Ανοιχτή επιστολή περιοδικών, ενώσεων και ιδρυμάτων για τη μάστιγα της λογοκλοπής στην Ελλάδα

Προς κάθε αρμόδιο

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Η γελοιοποίηση των θεσμών

«ΓΙΑΤΙ ΕΝΑΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ μιας σοβαρής εφημερίδας δεν ασχολείται σοβαρά με το θέμα της λογοκλοπής στην Ελλάδα; Γιατί η Εταιρεία Συγγραφέων σιωπά;» Αυτά τα ερωτήματα απεύθυνε τις προάλλες στο facebook ο ποιητής Ντίνος Σιώτης. Αφορμή βεβαίως η αποκάλυψη του συγγραφέα Νίκου Σαραντάκου ότι το δημοσιευμένο στο Βήμα άρθρο του Αλέξη Σταμάτη, απόσπασμα του οποίου τέθηκε στις φετινές Πανελλήνιες Εξετάσεις, είναι προϊόν λογοκλοπής. Μια μέρα αργότερα, ο ίδιος έφερε στο φως και άλλη λογοκλοπή του Σταμάτη, για άλλο άρθρο του στην ίδια εφημερίδα.

Ας αναλογιστούμε μια στιγμή ποιοι και πόσοι θεσμοί εκτίθενται εδώ. Πρώτα απ’ όλα βεβαίως εκτίθεται η εφημερίδα που εξέλαβε και δημοσίευσε τα κλοπιμαία κείμενα ως πρωτότυπα. Ασφαλώς δεν γνώριζε την προέλευσή τους. Παρ’ όλα αυτά, δεν χρωστά μια συγγνώμη στους αναγνώστες της; Ύστερα, προφανώς, εκτίθενται οι θεματοθέτες των εξετάσεων και το Υπουργείο Παιδείας που τις διοργανώνει. Δεν οφείλουν μια εξήγηση σε γονείς, δασκάλους και μαθητές για τη φτωχή τους κρίση; Κατόπιν, οι θεσμοί που έχουν να κάνουν με τη λογοτεχνία και το βιβλίο στη χώρα μας: οι ενώσεις των συγγραφέων όπως η Εταιρεία Συγγραφέων και οι ενώσεις των εκδοτών. Δεν κατανοούν πόσο βαριά είναι η σκιά της δυσπιστίας που πέφτει πάνω σε όλα τα μέλη τους, σε κάθε άνθρωπο που εργάζεται έντιμα και δημιουργικά στο πεδίο της γραφής; Τέλος, εκτίθεται ο Τύπος, μικρός και μεγάλος, της χώρας. Πώς είναι δυνατόν εφημερίδες, ειδησεογραφικοί ιστότοποι, λογοτεχνικά περιοδικά τόσες μέρες τώρα, στη συντριπτική τους πλειονότητα, να κάνουν ωσάν να μη συνέβη τίποτε; Και αντί για έρευνες διαφωτιστικές του ζητήματος να δημοσιεύουν ρεπορτάζ με τον Σταμάτη να δηλώνει… συγκινημένος και υπερήφανος που το «κείμενό του» επελέγη για τις εξετάσεις; (Έως τη στιγμή αυτή, μόνον η Καθημερινή, προς τιμήν της, έχει αναφερθεί στο ζήτημα).

Η περίπτωση του Σταμάτη είναι δυστυχώς μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Προ ημερών, το Κρατικό Βραβείο Ποίησης απονεμήθηκε σε βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού. Κανείς Έλληνας συγγραφέας δεν έχει καταγγελθεί τόσες φορές στο παρελθόν, από τόσο πολλούς και με τόσο πολλά και αδιάσειστα πειστήρια, για την ακατάπαυστη λογοκλεπτική του δράση. Ο λαός λέει ότι πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά το χούι. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: τα μέλη της κριτικής επιτροπής των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας και το Υπουργείο Πολιτισμού που τα εποπτεύει, τα συνυπολόγησαν όλα αυτά στην κρίση τους; Προστάτευσαν τον εαυτό τους, έκαναν έστω έναν προληπτικό έλεγχο; Ή μήπως προσχώρησαν και αυτά στην κλεπτοκρατική θεωρία ορισμένων απολογητών της λογοκλοπής που βλέπουν στην πράξη της υπεξαίρεσης του ξένου κόπου και της εξαπάτησης του αναγνώστη ένα θεμιτό διακειμενικό παίγνιο;

Σε χώρες του εξωτερικού που σέβονται τον αναγνώστη, η κατακραυγή είναι τέτοια που οι αποδεδειγμένα λογοκλόποι (πολλώ δε μάλλον οι κατ’ επανάληψιν) είναι αδύνατο να εξακολουθήσουν να επαγγέλλονται σοβαρά τον συγγραφέα. Στη Γερμανία, τη Γαλλία, τις ΗΠΑ, σε όλο σχεδόν τον κόσμο, μεγαλόσχημοι πολιτικοί, ιεράρχες, πολυβραβευμένοι δημοσιογράφοι, για ατοπήματα κάποτε λιγότερο σοβαρά αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τη θέση τους και να ζητήσουν δημοσίως συγγνώμη. «Πρόσφατα, εισήγαγα στίχους άλλων ποιητών στα έργα μου. Ήταν λάθος μου. Το παραδέχομαι», έγραφε σε μια τέτοια δημόσια απολογία του προ ετών ο Αυστραλός ποιητής Άντριου Σλάττερυ. Και αναγνώριζε τις συνέπειες της πράξης του: «Αποδέχομαι ότι δεν θα ξαναδημοσιεύσω κανένα ποίημα και ακόμη περισσότερο καμία ποιητική συλλογή σε αυτή τη χώρα.»

Στην Ελλάδα, αντίθετα, οι λογοκλόποι όχι μόνο δεν λογοδοτούν και δεν μετανοούν για τις πράξεις τους, αλλά τιμώνται και προβάλλονται. Συμπαρασύροντας στη γελοιοποίηση τους θεσμούς μας και εκθέτοντας τους συγγραφείς μας στην ανυποληψία.

Ώς πότε;

Αθήνα, 26. 6. 2020,
τα υπογραφόμενα περιοδικά, ιδρύματα και ενώσεις

Αντίφωνο
Άρδην
δέ(κατα)
Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου
Δημοσιογραφία
Εμβόλιμον
Ένεκεν
Ερατώ / Erato
Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών
Εύλογον
Θυρίδες
Νέο Επίπεδο
Νέο Πλανόδιον
Νέος Ερμής ο Λόγιος
Οικολογείν
Ο Φαρφουλάς
Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών
Πρόταγμα
Πλανόδιον / Ιστορίες Μπονζάι
(.poema..)
Poetix
Poetry Athens
Σημειώσεις
Σίσυφος
Στέγη Γραμμάτων Κωστής Παλαμάς
στίγμαΛόγου
Τα Ποιητικά
Το Κοινόν των Ωραίων Τεχνών
Το Κοράλλι
Tranzito
Fractal

~ . ~ 

Για την περίπτωση Αλέξη Σταμάτη, τεκμήρια εδώ.

Για την περίπτωση Χάρη Βλαβιανού, τεκμήρια εδώ.

(αναδημοσίευση από εδώ)

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Μπορεί να μας διδάξει κάτι η πανδημία του κορονοϊού;

Βασική συνέπεια των μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων που έχουν επιβληθεί λόγω του κορονοϊού είναι το γεγονός πως ο κόσμος έχει πλέον πολύ περισσότερο χρόνο για ξόδεμα. Κι έτσι βλέπουμε να πολλαπλασιάζονται τα άρθρα, τα σχόλια και οι τοποθετήσεις κάθε είδους σχετικά με τις εξελίξεις, με το υλικό να διογκώνεται καθημερινά. Θ’ αποπειραθούμε κι εμείς να τονίσουμε ορισμένα σημεία που μας φαίνονται σημαντικά, ασκώντας ταυτόχρονα κριτική σε ορισμένες απόψεις που κρίνουμε απαράδεκτες ή ανεδαφικές.

 

Η «γκλόμπαλ» ολιγαρχία ως φορέας του ιού

Η παγκόσμια εξάπλωση του ιού είναι η πρώτη επιδημία των σύγχρονων καιρών που συνιστά απόρροια των συνηθειών της σύγχρονης, «γκλόμπαλ» ολιγαρχίας. Ή, έστω, η πρώτη επιδημία τέτοιου εύρους που διαδόθηκε κυρίως από τα εύπορα στρώματα των σύγχρονων κοινωνιών. Αρχικά, αν –όπως φαίνεται– ο συγκεκριμένος κορονοϊός μεταδόθηκε στον άνθρωπο από ζώα στην περίφημη αγορά της Γουχάν, πρόκειται για άμεση συνέπεια των διατροφικών συνηθειών της κινεζικής ολιγαρχίας. Διότι είναι τα μέλη τούτης της νεόπλουτης τάξης που αγοράζουν τα σπάνια ζώα που πωλούνται στις αγορές αυτές, καθώς «η κατανάλωση εξωτικών ειδών συνδέθηκε με ένα συμβολισμό πλούτου και κοινωνικού γοήτρου κατά την πρόσφατη περίοδο ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης». Μάλιστα η νομιμοποίηση και η προστασία, από πλευράς κράτους, του συγκεκριμένου κλάδου, πάει αρκετά πίσω και συνιστά προϊόν συνειδητών επιλογών από την πλευρά της κινέζικης γραφειοκρατίας. Στη συνέχεια, είναι ο νομαδισμός της σύγχρονης ολιγαρχίας που διέσπειρε τον ιό στα πέρατα του κόσμου, μετατρέποντας την επιδημία σε παγκόσμια πανδημία: από τους Κινέζους και λοιπούς Ασιάτες τουρίστες στη Βενετία και την Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου ως τους Δυτικούς τουρίστες, τα στελέχη εταιρειών στη Νοτιοανατολική Ασία ως τους θαμώνες του αυστριακού χωριού, Ισγκλ, γνωστού θέρετρου της ολιγαρχίας.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που προσβλήθηκαν απ’ τον ιό ο Μαρινάκης, ο Μπόρις Τζόνσον, ο Παπαχελάς, ο Αλβέρτος του Μονακό, ο Πρίγκιπας Κάρολος, οι Βραζιλιάνοι επιχειρηματίες και κρατικοί αξιωματούχοι (που συνόδευσαν τον Μπολσονάρου στη συνάντησή του με τον Τραμπ), ο Πρετεντέρης, ο Τομ Χανκς με τη γυναίκα του κι άλλοι πολλοί μεγαλόσχημοι, μικρότερου ή μεγαλύτερου βεληνεκούς.

