωνία, όπως είχαμε τη δεκαετία του 50 και του 60 (μή μιλήσω για την περίοδο του εργατικού κινήματος). Το GJM φυσικά υπήρχε πριν το 2001 (όπου έγινε γνωστό λόγο Γένοβας). Ήδη από τις αρχές του 1990 στη Λατινική Αμερική και σε περιοχές της Ευρώπης και της Αυστραλίας υπήρχαν δράσεις σημαντικές, σε εποχές που ο Καστοριάδης ήταν ακόμα εν ζωή. Και σε ότι αφορά τα νέα κινήματα, από το 2008 και έπειτα: τον Δεκέμβρη είναι αλήθεια πως μεγάλο κομμάτι της Ελληνικής κοινωνίας τον αγκάλιασε. Μπορούμε όμως να θεωρήσουμε τον Δεκέμβρη ως κίνημα ή απλά ως ξέσπασμα; Πέρα τούτου, έξω από την Ελλάδα ο Δεκέμβρης δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ένας «όχλος κακομαθημένων», «μια τάση των Ελλήνων να διαδηλώνουν αντί να εργάζονται» και διάφορα τέτοια. Επιπλέον, τα κινήματα των πλατειών στην Ισπανία άφησαν παγερά αδιάφορη την υπόλοιπη Ευρώπη. Όσο για τις πλατείες στην Ελλάδα, ο υπόλοιπος Δυτικός κόσμος τις αντιμετώπισε με απέχθεια. Την Αραβική Άνοιξη (μέ ή χωρίς εισαγωγικά) η πλειοψηφία των Ευρωπαίων την είδε ως μια αναμπουμπούλα που θα μας «γεμίσει μετανάστες». Το Occupy Wall Street το στήριξαν ελάχιστοι. Ο τύπος το αντιμετώπισε με έχθρα και απέχθεια του τύπου «αυτοί οι χίπηδες που αντί να πάνε να δουλέψουν ζητάνε τα πάντα δωρεάν». Η πλειοψηφία των Αμερικανών ζούσε στην κοσμάρα της. Οπότε αν δεν έχουμε σκοπό να πάρουμε διαζύγιο από την πραγματικότητα καλό θα είναι να αναγνωρίσουμε πως η στάση της κοινωνίας δεν είναι καθόλου αυτή που θα θέλαμε. Ναι κινήματα γεννήθηκαν, δεν το αμφισβητεί αυτό κανείς. Αλλά μόνο μερικές δονήσεις κατάφεραν και τίποτα παραπάνω. Γιατί όμως αποτύχαμε; Χρειαζόταν περισσότερη προσπάθεια; Τί δεν πήγε καλά; Αυτά αξίζει να τεθούν προς συζήτηση από εδώ και πέρα, έτσι ώστε για να επανακαθορίσουμε τους στόχους μας, τις θέσεις μας και τους σκοπούς μιας δράσης που θα έχει ως στόχο να αλλάξει τα πράγματα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s