Αντίστοιχα, σ’ ένα ευρύτερο επίπεδο, πρόκειται για μια ασθένεια που θερίζει κυρίως τον Πρώτο Κόσμο, ακριβώς επειδή οι μεσαίες κι ανώτερες τάξεις του κόσμου αυτού έχουν την οικονομική δυνατότητα αλλά και την κακή συνήθεια να μετακινούνται διαρκώς: είτε επειδή δουλεύουν σε κάποιον από τους τομείς της σύγχρονης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, αλλά και του θεσμικού-ακαδημαϊκού σύμπαντος (με διαρκείς διαλέξεις, συνέδρια κ.ο.κ. στο εξωτερικό), είτε επειδή έχουν ως βασική τους ασχολία τον τουρισμό[1]. Η περίπτωση της Ιταλίας είναι εν προκειμένω παραδειγματική: εστία της πανδημίας υπήρξε η πιο πλούσια και κοσμοπολίτικη περιοχή της χώρας, η Λομβαρδία, καρδιά του λεγόμενου «βιομηχανικού Βορρά», ενώ γρήγορα η πανδημία μεταδόθηκε στην Ελβετία, την ανατολική Γαλλία[2] και το Λουξεμβούργο[3].

Επιπλέον, όπως το ’χε πολύ σωστά –και με το χαρακτηριστικό βιτριολικό του χιούμορ– δείξει ο Φιλίπ Μυρέ, την επαύριον της 11ης Σεπτεμβρίου, είναι ο επιτρεπτικός κι εορταστικός τρόπος ζωής της σύγχρονης, μεταμοντέρνας Δύσης που αδυνατεί να συμμορφωθεί με τα μέτρα περιορισμού που αναγκάστηκαν να επιβάλουν οι δυτικές κυβερνήσεις. Κατά κάποιον τρόπο η πανδημία του κορονοϊού συνιστά μια τιμωρία τούτου του πρόσχαρου νομαδισμού.

Μπροστά στις θεμελιώδεις αυτές διαπιστώσεις, η γελοιότητα όσων –από τον Όρμπαν και τον Σαλβίνι ως τον Μητσοτάκη– έσπευσαν να λαϊκίσουν χαρακτηρίζοντας τους πρόσφυγες και τους μετανάστες φορείς διάδοσης κι εκκόλαψης του ιού, καθίσταται πασιφανής[4]. Πολλώ δε μάλλον όταν –ελέω νεοφιλελευθερισμού– τα χούγια της ολιγαρχίας (αλλά και των επίδοξων μικροαστών μιμητών της) τα λούζονται τώρα τα φτωχά και πιο εύθραυστα κομμάτια του πληθυσμού, που έχουν ως μόνο αποκούμπι τα διαλυμένα συστήματα δημόσιας υγείας. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Βραζιλιάνας οικιακής βοηθού που πέθανε, αφού της μετέδωσε τον ιό η πλούσια εργοδότριά της, άρτι αφιχθείσα από τις διακοπές της στην Ιταλία: γνώριζε πως ήταν φορέας του ιού, αλλά ουδέποτε ενημέρωσε την άτυχη γυναίκα.

 

Τ’ αναπόφευκτα όρια μιας αυτοκτονικής ανάπτυξης

Η «κατανάλωση εξωτικών ειδών και η ένταξή τους στη διατροφική αλυσίδα» (που δεν αφορά σε καμία περίπτωση μόνο την Κίνα) συνιστά απλώς την κορυφή του παγόβουνου και μια συμβολική εκδοχή ενός πολύ ευρύτερου φαινομένου. Όπως ο νομαδισμός της σύγχρονης ολιγαρχίας συνιστά την πιο παραδειγματική ενσάρκωση του μοντέλου ζωής που μιμούνται ασμένως κι οι κατώτερες τάξεις (τουρισμός, αεροπορικά ταξίδια, πλήρης υπαγωγή της ψυχαγωγίας στην ψηφιακή τεχνολογία κ.ο.κ.), έτσι και το συγκεκριμένο χούι των πιο γκουρμέ και καλοφαγάδων εκπροσώπων της συνιστά μια πιο εύγλωττη –λόγω της υπερβολής της– ενσάρκωση της εξής θεμελιώδους τάσης της σύγχρονης οικονομίας: της ολοένα αυξανόμενη διασάλευσης των οικοσυστημάτων λόγω των ακόρεστων αναγκών ενός εκθετικά αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού. Παρθένα οικοσυστήματα, όπως τα εξωτικά δάση του Αμαζονίου και της Μαλαισίας, καταστρέφονται για να δημιουργηθούν καλλιεργήσιμες γαίες για τη βιομηχανική γεωργία αλλά και τη βόσκηση και την παραγωγή της ζωοτροφής των ζώων που θα παραγάγουν τις αυξανόμενες ποσότητες κρέατος που απαιτεί η κοινωνία της κατανάλωσης, βασικός πυλώνας της οποίας είναι και η αναγωγή του φαγητού, από μέσο θρέψης κι επιβίωσης, σε πηγή ηδονής κι αυτοσκοπό[5].

Το αποτέλεσμα της τάσης αυτής είναι οι λεγόμενες ζωονόσοι: ερχόμαστε πλέον σε επαφή, είτε άμεσα είτε εμμέσως –μέσω των εξημερωμένων ζώων που εκτρέφει–, με εξωτικά και «άγρια» είδη, τα οποία είναι φορείς ιών φονικών για τον άνθρωπο. Δεν είναι μόνο οι κορονοϊοί που μεταδόθηκαν από τον παγκολίνο ή τις νυχτερίδες: δύο από τις φονικότερες επιδημίες της πρόσφατης ιστορίας, ο ιός του Έιτζ και ο Έμπολα, μεταδόθηκαν με παρεμφερή τρόπο (μέσω της επαφής με χιμπατζήδες και μαϊμούδες, στην πρώτη περίπτωση, και από νυχτερίδες που μετακινήθηκαν επειδή το παραδοσιακό τους οικοσύστημα αποψιλώθηκε με σκοπό την καλλιέργεια φοινικελαίου, στη δεύτερη). Ταυτόχρονα, η μαζική συγκέντρωση ζωντανών στις μονάδες βιομηχανικής κτηνοτροφίας –ειδικά σε όσες από αυτές, εκτός Δύσης, δεν ακολουθούν ούτε τις στοιχειώδεις υγειονομικές προδιαγραφές– διευκολύνει σε καίριο βαθμό τη διάδοση ιών κάθε είδους, πράγμα που είδαμε και με την παλιότερη γρίπη των πουλερικών. Γι’ αυτό και πλέον διερευνάται η πιθανότητα ο σημερινός κορονοϊός να συνδέεται με τις συνθήκες που επικρατούν στις βιομηχανικές χοιροτροφικές μονάδες της Κίνας.

 

Η τρίτη ηλικία ως βαρίδι;

         Κοινωνία που δεν σέβεται και δεν φροντίζει τους γέροντες είναι τελειωμένη, και διασώζεται μόνον διά της ολικής καταστροφής.

Τζ. Πανούσης

Κατά τα άλλα, αυτό που θα πρέπει να συγκρατήσουμε είναι ότι, λόγω της ιδιομορφίας του ιού και των συμπτωμάτων που προκαλεί, τα πρώτα και κατεξοχήν του θύματα είναι οι ηλικιωμένοι, πολλοί από τους οποίους πεθαίνουν εγκαταλελειμμένοι κι αβοήθητοι, πληρώνοντας τα σπασμένα της υποβάθμισης των δημόσιων συστημάτων υγείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλες τις χώρες των οποίων οι δομές υγείας γονατίζουν από τα αναρίθμητα κρούσματα, οι γιατροί αναγκάζονται πολλές φορές να προχωρούν σε μια μακάβρια επιλογή για το σε ποια ηλικιακή ομάδα θα δώσουν προτεραιότητα.

Η κατάσταση συνιστά την ιδανική αλληγορία της νεοφιλελεύθερης κοσμοαντίληψης: Αν οι κρίσεις είναι τα δαρβινικά «κρύα ντους» του καπιταλισμού –κατά την περίφημη έκφραση του Γιόζεφ Σουμπέτερ–, που τον ανανεώνουν διά της εξάλειψης των πιο αδύναμων κι αναποτελεσματικών του στοιχείων, η σημερινή πανδημία είναι ένα είδος φυσικής επιλογής που θα επιτρέψει την επιβίωση μόνο των στρωμάτων εκείνων που συμβαδίζουν με τη λειτουργία της σύγχρονης οικονομίας –ή, έστω, που δεν συνιστούν «βαρίδια» για τη λειτουργία της, όπως, εν προκειμένω, οι συνταξιούχοι. Οι Αμερικανοί, ως λιγότερο αιδήμονες και πιο πραγματιστές, το έθεσαν ανοιχτά: η οικονομία δεν μπορεί να μπει σε παύση, οι ηλικιωμένοι πρέπει να θυσιαστούν για τις νέες και τις επερχόμενες γενιές. Μπορεί τέτοιες δηλώσεις να φαντάζουν ακραίες, ωστόσο είναι προφανές ότι η ίδια η δυναμική της παγκοσμιοποίησης, αλλά και της μαζικής κουλτούρας που τη συνοδεύει, βασίζονται σε μια θεμελιώδη νεολαγνεία. Διότι ποια είναι τα χαρακτηριστικά που έχει ανάγκη η σύγχρονη οικονομία και τα οποία βρίσκει στους νέους; «Δυναμισμός», απουσία ριζωμάτων και υποχρεώσεων, ελαστικότητα, συνεχής κίνηση: ο ιδανικός τύπος ανθρώπου για την παγκοσμιοποίηση.

Υπό αυτήν την έννοια, οι εθναμύντορες υμνητές της παράδοσης –που έφτασαν να χρησιμοποιούν μέχρι και τις αριστερίστικες αρλούμπες του Αγκάμπεν περί «κατάστασης εξαίρεσης» για να δικαιολογήσουν την αντίθεσή τους στο κλείσιμο των εκκλησιών– απλώς συντάσσονται με το κυρίαρχο ρεύμα: ήθελαν να μείνουν ανοιχτοί οι ναοί, αδιαφορώντας αν θα είχαμε στην Ελλάδα εκατόμβες νεκρών, με θύματα τους αντιπαραγωγικούς γέροντες και τις γιαγιάδες! Εκτός κι αν είναι της γραμμής Μπολσονάρο, σύμφωνα με την οποία είναι η μαζική προσευχή κι όχι τα μέτρα περιορισμού αυτή που θα μας σώσει από την πανδημία…

 

Το τέλος του νεοφιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης;

Τα μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας και οι οικονομικές επιπτώσεις τροφοδοτούν εδώ και μέρες σενάρια σχετικά με την πιθανότατη κατάρρευση της παγκοσμιοποίησης ή και του νεοφιλελευθερισμού. Είναι ενδεικτικό της κατάστασης πως τα σενάρια αυτά δεν τα διαδίδουν μόνο οι πολέμιοι της παγκοσμιοποίησης –αριστεροί αλλά και οπαδοί της λαϊκής Δεξιάς ή και της Ακροδεξιάς– αλλά κι οι υπέρμαχοί της, προσπαθώντας να ξορκίσουν την επερχόμενη συμφορά.

Το σκεπτικό έχει ως εξής: η αναγκαιότητα κρατικού συντονισμού και κυβερνητικής παρέμβασης πέταξε στους σκουπιδοτενεκέδες της Ιστορίας τις νεοφιλελεύθερες εμμονές με την απαξίωση των δημόσιων συστημάτων υγείας· ταυτόχρονα, οι έκτακτες προσλήψεις προσωπικού, οι ενισχυτικές «ενέσεις ρευστότητας» (είτε με έκτακτα «πακέτα στήριξης» είτε μέσω της χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων και των επιτοκίων) και, γενικότερα, η αύξηση των κρατικών δαπανών θα μας επαναφέρουν σε μια μορφή κοινωνικού κράτους. Οι πιο «ψαγμένοι», μάλιστα, έφτασαν να ισχυρίζονται πως η Δύση θ’ αναγκαστεί να επαναπατρίσει μεγάλο μέρος της βιομηχανίας της, τώρα που είδε τι ζημιά μπορεί να πάθει αν κλείσουν τα εργοστάσιά της στην Κίνα.

Φρονούμε ότι όλη αυτή η ρητορική συνιστά περισσότερο συγκεκαλυμμένη μορφή ευχολογίου παρά προϊόν σοβαρής ανάλυσης. Οι πυλώνες της παγκοσμιοποίησης είναι δύο: αφενός η άρση κάθε ρυθμιστικού πλαισίου σε χρηματοοικονομικό επίπεδο, που οδήγησε σταδιακά στη διασύνδεση της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής σφαίρας και, αφετέρου, η μαζική αποβιομηχάνιση της Δύσης, που οδήγησε στη μετεγκατάσταση των βιομηχανικών μονάδων εκτός δυτικού κόσμου (και κυρίως στην Κίνα). Αμφότερες όμως αυτές οι δύο τάσεις αντί να υποχωρούν, εντείνονται ακόμα περισσότερο από τις τεχνολογικές εξελίξεις και πιο συγκεκριμένα από την ανάπτυξη της νεοτεχνολογίας (δηλαδή της ψηφιακής τεχνικής). Η ανάπτυξη ολοένα και ταχύτερων συνδέσεων κι ολοένα και ισχυρότερων data centers (η ουσία των περίφημων bigdata) απλώς ευνοούν περαιτέρω την ολοένα και μεγαλύτερη, ταχύτερη διακίνηση πληροφοριών, επιτρέποντας μια ακόμα ισχυρότερη διασύνδεση της παγκόσμιας χρηματοοικονομίας. Το ίδιο ισχύει και για τη διακίνηση των εμπορευμάτων – αρκεί να σκεφτούμε τη σημασία εφαρμογών όπως το gps στη διαχείριση των κοντέινερ[6]. Παράλληλα, χάρις στα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά τους, προωθούν –διά της λεγόμενης τεχνητής νοημοσύνης– τη ρομποτοποίηση μεγάλων τομέων της οικονομίας, με αποτέλεσμα πλέον να απειλείται με «μετεγκατάσταση» εκτός Δύσης ακόμα κι ένα σημαντικό κομμάτι του τριτογενή τομέα, δηλαδή της λεγόμενης οικονομίας των υπηρεσιών (μέσω του λεγόμενου outsourcing)[7].

Όπως, λοιπόν, οι προστατευτικές πρακτικές ενός Τραμπ επ’ ουδενί αρκούν για την ανάσχεση της παγκοσμιοποίησης (όπως πίστευαν οι αφελείς οπαδοί του, πριν αυτός αναλάβει την εξουσία) έτσι και τα μέτρα αντιμετώπισης του κορονοϊού όπως κι οι συνέπειες της πανδημίας στην παγκόσμια οικονομία δεν μπορούν ν’ ανατρέψουν τόσο εύκολα τούτες τις βαθύτατες τάσεις. Όπως μετά την κρίση του 2008 οι κρατικές παρεμβάσεις «σοσιαλδημοκρατικού» τύπου –ας μην ξεχνάμε πόσο μελάνι χύθηκε και τότε σε άρθρα που καλωσορίζανε την επιστροφή του New Deal!– χρησίμευσαν απλώς και μόνο στη διάσωση των τραπεζών, ούτως ώστε να μπορέσει η οικονομία να πάρει ξανά μπροστά, έτσι και σήμερα τα έκτακτα μέτρα που λαμβάνονται δεν έχουν στόχο την αλλαγή του κυρίαρχου οικονομικού μοντέλου αλλά τη διάσωσή του. Σε ό,τι αφορά ειδικότερα την Ε.Ε., όπως όλα δείχνουν, δεν θα εκδοθεί τελικά το περίφημο «κορονοομόλογο», ενώ τα όποια μέτρα στήριξης ληφθούν, θα έχουν ως αντίβαρο την επιβολή μνημονίων –μιας και τα μόνο χρήματα που θα δοθούν δίχως όρους είναι όσα προορίζονται για τις άμεσες ιατρικές ανάγκες. Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ έκοψε κάθε κουβέντα περί διαγραφής χρέους.

Θα πρέπει να έχουμε πάντοτε κατά νου ότι η ουσία του νεοφιλελευθερισμού δεν έγκειται τόσο στο ξήλωμα του κοινωνικού κράτους, όσο στη διεθνοποίηση της οικονομίας. Διότι μόνο στο πλαίσιο μιας εθνικής οικονομίας ικανής να καθορίζει μόνη την ανάπτυξή της –ελεύθερη απ’ τις πιέσεις των διεθνών αγορών και τον κίνδυνο φυγής κεφαλαίων και βιομηχανικών και λοιπών παραγωγικών μονάδων– είναι δυνατόν να σταθεί το λεγόμενο κοινωνικό κράτος. Αντιθέτως, μέσα σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, είναι αδύνατο μια χώρα να διογκώνει τις κρατικές δαπάνες (και τα ελλείμματα ή/και τον κρατικό δανεισμό) δίχως συνέπειες – όσο κι αν, προς στιγμή, βλέπουμε μια χαλάρωση των σχετικών απαιτήσεων (όπως, π.χ., στην Ε.Ε.).

Η αφέλεια της παραπάνω θέσης γίνεται προφανέστερη αν σκεφτούμε πως τα σημερινά υπερχρεωμένα και παρηκμασμένα εθνικά κράτη είναι ανίκανα να φέρουν το βάρος μιας ευρείας κλίμακας αναδιάρθρωσης της οικονομίας. Η εθνικοποίηση –ή έστω η επανεγκατάσταση εντός των εθνικών συνόρων– της παραγωγικής δραστηριότητας απαιτεί κεφάλαια, υποδομές και γενικότερα υλικά μέσα που κανένα κράτος (εκτός ίσως από την Κίνα) δεν διαθέτει. Από την άλλη, μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει ριζικές αλλαγές σε πολλά επίπεδα: από την αντιμετώπιση της αυξημένης περιβαλλοντικής ρύπανσης στο εθνικό έδαφος μέχρι την εξασφάλιση σταθερού, επαρκούς και φθηνού εργατικού δυναμικού και την πιθανή πτώση του επιπέδου ζωής του πληθυσμού εξαιτίας της αύξησης της τιμής των τελικών αγαθών.

Συνεπώς αυτό που πιθανώς να ζούμε –και αντιλαμβανόμαστε λανθασμένα ως τέλος της παγκοσμιοποίησης– είναι το τέλος κάποιων πιο αδύναμων κρίκων αυτής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ε.Ε. Όπως έχουμε επισημάνει και αλλού, οι δομικές αδυναμίες και η δυσλειτουργία της την κάνουν ευάλωτη σε ισχυρά χτυπήματα, όπως αυτό μιας πανδημίας. Είδαμε λοιπόν πως το χάσμα μεταξύ των δύο πόλων, του ανταγωνιστικού και ανοιχτού στην παγκόσμια οικονομία από τη μία και του πιο ευάλωτου και συντηρητικού από την άλλη, μεγάλωσε ακόμα περισσότερο όταν η Γερμανία και οι λακέδες της αρνήθηκαν να μοιραστούν το βάρος της αντιμετώπισης της κρίσης. Αυτό που εν προκειμένω αναγιγνώσκεται ως αναδίπλωση, θα πρέπει μάλλον να θεωρηθεί ως επιτάχυνση της πορείας προς την κατάκτηση –αύριο– καλύτερης θέσης μέσα στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία από εκείνους που είναι πιο ανταγωνιστικοί. Πράγμα λογικότατο, καθότι ουδείς εχέφρων Βορειοευρωπαίος δεν θα επιθυμούσε να βλάψει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας του για να σώσει μερικούς συνταξιούχους από τις χώρες που χρησιμοποιεί ως παραθεριστικούς του προορισμούς.

 

Η γεωπολιτική διάσταση του ζητήματος

Οι διαπιστώσεις αυτές ισχύουν στον έναν ή τον άλλον βαθμό και στο επίπεδο της γεωπολιτικής, καθώς βλέπουμε να διαδίδονται κι εκεί παρεμφερή ιδεολογήματα (που αναζωπυρώθηκαν από το Μπρέξιτ, τη συνεχιζόμενη αστάθεια στη Μ. Ανατολή, τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ με την Κίνα και την άνοδο της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς). Στην παρούσα φάση βλέπουν το προσωρινό κλείσιμο των συνόρων ή τη διαφοροποίηση των κρατικών στρατηγικών σχετικά με την ιατρική αντιμετώπιση της πανδημίας ως επιβεβαίωση των απόψεών τους: υποτίθεται πως οι αναταράξεις από μια πανδημία, όπως και οι αντίστοιχες από το φαινόμενο της μαζικής μετανάστευσης, σηματοδοτούν το τέλος των υπερεθνικών δομών και τη σταδιακή επιστροφή στο έθνος-κράτος, υπό την έννοια πως το τελευταίο δύναται πλέον να λύσει μόνο του τα προβλήματά του.

Είναι βεβαίως αλήθεια πως το έθνος-κράτος αποδείχτηκε η καλύτερη κλίμακα κοινωνικής οργάνωσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Οι λαοί πειθάρχησαν στα μέτρα των εθνικών κυβερνήσεων, από τη μία ενώ από την άλλη οι υπερεθνικές δομές απέτυχαν όχι μόνο να δώσουν μερικές ορθές κατευθυντήριες γραμμές αλλά και να εκφραστούν με την ομοφωνία που επιβάλλουν οι περιστάσεις. Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι η επιστημονική συνεργασία μεταξύ γιατρών και βιολόγων διαφόρων ευρωπαϊκών κρατών είναι άψογη και έξω από οποιοδήποτε υπερεθνικό θεσμικό πλαίσιο, καθότι η Ε.Ε. δεν περιλαμβάνει τον τομέα αυτόν στις δράσεις της[8].

Ωστόσο, οι πλανητικές διαστάσεις των οικονομικών διαδικασιών έρχονται σε αντίφαση με τους περιορισμούς του έθνους-κράτους, παρόλο που ταυτόχρονα το χρησιμοποιούν σαν μοχλό τους. Έτσι, ενώ το τελευταίο αποτελεί πολύ σημαντικό εργαλείο για τη διαχείριση της πρωτοφανούς κατάστασης της παγκόσμιας καραντίνας (εξασφάλιση της συναίνεσης του πληθυσμού, αστυνόμευση, οργάνωση της ιατρικής φροντίδας, παροχή επιδομάτων), ταυτόχρονα, θεμελιώδεις τομείς της παραγωγικής διαδικασίας –παραγωγή και διανομή τροφής και ενέργειας, τηλεπικοινωνίες, παραγωγή βασικών βιομηχανικών αγαθών, φαρμάκων και ιατρικού υλικού– ξεφεύγουν εντελώς από τον έλεγχό του. Με άλλα λόγια, η επιστροφή σε ένα ισχυρό έθνος-κράτος ως σχεδόν αποκλειστικό υποκείμενο στη γεωπολιτική αλλά και στα εντός των συνόρων του ζητήματα είναι αδύνατη με δεδομένη τη σημερινή διάρθρωση του καπιταλισμού[9]. Κατά συνέπεια, όσοι την επικαλούνται με τέτοια θέρμη ή απατούν ή απατώνται.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ιδέα πως τα πιο αυταρχικά συστήματα αντιμετωπίζουν καλύτερα καταστάσεις σαν αυτή της πανδημίας, εφόσον εντοπίζεται κι εδώ η ίδια φαντασίωση ενός ισχυρού και πατερναλιστικού έθνους-κράτους. Η ιδέα αυτή είναι ανιστόρητη και κοινωνιολογικώς ανενημέρωτη, μιας κι απλώς εντυπωσιάζεται από τη μερική αποτελεσματικότητα της ευρείας κλίμακας κρατικής κατασταλτικής παρέμβασης. Ωστόσο παραβλέπει ότι τα συστήματα αυτά χαρακτηρίζονται από δύο βασικά γνωρίσματα, ως προς ό,τι μας αφορά: γραφειοκρατία και αυστηρός έλεγχος της πληροφορίας. Δύο στοιχεία που εν προκειμένω ευνόησαν σε μεγάλο βαθμό τη γρήγορη διάδοση του ιού, με αποτέλεσμα το ξέσπασμα επιδημίας, το οποίο στη συνέχεια καλούνται ν’ αντιμετωπίσουν οι εντυπωσιοθηρικές, πολύ συχνά, πολιτικές που βασίζονται στον κρατικό αυταρχισμό. Εν προκειμένω, είναι γνωστό ότι στην Κίνα χάθηκε πολύτιμος χρόνος ακριβώς επειδή οι τοπικοί αξιωματούχοι δεν θέλησαν ν’ αμαυρώσουν την εικόνα τους ενώπιον της κεντρικής εξουσίας, με αποτέλεσμα ν’ αποκρύψουν το πρόβλημα, μέχρις ότου αυτό βγήκε εκτός ελέγχου. Αντίστοιχα, αυταρχικά καθεστώτα όπως το ρωσικό, το τουρκικό και το αιγυπτιακό, που αρχικά διέδιδαν πως οι χώρες τους δεν έχουν πληγεί από τον ιό, αναγκάστηκαν τελικά ν’ ανακρούσουν πρύμναν, μπροστά στην κατάσταση εφησυχασμού που προκάλεσε η στάση τους αυτή. Για να μη μιλήσουμε καν για το Ιράν, μια θεοκρατική δικτατορία που συγκαταλέγεται μέσα στις περισσότερο πληγείσες χώρες παγκοσμίως.

Όλα αυτά μας οδηγούν στη διαπίστωση πως, κατά πάσα πιθανότητα, η προσωρινή αναβάθμιση του ρόλου του έθνους-κράτους λόγω των έκτακτων συνθηκών λειτουργεί ως πρόσχημα στους απατεώνες της ακροδεξιάς για να υλοποιήσουν τα μικροπολιτικά τους σχέδια προωθώντας απλά μια αυταρχική, και ουσιαστικά αδιέξοδη, ατζέντα: Κλείσιμο των συνόρων, αυστηρότερος έλεγχος του πληθυσμού σε μόνιμη βάση, εξάλειψη ή αυστηρός περιορισμός της μετανάστευσης. Κανείς τους όμως δεν εξηγεί πως θα μπορούσε ένα κράτος να εφαρμόσει τέτοιες πολιτικές αγνοώντας τις επιθυμίες και τα συμφέροντα κρατών αλλά και πολυεθνικών εταιρειών από τις οποίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό.

 

Συνηθίζοντας να ζούμε «εξ αποστάσεως»

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν υποθέσουμε πως μια παρατεταμένη χρηματοοικονομική κρίση θα επανέφερε μια λογική επιβολής κανόνων και περιστολής της παγκόσμιας διασύνδεσης της χρηματοοικονομίας, δεν πρέπει να ξεχνάμε το εξής βασικό: ο κατ’ οίκον περιορισμός δεν συνεπάγεται επ’ ουδενί την παύση των εμπορικών συναλλαγών εξ αποστάσεως και διαδικτύου∙ ούτε φυσικά το κλείσιμο των συνόρων για τους τουρίστες σημαίνει κλείσιμο των συνόρων για τα εμπορεύματα και τα κεφάλαια. Δεδομένης, άλλωστε, της κεντρικής σημασίας που έχει για τις σημερινές κοινωνίες της κατανάλωσης ο κλάδος του θεάματος, του τουρισμού και της εστίασης, η πιο λογική υπόθεση είναι πως, με το πέρας της πανδημίας, η ζωή θα ξαναβρεί τους «κανονικούς της ρυθμούς», έστω κι αν –μέχρι την ανακάλυψη του πολυπόθητου εμβολίου– θα διατηρηθούν κάποιοι αναγκαίοι περιορισμοί (αθλητικές διοργανώσεις κεκλεισμένων των θυρών, απαγόρευση μουσικών συναυλιών κ.ο.κ.).

Όσο πεσιμιστικό κι αν ακούγεται, στην παρούσα φάση τίποτε δεν δείχνει ότι το σοκ της πανδημίας μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά ως προς τις υπερβολές και τις ακρότητες του καταναλωτικού κι «εορταστικού» τρόπου ζωής. Βρισκόμαστε μάλλον ενώπιον μιας χαμένης ευκαιρίας ν’ αμφισβητήσουμε το μοντέλο της αέναης κατανάλωσης και της άυλης επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων – μόνο και μόνο από το γεγονός πως αυτές οι βδομάδες (ή, ενδεχομένως, και μήνες) αναγκαστικής απομόνωσης ή συμβίωσης δείχνουν στο μέσο σημερινό άτομο τον φόβο του απέναντι στη μοναξιά και την αδυναμία του να δει ψύχραιμα τα υπαρξιακά του προβλήματα αλλά και να συνεννοηθεί με τους δικούς του ανθρώπους[10].

Απεναντίας, η κρίση της πανδημίας δύναται να προκαλέσει μια περαιτέρω εμπέδωση της λογικής του «ψηφιακού κόσμου», τόσο στην εργασία όσο και στον ελεύθερο χρόνο: διαδικτυακές αγοραπωλησίες και ψώνια από το σπίτι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνικοποίησή μας αλλά και τις θέσεις εργασίας· ακατάσχετη χρήση των social media και εφαρμογών ψυχαγωγίας αλλά και επικοινωνίας (Skype, βιντεοκλήσεις κάθε είδους κ.λπ.)· γενίκευση των «εξ αποστάσεως» μεθόδων σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η παροχή υγειονομικής περίθαλψης∙ εμπέδωση της σεξουαλικής αποχής (που χαρακτηρίζει τους Millenials) μέσω της γενίκευσης της χρήσης εφαρμογών γνωριμιών και της συνήθειας ν’ αρκούμαστε πλέον στο διαδικτυακό φλερτ και το σεξ μέσω βιντεοκλήσης.

Εν τέλει, αντί μια τόσο σοβαρή κρίση να μας φέρει πιο κοντά, κινδυνεύουμε να απομακρυνθούμε ακόμα περισσότερο, εφόσον –ακολουθώντας ως τις έσχατες συνέπειές της τη λογική των σύγχρονων κοινωνιών– προσπαθούμε ν’ αντιπαλέψουμε τον φόβο με μοναδικό όπλο την τεχνολογία. Έτσι, και σ’ αυτή την περίπτωση, ο κορονοϊός όχι μόνο δεν θ’ ανατρέψει ισορροπίες και συνήθειες αλλά μάλλον θα οξύνει και θα εμπεδώσει τις ήδη υπάρχουσες, κυρίαρχες τάσεις: τη δημιουργία ενός τεχνοφιλικού και τεχνοεξαρτημένου νομάδα, πλήρως αποκομμένου απ’ οποιοδήποτε ρίζωμα (πολιτιστικό, υλικό και γεωγραφικό), ικανό να μιλά απ’ οποιοδήποτε σημείο του «πλανητικού χωριού» με τα άλλα άτομα, που μπορεί να βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Πολλώ δε μάλλον που η σύγχρονη τεχνοφιλία γνωρίζει νέες ημέρες δόξας, χάρις σε όλους αυτούς που γοητεύονται από το ασιατικό μοντέλο διαχείρισης της κρίσης, που βασίζεται στις εφαρμογές της ψηφιακής τεχνολογίας: χρήση των bigdata, παρακολούθηση του πληθυσμού, καταγραφή των μετακινήσεων των φορέων του ιού κ.ο.κ.

 

Η ελληνική περίπτωση

α) Επιτελικές κωλοτούμπες και η εύκολη λύση της ατομικής ευθύνης

Στα καθ’ ημάς, φαίνεται πως η επίγνωση της άσχημης κατάστασης των δομών υγείας της χώρας και ο φόβος μήπως η επιδημία εξελιχθεί σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα της Ιταλίας ώθησαν το κράτος να πάρει νωρίς αυστηρά μέτρα απομόνωσης του πληθυσμού. Μιλώντας βέβαια για τη σαγήνη που ασκεί σε μερικούς η επίδειξη κρατικής πυγμής, θα πρέπει να τονίσουμε και το εξής: μπορεί σύμπαντα τα ΜΜΕ να λιβανίζουν τον Πρωθυπουργό μας για την έγκαιρη λήψη μέτρων –φτάνοντας συχνά σε αμίμητα επίπεδα αγιογραφικής γελοιότητας[11]– ενώ λέγεται πως ο τελευταίος σκοπεύει να εκμεταλλευτεί το όλο κλίμα για προεκλογικούς λόγους, ωστόσο στην πραγματικότητα ούτε τόσο νωρίς όσο λέγεται ελήφθη η απόφαση για την επιβολή «καραντίνας»[12] ούτε όμως πρόκειται για επιλογή υψηλού ρίσκου. Η Ελλάδα είναι ουσιαστικά μια χώρα με διαλυμένη οικονομία και πολλούς συνταξιούχους, δίχως μεγάλο βαθμό διασύνδεσης με την παγκοσμιοποιημένη οικονομία εκτός τουριστικής περιόδου (όπως η σημερινή), δίχως μεγάλα αεροδρόμια-τράνζιτ και ομάδες της να πρωταγωνιστούν στις ευρωπαϊκές αθλητικές διοργανώσεις ή προγραμματισμένες εκλογές (όπως στη Γαλλία αλλά και στο Ουισκόνσιν των ΗΠΑ). Σε καμία περίπτωση, δηλαδή, δεν τέθηκε το δίλημμα που αντιμετώπισαν οι ανεπτυγμένες δυτικές χώρες: αναγνώριση της αναγκαιότητας ενός γενικού λοκ-ντάουν αλλά ταυτόχρονη προσπάθεια μέγιστης μετάθεσης της επιβολής τέτοιων μέτρων, με σκοπό να περιοριστούν κατά το δυνατόν οι καταστροφικές συνέπειες στην οικονομία. Η ίδια πάνω-κάτω συνθήκη χαρακτηρίζει και τις υπόλοιπες βαλκανικές κι ανατολικοευρωπαϊκές χώρες. Αντίθετα, η μόνη απόφαση με ενδεχόμενο ρίσκο και πολιτικό κόστος που θα έπρεπε να ληφθεί, ήταν η σχετική με το κλείσιμο των εκκλησιών. Είδαμε όμως ότι εκεί ο μέγας Επιτελάρχης απεδείχθη όχι μόνο δειλός μα κι ανενδοίαστα καιροσκόπος.

Όπως και να ’χει, είναι πραγματικά διασκεδαστικός ο εξευτελισμός των εν Ελλάδι φιλελεύθερων: μια-δυο βδομάδες εγχώριων κρουσμάτων και τραγικών ειδήσεων από το εξωτερικό αρκούν για να πεταχτεί στο καλάθι των αρίστων η γνωστή ιδεοληπτική ρητορεία περί απολύσεων γιατρών και άλλων δημόσιων υπαλλήλων. Μέχρι κι οι φιλελεύθεροι μουτζαχεντίν του ΣΚΑΪ έγιναν εν μια νυκτί σοσιαλδημοκράτες ζητιανεύοντας πόρους για λογαριασμό του εξαφανισμένου Β. Κικίλια. Από την άλλη, οι οικονομικές παροχές της κυβέρνησης συνοδεύονται από χαριστικές διατάξεις υπέρ του ιδιωτικού τομέα, νομοθετήματα που ευνοούν την κερδοσκοπία, και –το βασικότερο– μια προσπάθεια περαιτέρω συρρίκνωσης των εργασιακών δικαιωμάτων στην κατεύθυνση της «ευελιξίας» και της επιχειρηματικότητας με κρατικά λεφτά. Ο τρόπος που χειρίζεται την κατάσταση η ΝΔ αποδεικνύει ότι το πιο πιθανό σενάριο είναι πως η ολιγαρχία θα εκμεταλλευτεί την κρίση που θα προκληθεί, προκείμενου να βγει η ίδια όλο και πιο κερδισμένη.

Δεδομένων όλων αυτών, δεν είναι ν’ απορεί κανείς που η κυβερνητική ατζέντα περιορίζεται τεχνηέντως στην υπερβολική εξύμνηση του μέτρου της καραντίνας. Κι αν το περίφημο «μένουμε σπίτι» λαμβάνει έναν γελοιωδώς κωμικό χαρακτήρα, μέσω των κάθε λογής διασημοτήτων ή influencers που διατυμπανίζουν με σέλφι και βίντεο το σλόγκαν, στην περίπτωση των γραβατωμένων διαγγελμάτων και του αυστηρού τόνου των τηλεοπτικών συνεντεύξεων των υπουργών απλώς υποκρύπτει την απέλπιδα προσπάθεια αποποίησης ευθυνών από μεριά των κατεξοχήν υπευθύνων. Διότι τι άραγε να σημαίνει η σκηνοθετημένη επίκληση της «σοβαρότητας» και της «υπευθυνότητας», και το επαναλαμβανόμενο κούνημα του δαχτύλου διά κυβερνητικού μικροφώνου, όταν μάλιστα τα αυστηρά μέτρα τηρούνται σε γενικές γραμμές από τη συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου; Τι άλλο παρά την υπεκφυγή απέναντι στη θεσμική αδυναμία να στηριχτεί το δημόσιο σύστημα υγείας…

 

β) «Άρνηση του υπάρχοντος» ή αποδοχή της κοινωνίας της κατανάλωσης;

Στον αντίποδα αυτών διαβάζουμε από εδώ κι από εκεί σχόλια και αναλύσεις από την Αριστερά και τον αναρχικό χώρο που εκφράζουν τα γνωστά ιδεολογικά αντανακλαστικά. Αφενός το πολιτικό αντίστοιχο της ανάλυσης περί «αναδιάρθρωσης»: μια φουκωική/αγκαμπενική ανάλυση για το ότι τελικά τα κράτη λαμβάνουν τα μέτρα προκειμένου να επιβάλουν μια νέα «κατάσταση εξαίρεσης»∙ αφετέρου, μια ενστικτώδης καταγγελία των μέτρων κατ’ οίκον περιορισμού ή, έστω, περιορισμού των μετακινήσεων ως μέτρων αυταρχικών, που επιβάλλουν «καθεστώς Μεγάλου Αδερφού» κ.ο.κ. Πρόκειται για το γνωστό, πασιφανώς αφελές αφήγημα, που επαναλαμβάνεται με κάθε αφορμή – πιο πρόσφατα με αφορμή τα αντι-τρομοκρατικά μέτρα μετά τις τζιχαντιστικές επιθέσεις του 2015. Αν, όμως, κάτι τέτοιο γίνεται σε τόσο τακτά χρονικά διαστήματα, τότε γιατί οι πολιτικές ελευθερίες συνεχίζουν να υφίστανται; Φταίει άραγε μια μόνιμη εφαρμογή «επιτήρησης» ή κάποια απόπειρα επιβολής «ολοκληρωτισμού» από τα κράτη που οι κοινωνίες δεν κινητοποιούνται ή οι πληθυσμοί δεν «ριζοσπαστικοποιούνται» όσο θα επιθυμούσαμε;

Έπειτα, στις σημερινές κοινωνίες της ιδιώτευσης και της διαμεσολαβημένης από τη νεοτεχνολογία κοινωνικοποίησης, η προσωρινή απαγόρευση κυκλοφορίας δεν συνιστά –στην πράξη– ουσιαστική περιστολή ελευθερίας. Κανείς από όσους διακινούν τα ψευδο-ιδεολογήματα περί «κατάστασης εξαίρεσης», «ολοκληρωτισμού» και όξυνσης του κρατικού αυταρχισμού, δεν μας εξήγησε πώς αντιλαμβάνεται περιπτώσεις κρατών όπως της Τουρκίας, όπου η κυβέρνηση καταπατά στην ουσία την ελευθερία της έκφρασης, συλλαμβάνοντας δημοσιογράφους, κλείνοντας εφημερίδες, διώκοντας αντιφρονούντες, κλείνοντας συχνά τα κοινωνικά δίκτυα, παρακολουθώντας το ίντερνετ και γενικότερα επιτηρώντας ηλεκτρονικά τον πληθυσμό. Στην Ελλάδα και όλο τον δυτικό κόσμο, παρά την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση, η ενημέρωση, η ανταλλαγή απόψεων η κριτική και η σάτιρα –κυρίως στο ίντερνετ– είναι ελεύθερη. Εξάλλου, όπως σωστά παρατηρεί ο Νοτιοκορεάτης στοχαστής Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν, αν είναι ποτέ να πραγματοποιηθούν τέτοια σενάρια, θα πρόκειται για συνέπεια της εισαγωγής του κινεζικού μοντέλου – ακριβώς επειδή (για καλή μας τύχη!) μέσα στον επάρατο δυτικό καπιταλισμό απολαμβάνουμε ελευθερίες και δικαιώματα που δεν γίνονται ανεκτά από τον ασιατικό κολεκτιβισμό.

Η ενστικτώδης αυτή αντίδραση δείχνει την αδυναμία της πλειονότητας των μελών της Αριστεράς και των αναρχικών να διαυγάσουν την κυρίαρχη κουλτούρα της διασκέδασης, ακόμα και της εναλλακτικής, που συνήθως τα ίδια επιλέγουν. Αντί να θεωρούμε αυτή τη νέα επιβεβλημένη απομόνωση ως «επίθεση του κράτους», «κατάσταση εξαίρεσης» και δείγμα «ολοκληρωτισμού», μήπως θα ήταν πιο σώφρον να τη δούμε ως μια μορφή οικολογικής αποκάθαρσης, που μας επιτρέπει να ξεφύγουμε λιγάκι από τους φρενήρεις ρυθμούς της σύγχρονης ζωής, προκειμένου να στοχαστούμε; Γιατί άραγε να μην μπορούμε να κάτσουμε λιγάκι στο σπίτι και να διαβάσουμε αλλά και ν’ αναλογιστούμε πώς θα ήταν ένας πραγματικά οικολογικός τρόπος ζωής (δίχως πολλές μετακινήσεις, βασισμένος σε μια σειρά καθημερινών περιορισμών, μέσα σ’ ένα πλαίσιο σπάνης, απλότητας και περιορισμένων επιλογών;

Σε ό,τι μας αφορά, πιστεύουμε ότι –όσο κυνικό και μακάβριο ενδεχομένως ν’ ακούγεται, δεδομένης της συντελούμενης εκατόμβης– η σημερινή συγκυρία αποτελεί μιας πρώτης τάξης ευκαιρία πνευματικής και διανοητικής ανασύνταξης. Πράγμα δύσκολο βέβαια, αν αναλογιστούμε ότι το διαδίκτυο –όσο ακόμα αντέχει!– βρίσκεται εδώ για να συνεχίζει να μολύνει την καθημερινότητά μας και να μας υπενθυμίζει πως, ακόμα κι αποκλεισμένοι εντός 4 τοίχων, συνεχίζουμε ν’ αποτελούμε κομμάτια της κοινωνίας της κατανάλωσης/διασκέδασης: είτε πρόκειται για τα ψώνια εξ αποστάσεως και την εκτόξευση των φαινομένων «συναισθηματικής υπερφαγίας» (απαραίτητο συνοδευτικό της βουλιμικής παρακολούθησης «σειρών» στο Νετφλίξ), είτε για τα βιντεοπαιχνίδια και τις συγκεντρώσεις φίλων και τη συλλογική κατανάλωση αλκοόλ μέσω Skype και άλλων παρεμφερών ψηφιακών εφαρμογών είτε –στην καλύτερη περίπτωση– μέσω της αγκίστρωσής μας μπροστά απ’ τις οθόνες κάθε είδους υπό την πρόφαση της ενημέρωσης και της επικοινωνίας.

Αυτό που διαβάζουμε ακόμα και στις πιο μετρημένες αναρχικές/ελευθεριακές αναλύσεις είναι παραινέσεις σχετικές με τη συλλογική ζωή: «να μην αφήσουμε την απομόνωση να μας εξατομικεύσει» κ.ο.κ. Πράγμα απολύτως λογικό σε πρώτο βαθμό, καθώς δεν μπορεί να υπάρξει κοινωνικό κίνημα δίχως την ύπαρξη συλλογικότητας. Ωστόσο, σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο, θα πρέπει να δούμε όλες αυτές τις παραινέσεις ως μια ψυχαναλυτικού τύπου συγκάλυψη του ουσιώδους: του γεγονότος πως, δεδομένης της πνευματικής και διανοητικής καταστροφής του ανθρώπινου όντος που επιτελεί η ψηφιακή τεχνολογία και το σύγχρονο «θέαμα», απαραίτητο κομμάτι κάθε χειραφετητικού προτάγματος θα πρέπει να είναι κι ένα είδος προσωπικής πνευματικής υγιεινής.

Εν ολίγοις, χρειάζεται να γίνει αγώνας και σε επίπεδο αυστηρά ατομικό, διότι πώς είναι δυνατόν να μιλάμε για αυτοπεριορισμό, όταν δεν λαμβάνουμε υπόψη τη θεμελιώδη ανικανότητα του σύγχρονου ατόμου να μείνει έστω για λίγο μόνο του, δίχως να πανικοβάλλεται και να ψάχνει κάθε είδους διεξόδους κι υποκατάστατα (φαΐ, ποτό, ιντερνετική μαστούρα, ναρκωτικά[13] κ.ο.κ.); Αν δεν μπορεί ν’ αντέξει ορισμένους πρόσκαιρους περιορισμούς, πώς είναι δυνατόν να ευαγγελιζόμαστε τη συλλογική υιοθέτηση ενός μοντέλου ζωής βασισμένου, ακριβώς, στη σπάνη και τον εθελούσιο περιορισμό των αναγκών μας; Δηλαδή ενός μοντέλου ζωής που θα μπορούσε να ανατρέψει τις συνθήκες που γενούν πανδημίες σαν τη σημερινή;

[1] Ο συνεχώς διογκούμενος ρυθμός θανάτων στις ευρωπαϊκές χώρες σχετίζεται φυσικά και με την ηλικιακή σύνθεση των γερασμένων πληθυσμών τους.

[2] Μάλιστα εικάζεται πως η μετακίνηση Ιταλών οπαδών κατά την ποδοσφαιρική αναμέτρηση της Λυών με τη Γιουβέντους, για το Τσάμπιονς Λιγκ (στις 26/02), υπήρξε μία από τις οδούς διάδοσης του ιού στη Γαλλία.

[3] Είναι πολύ χαρακτηριστικό, από αυτήν την άποψη, πως η χώρα της Αφρικής με τα περισσότερα κρούσματα υπήρξε η Νότιος Αφρική, δηλαδή η πιο «λευκή» και δυτικοποιημένη χώρα της Μαύρης Ηπείρου, ενώ επίκεντρο της πανδημίας στις ΗΠΑ είναι η πιο global πόλη του πλανήτη, η Νέα Υόρκη.

[4] Είναι μάλιστα ο Σ. Τσιόδρας, που το μητσοτακικό μηντιακό σύστημα αγιογραφεί κι εξυμνεί καθημερινά και παντοιοτρόπως για τους δικούς του σκοπούς, αυτός που παλιότερα, με άσχετη αφορμή, δήλωνε πως όχι μόνον οι μετανάστες δεν είναι φορείς επικίνδυνων κι «εξωτικών» ασθενειών, μα πως, αντίθετα, «δεν υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία. Μόνο πάρα πολύ λίγες περιπτώσεις συνηθισμένων ασθενειών όπως μια λοίμωξη αναπνευστικού με πυρετό, γρίπη ή διάρροια».

Και μιας κι αναφερθήκαμε στα ειλικρινή αισθήματα χριστιανικής φιλανθρωπίας του συγκεκριμένου –που έρχονται σε κατάφορη αντίθεση με την υποκρισία πολλών θεοσεβούμενων, κατά τα άλλα, στελεχών του συντηρητικού χώρου (πολιτικών τε και κληρικών)–, αξίζει ν’ αναφέρουμε και το εξής: η μόνη ομάδα από αυτές που συμμετείχαν ενεργά στη διασπορά του ιού και δεν ανήκει στο σύμπαν της σύγχρονης νομαδικής κουλτούρας της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και τη διασκέδασης, είναι τα γκρουπ χριστιανών προσκυνητών. Ένα τέτοιο γκρουπ έφερε στην Ελλάδα τον ιό από τα Ιεροσόλυμα κι ένα αντίστοιχο τον διέδωσε στην ανατολική Γαλλία –επίκεντρο της κρίσης στη χώρα αυτή, μαζί με το Παρίσι–, με αφορμή μεγάλη μάζωξη Ευαγγελιστών στη Μουλούζ, τον Φεβρουάριο. Τι έχουν να πούνε, όμως, οι διάφοροι μεταναστοφάγοι συντηρητικοί, που πολύ συχνά δηλώνουν χριστιανοί ή όσοι διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους και μιλούν για ολοκληρωτισμό, επειδή έκλεισαν –με καθυστέρηση, μάλιστα– οι εκκλησίες;

Δεδομένου, τέλος, ότι η εστία διάδοσης του κορονοϊού στο Ιράν υπήρξε η Κομ, ιερή πόλη του σιιτικού Ισλάμ και πόλος έλξης σιιτών προσκυνητών από όλο τον κόσμο, είναι πολύ πιθανό ο θρησκευτικός τουρισμός να έπαιξε κι εδώ τον ρόλο του (παράλληλα με τις εμπορικές σχέσεις Ιράν-Κίνας).

[5] Φυσικά, αν η κοινωνία της κατανάλωσης (δηλαδή, πιο συγκεκριμένα: ο Πρώτος Κόσμος κι οι ολιγαρχίες του Δεύτερου και Τρίτου Κόσμου) δίνει τον τόνο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι στις ανεπτυγμένες κοινωνίες η τεκνοποιία έχει σημαντικά περιοριστεί. Πρωτοπόρος στην αλματώδη αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού είναι ο Δεύτερος κι ο Τρίτος Κόσμος, των οποίων μπορεί βέβαια οι λαοί να ζουν φτωχικά ή ακόμη και να λιμοκτονούν, ωστόσο το μέγεθός τους και μόνο δημιουργεί τεράστιες ανάγκες παραγωγής φτηνών –δηλαδή βιομηχανικά παραγόμενων– αγροτικών προϊόντων. Έχουμε προσπαθήσει ν’ αναλύσουμε τα τεράστια διακυβεύματα που θέτει η φρενήρης αυτή αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού στο πρόταγμα της αποανάπτυξης –και σε κάθε, γενικότερα, ειλικρινή και «ριζοσπαστική» οικολογική προσέγγιση– στο κείμενό μας, «Το αγροτικό ζήτημα και οι ανθρωπολογικές διαστάσεις του στη σημερινή ιστορική συγκυρία» (Πρόταγμα, τ. 9, Ιούλιος 2016).

[6] Τα οποία κοντέινερ, φυσικά, είναι το μεταφορικό μέσο που επέτρεψε στη μετεγκατάσταση των εργοστασιακών μονάδων να εδραιωθεί ως θεμέλιο της σύγχρονης βιομηχανίας, επειδή μείωσαν το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς των προϊόντων από την Κίνα και τα λιμάνια της νοτιοανατολικής Ασίας. Δίκαια η λεγόμενη «κοντεϊνεροποίηση» θεωρείται ένα από τα υλικά θεμέλια της παγκοσμιοποίησης.

[7] Κατά τα άλλα, για το γεγονός πως γι’ αυτούς –και όχι μόνο– τους λόγους η ψηφιακή τεχνική ευνοεί την όξυνση των ολιγαρχικών τάσεων των σύγχρονων κοινωνιών, βλ. και το «Editorial» του 10ου τεύχους του Προτάγματος και πιο συγκεκριμένα την ενότητα «Νεοτεχνολογία και διαδικασία ολιγαρχικοποίησης» (σ. 55 κ. ε.).

[8] Αυτό που αποδεικνύει η σημερινή κατάσταση είναι την απάτη των ιδεολογημάτων περί παγκοσμιοποίησης που διακινήθηκαν τα τελευταία 40 χρόνια, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση πως οι υπερεθνικοί θεσμοί είχαν αποκτήσει επαρκή αρτιότητα και πολιτική νομιμοποίηση ώστε ν’ αχρηστεύουν το έθνος-κράτος. Στην πραγματικότητα, αυτό που συνέβη είναι πως το έθνος κράτος αποδείχτηκε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο στον ανταγωνισμό της παγκοσμιοποιημένης διεθνούς αγοράς. Δεν πρόκειται άλλωστε για μια καινοφανή κατάσταση, καθώς η εξωστρέφεια των εύρωστων καπιταλιστικών οικονομιών εμφανίζεται ήδη από τον 19ο αιώνα. Τα καινούρια δεδομένα της σημερινής κατάστασης είναι η εξαγωγή της παραγωγικής διαδικασίας, τα πλανητικής διάστασης προβλήματα, τα πιο λειτουργικά κανάλια διεθνούς διαπραγμάτευσης, η τραγική εμπειρία των δύο Παγκόσμιων Πολέμων και η πρωτοφανής αμερικανική ισχύς. Αυτές οι ουσιώδεις παράμετροι μάς επιτρέπουν να κατανοήσουμε αφενός τη μερική αποτελεσματικότητα των διεθνών θεσμών αλλά, κυρίως, τις ασύμμετρες πλευρές της παγκοσμιοποίησης: Κανείς δεν μας έχει δώσει μια πειστική εξήγηση για το γεγονός ότι η περίφημη κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας της Ευρώπης παραμένει στα χαρτιά, ενώ από την άλλη ο αποτελεσματικότερος –ή έστω ελκυστικότερος– διεθνής θεσμός είναι ακόμα και σήμερα το ΝΑΤΟ. Προφανώς, ένας κοινός ευρωπαϊκός στρατός σημαίνει και σύγκλιση θεμελιωδών εθνικών συμφερόντων, κάτι αδιανόητο στο πλαίσιο της εξευτελισμένης Ε.Ε. Ενώ ένας θεσμός που εγγυάται πρωτίστως την εθνική ακεραιότητα είναι ικανός –πλην ελαχίστων εξαιρέσεων– ν΄ αποσπάσει τη συναίνεση και την αποδοχή των μελών του.

[9] Ποια είναι άραγε εκείνη η εθνική οικονομία που μπορεί σήμερα, με τη συνδυασμένη δράση δημόσιας και ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ν΄ αναλάβει σε ποσοστό, ας πούμε, 80% την εθνική παραγωγή γεωργικών εργαλείων, λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, σπόρων, πετρελαίου και να οργανώσει την παραγωγική διαδικασία στην κλίμακα που απαιτείται ώστε και να θρέψει ικανοποιητικά τα εκατομμύρια των πολιτών του αλλά και να εξάγει ένα μέρος της παραγωγής για να εξασφαλίσει λίγο συνάλλαγμα; Τα περισσότερα κράτη σήμερα –μεταξύ αυτών και η Ελλάδα– δεν διαθέτουν ούτε καν την απαραίτητη καλλιεργήσιμη γή για να θρέψουν τον πληθυσμό τους.

[10] Η σημαντική αύξηση περιστατικών βίας κατά των γυναικών κατά την περίοδο της αναγκαστικής αυτής συμβίωσης δεν έχει να κάνει μόνο με τον σεξισμό αλλά με το ευρύτερο πρόβλημα του σύγχρονου ναρκισσισμού: όταν δύο άτομα που δεν έχουν μάθει ούτε να κάνουν υποχωρήσεις αλλά ούτε και να διαχειρίζονται με ψύχραιμο τρόπο τα άγχη και τις ανησυχίες τους αναγκάζονται να ζήσουν υπό ένα τόσο περιοριστικό πλαίσιο, μοιραίο είναι να οδηγούνται συχνά σε ακραίες καταστάσεις. Δεν θέλουμε, προφανώς, να δικαιολογήσουμε τη σεξιστική βία, αλλά να την εντάξουμε στο ιδιαίτερο, σημερινό πλαίσιο (αύξηση των διαζυγίων στην Κίνα, τσακωμοί ανάμεσα στα ζευγάρια, αφόρητη συχνά κατάσταση με τους φοιτητές που επέστρεψαν στο σπίτι των γονιών τους κ.λπ.).

[11] Μέχρι τώρα ξέραμε πως η μαλακία τυφλώνει. Πλέον μάθαμε πως τυφλώνει και «η λάμψη του αστερισμού Μητσοτάκη»!

[12] Για παράδειγμα, η Πορτογαλία αποφάσισε την επιβολή λοκ-ντάουν στις 19 Μαρτίου, όταν τα κρούσματα ήταν 785 και οι νεκροί τρεις. Η Ελλάδα το επέβαλε στις 23 Μαρτίου, με 695 κρούσματα και δέκα επτά νεκρούς.

[13] Το μόνο που φαίνεται ως τώρα να λείπει, μιας και τα δίκτυα διακίνησης έχουν δεχθεί σημαντικά πλήγματα από τα περιοριστικά μέτρα που έχουν επιβληθεί. Ήδη όμως οι μαφίες έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται και βρίσκουν νέους τρόπους διακίνησης.

Posted in Κείμενα | 5 Σχόλια

Το 10ο τεύχος του Προτάγματος σε ηλεκτρονική μορφή

Ολόκληρο το δέκατο τεύχος είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά. Πατήστε στην εικόνα του εξωφύλλου.

Posted in Ανακοινώσεις | 5 Σχόλια

Οκτώ μύθοι για το Προσφυγικό

του Σπύρου Απέργη

Μύθος πρώτος: «Aν αφήνουμε πολλούς αλλοδαπούς να έρχονται στην Ελλάδα, θα έρχονται συνεχώς και περισσότεροι. Μία τέτοια πολιτική αποτελεί παράγοντα προσέλκυσής τους (pull factor) στην Ελλάδα».

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, το 2018 είχαμε 70,8 εκατομμύρια ανθρώπους εκτοπισμένους από την περιοχή καταγωγής τους, τα 25,9 εκατομμύρια είναι πρόσφυγες (εκτός της χώρας καταγωγής τους), τα 41,3 εκατομμύρια είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι εντός της χώρας καταγωγής τους και 3,5 εκατομμύρια αιτούντες διεθνή προστασία. Το 84% από τα 25,9 εκατομμύρια πρόσφυγες βρίσκεται σε γειτονικές χώρες της χώρας καταγωγής τους. Οι χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό προσφύγων είναι η Τουρκία με 3,7 εκατομμύρια πρόσφυγες (ήδη έχουν ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια),  το Πακιστάν με 1,4 εκατομμύρια, η Ουγκάντα με 1,2 εκατομμύρια, το Σουδάν με 1,1 εκατομμύρια και η Γερμανία με 1,1 εκατομμύρια. H Ελλάδα, όπως άλλωστε και άλλες ευρωπαϊκές χώρες της νότιας Ευρώπης, μεταβλήθηκε την τελευταία 25αετία από χώρα εξαγωγής σε χώρα υποδοχής μεταναστών, με αποτέλεσμα στην τελευταία απογραφή του πληθυσμού, το 2011 οι αλλοδαποί να ανέρχονται σε 912.000 άτομα, από τους οποίους 199.121 είναι πολίτες κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί συνόλου 10.816.286 κατοίκων στην ελληνική επικράτεια.

Στην προηγούμενη απογραφή του 2001, διαπιστώνεται ότι βρίσκονταν τότε στη χώρα, χωρίς ελληνική ιθαγένεια, 762.191 άτομα. Στον αριθμό αυτό, ο οποίος αντιστοιχούσε τότε στο 7% του συνολικού πληθυσμού της χώρας συμπεριλαμβάνονται 48.560 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 17.426 Κύπριοι, δηλαδή οι αλλοδαποί τρίτων χωρών ήταν 696.205 ενώ το 2004 υπολογίζονται οι αλλοδαποί τρίτων χωρών υπολογίζονταν σε περίπου 900.000 [1].

Με βάση παλαιότερα στοιχεία, οι αλλοδαποί τρίτων χωρών στην Ελλάδα, υπολογίζονταν τη δεκαετία του 1990 σε 567.564. Με βάση πρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλουπρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, έχουν άδειες διαμονής διαφόρων τύπων 541.088  αλλοδαποί με ιθαγένεια τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν δούμε πιο προσεκτικά τα στοιχεία της περιόδου 2005-2012, ο πληθυσμός των αλλοδαπών τρίτων χωρών με διαφόρων τύπων άδειες διαμονής στην Ελλάδα ήταν 452.119 το 2005, 589.086 το 2007, 610.809 το 2009 και 440.118 το 2012.

Περαιτέρω, την περίοδο 1/1/2013-29/2/2020 έχουν αναγνωριστεί 54.492 δικαιούχοι διεθνούς προστασίας, τη δε, προηγούμενη περίοδο, κατ’ εκτίμησή μου με βάση δημοσιευμένα στοιχεία [2] , τουλάχιστον 4.488. Άρα μπορούμε να πούμε, κατ’ εκτίμηση που βρίσκεται πολύ κοντά στην πραγματικότητα, ότι οι νόμιμοι αλλοδαποί τρίτων χωρών που διαμένουν στη χώρα σήμερα είναι 715.668[3]Συνεπώς διαπιστώνουμε διαχρονικά ο πληθυσμός των νόμιμων αλλοδαπών τρίτων χωρών από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα έχει μεν αυξηθεί από τις 567.564 στις 715.668 στις αρχές του 2020 παρά το γεγονός ότι υπήρξε το μεγάλο προσφυγικό και μεταναστευτικό ρεύμα του άνω τους 1 εκατομμυρίου προσφύγων και μεταναστών προς την Ελλάδα και την Ευρώπη το 2015. Ωστόσο ενδιάμεσα οι  αλλοδαποί τρίτων χωρών ήταν κατά περιόδους περισσότεροι στην Ελλάδα(γύρω στις 900.000 το 2004) ή περίπου στο ίδιο επίπεδο(712.879 στην απογραφή του 2011).

Άρα, σε επίπεδο 25ετίας, βλέπουμε διακυμάνσεις στον απόλυτο αριθμό των νόμιμων αλλοδαπών τρίτων χωρών με κατάληξη σήμερα μία ελαφρά ανοδική τάση σε σχέση με τη δεκαετία του 1990, παρά τα κατά καιρούς μικρότερα ή μεγαλύτερα μεταναστευτικά κύματα προς την Ελλάδα και στην Ευρώπη ενώ το ποσοστό των ως άνω αλλοδαπών στο συνολικό μόνιμο πληθυσμό της Ελλάδας κυμαίνεται από 5,55% (τη δεκαετία του 1990) [4] σε 6,62%[5] σήμερα.

Συνεπώς παρατηρούμε ότι δεν υφίσταται αξιοσημείωτη αύξηση των νόμιμων αλλοδαπών τρίτων χωρών κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Ως προς τους παράτυπους αλλοδαπούς, χωρίς χαρτιά, που βρίσκονται σήμερα στη χώρα, δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία με βάση επιστημονικές έρευνες ή/και μελέτες οπότε διάφορες  εκτιμήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια είναι αυθαίρετες.

Μύθος δεύτερος: «Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας σταμάτησε τις αφίξεις αλλοδαπών στην Ελλάδα, αν καταρρεύσει, θα γυρίσουμε στο 2015 ή θα αυξηθούν σημαντικά οι αφίξεις».

Όπως έχω καταδείξει αλλού,  οι αφίξεις αλλοδαπών είχαν αρχίσει να μειώνονται από το Νοέμβριο 2015, δηλαδή τρεις και πλέον μήνες πριν την υιοθέτηση και εφαρμογή τη συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας, και συνέχιζαν να μειώνονται θεαματικά όσο εξελισσόταν το σταδιακό κλείσιμο των συνόρων της κεντρικής Ευρώπης και των εκτός Ε.Ε. χωρών των Βαλκανίων. Τον Οκτώβριο 2015, δηλαδή πέντε μήνες πριν την υιοθέτηση και εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, 211.663 παράτυποι αλλοδαποί έφτασαν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ. Το Νοέμβριο 2015 οι ροές παράτυπων αλλοδαπών στα νησιά μειώνονται στις 151.249, τον Δεκέμβριο 2015 ακόμα περισσότερο στις 108.742, τον Ιανουάριο 2016 συνεχίζεται η πτωτική πορεία στις 67.415, τον Φεβρουάριο 2016 στις 57.066 και τον Μάρτιο 2016 26.971.Την εβδομάδα 15-21 Φεβρουαρίου 2016 οι ημερήσιες αφίξεις παράτυπων αλλοδαπών στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου είχαν μειωθεί στις 2.700 ημερησίως ενώ στις 14-20 Μαρτίου 2016 είχαν πέσει στις 600 ημερησίως.

Περαιτέρω, στις 21/3/2016, δηλαδή την επόμενη της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, διέμεναν σε διάφορες δομές φιλοξενίας 50.411 αιτούντες διεθνή προστασία. Τον Ιανουάριο 2020 διέμεναν στα  κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας τη χώρας 115.600 αιτούντες διεθνή προστασία.

Τα αιτήματα διεθνούς προστασίας ξεπέρασαν τα 37.000 την περίοδο 1/1/2013-20/3/2016, και παρά την ως άνω συμφωνία, πολλαπλασιάστηκαν και εκτοξεύτηκαν, τουλάχιστον, στις 250.532 αιτήσεις διεθνούς προστασίας την περίοδο 21/3/2016-31/1/2020. Συνεπώς είχαμε υπερεξαπλασιασμό των αιτήσεων διεθνούς προστασίας στην Ελλάδα λόγω της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας λόγω του εγκλωβισμού των αιτούντων στην Ελλάδα με πολιτική επιλογή της τότε κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνδυασμό με τον κανονισμό «Δουβλίνο 3» που προβλέπει, ως κανόνα, την εξέταση του αιτούντος από το πρώτο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την υποδοχή του.

Άρα η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας α) δε μείωσε η ίδια τους ρυθμούς έλευσης των παράτυπων αλλοδαπών στην Ελλάδα, οι οποίοι μειώθηκαν κυρίως λόγω του κλεισίματος των συνόρων των κρατών της κεντρικής Ευρώπης και των δυτικών Βαλκανίων και β) αύξησε εκθετικά τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας αυτών των αλλοδαπών στην Ελλάδα σε συνδυασμό με τον Κανονισμό Δουβλίνου 3 που υποχρεώνει τις πρώτες χώρες υποδοχής να εξετάζουν, κατά κανόνα, τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας των παράτυπων αλλοδαπών.

Εάν αντικατασταθεί η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας από μία συμφωνία αναλογικής κατανομής των προσφύγων στα κράτη μέλη της Ε.Ε. σε συνδυασμό με την παροχή νόμιμων και ασφαλών διόδων των προσφύγων στην Ε.Ε. με βίζα Σένγκεν, θα αμβλυνθούν θεαματικά οι παράτυπες είσοδοι των αιτούντων διεθνή προστασία αφού θα υπάρχουν νόμιμες και ασφαλείς δίοδοι για τους αλλοδαπούς τρίτων χωρών. Ακόμα, όμως, και αν δε ληφθούν ανάλογα μέτρα (κάτι που, προφανώς, δεν αναμένεται ιδιαίτερη αύξηση των αφίξεων προσφύγων και μεταναστών λόγω της ξενοφοβικής στάσης των κυρίαρχων δυνάμεων της Ε.Ε., αφού ο βαλκανικός διάδρομος προς την Ε.Ε. είναι κλειστός σε αντίθεση με το 2015 (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δε γίνεται διακίνηση και μάλιστα χιλιάδων παράτυπων αλλοδαπών από την Ελλάδα προς την Ευρώπη).

Μύθος τρίτος: «Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες, όντας άνεργοι, παίρνουν επιδόματα από το κράτος».

Με αφορμή τη διακίνηση πληροφοριών με το ως άνω παραπλανητικό περιεχόμενο προς ανάδειξη του γεγονότος ότι δήθεν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τους άνεργους Έλληνες, παραθέτω τις σχετικές πληροφορίες για την ακρίβεια των γεγονότων.

Υπάρχει το κοινοτικό πρόγραμμα ESTIA, το οποίο αφορά μόνο τους αιτούντες διεθνή προστασία μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης του αιτήματος διεθνούς προστασίας τους. Το πρόγραμμα αυτό χρηματοτοδοτείται αποκλειστικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός

Το οικονομικό βοήθημα συνίσταται στην παροχή ενός σταθερού χρηματικού ποσού με σκοπό την αντιμετώπιση βασικών αναγκών διατροφής, ένδυσης, υπόδησης, προσωπικής υγιεινής, τηλεπικοινωνιών, μετακινήσεων και βασικές σχολικές και φαρμακευτικές δαπάνες. Το βοήθημα καταβάλλεται σε μηνιαία βάση, πλήρες ή μερικό, ανάλογα με τη θέση στέγασης της ωφελούμενης μονάδας. Το ύψος του πλήρους οικονομικού βοηθήματος κυμαίνεται ανάλογα με τον αριθμό των μελών της ωφελούμενης μονάδας ως εξής :α. 150 ευρώ για μόνο ενήλικα, β. 280 ευρώ για οικογένεια με δύο μέλη, γ. 340 ευρώ για οικογένεια με τρία μέλη, δ. 400 ευρώ για οικογένεια με τέσσερα μέλη, ε. 450 ευρώ για οικογένεια με πέντε μέλη, στ. 500 ευρώ για οικογένεια με έξι μέλη, ζ. 550 ευρώ για οικογένεια με επτά μέλη και άνω.4. Στις θέσεις στέγασης όπου παρέχεται σίτιση, το οικονομικό βοήθημα καταβάλλεται επίσης, και το ύψος του κυμαίνεται ανάλογα με τον αριθμό των μελών της ωφελούμενης μονάδας ως εξής: α. 90 ευρώ για ένα μόνο ενήλικα, β. 140 ευρώ για οικογένεια με δύο μέλη, γ. 190 ευρώ για οικογένεια με τρία μέλη, δ. 240 ευρώ για οικογένεια με τέσσερα μέλη, ε. 290 ευρώ για οικογένεια με πέντε μέλη, στ. 310 ευρώ για οικογένεια με έξι μέλη, ζ. 330 ευρώ για οικογένεια με επτά μέλη και άνω.

Οι αναγνωρισμένοι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας (πρόσφυγες και δικαιούχοι επικουρικής προστασίας), οι οποίοι διαθέτουν άδειες διαμονής για 3 ή 5 χρόνια, σύμφωνα με το νόμο, αν έχουν εργαστεί και έχουν χάσει την εργασία τους, δικαιούνται να λάβουν επίδομα ανεργίας υπό προϋποθέσεις, όπως έχει διεθνή υποχρέωση η Ελλάδα να κάνει.

Μύθος τέταρτος: «Μπορούμε να σφραγίσουμε τα σύνορα και να κάνουμε μαζικές απελάσεις στις χώρες καταγωγής των παράτυπων αλλοδαπών».

Ένας διαχρονικός μύθος που δεν έχει την παραμικρή σχέση με την πραγματικότητα, τα δεδομένα της οποίας παραβλέπονται ή αποκρύπτονται  από άγνοια ή σκόπιμα για καθαρά ιδεοληπτικούς λόγους από τους εκφωνούντες ακροδεξιό (και όχι μόνο) λόγο.

Από την έναρξη ισχύος του ελληνικού Πρωτοκόλλου Επανεισδοχής μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το έτος 2001 μέχρι και τον Ιανουάριο του 2015 ζητήθηκε από την Τουρκία η επανεισδοχή 137.722 αλλοδαπών «χωρίς χαρτιά», εκ των οποίων οι τουρκικές Αρχές δέχθηκαν την επανεισδοχή 13.314  τέτοιων αλλοδαπών και παρέλαβαν τελικά μόνο 3.838, γεγονός που οφείλεται κυρίως στις καθυστερημένες και εκτός των προβλεπομένων στο Πρωτόκολλο προθεσμιών, απαντήσεις της τουρκικής πλευράς. Συνεπώς οι επανεισδοχές αλλοδαπών στην Τουρκία την ως άνω περίοδο ήταν πραγματικά ελάχιστες σε σχέση με όσους συνελήφθησαν να εισέρχονται στην Ελλάδα μέσω Τουρκίας.

Οι συλλήψεις παράτυπων αλλοδαπών την περίοδο 2006-2014 ήταν 909.120 και απελάθηκαν περίπου 160.000 [6]. Την περίοδο 2011-2014 συνελήφθησαν 296.411 παράτυποι αλλοδαποί και απελάθηκαν 147.211. Ο αριθμός των συλλήψεων σ’ ένα βαθμό είναι πλασματικός καθώς ένα σχετικά σημαντικό μέρος των απελάσεων αφορούσε Αλβανούς πολίτες, οι οποίοι, κατά κοινή ομολογία, επανέρχονταν, οπότε απελαύνονταν εκ νέου με αποτέλεσμα αρκετές απελάσεις να αφορούν ένα πρόσωπο ή μία οικογένεια. Συνεπώς απελάθηκαν με κάθε τρόπο το 17,6% των συλληφθέντων αλλοδαπών για την περίοδο 2006-2014.Τη περίοδο 2016-2019 (α’ εξάμηνο) – αφήνω εκτός του έτος 2015, οπότε επικράτησαν ειδικές συνθήκες λόγω ανοικτών συνόρων στα Βαλκάνια και στην υπόλοιπη Ευρώπη – συνελήφθησαν 405.424 αλλοδαποί και απελάθηκαν 56.232, συνεπώς απελάθηκαν το 13,87% των συλληφθέντων.

Όπως μπορείτε να διαπιστώσετε, είναι διαχρονικά αδύνατες οι απελάσεις πολλών ή όλων των αλλοδαπών, ανεξαρτήτως κυβερνήσεων και περιόδων έξαρσης ή μη των προσφυγικών ή μεταναστευτικών ρευμάτων, όπως διακηρύσσει ανερμάτιστα ο ακροδεξιός λόγος πολιτικών και άλλων. Αυτό συμβαίνει για τρεις βασικούς λόγους: α) επειδή δεν τους δέχεται πίσω η Τουρκία, β) επειδή δεν είναι εφικτή η απέλασή τους στις χώρες καταγωγής τους για διάφορους λόγους (έλλειψη προξενικών αρχών ορισμένων χωρών καταγωγής στην Ελλάδα, πόλεμος, άρνηση ή παρακώλυση διαδικασιών επιστροφών από τις χώρες καταγωγής, μη αναγνώριση του προσώπου προς απέλαση ως πολίτη από τις δηλωθείσες χώρες καταγωγής κλπ) γ) επειδή η Ελλάδα έχει και πρέπει να εφαρμόζει διεθνείς υποχρεώσεις εξέτασης των ισχυρισμών των παράτυπων αλλοδαπών, που φτάνουν στην χώρα είτε για διεθνή προστασία λόγω δίωξης είτε για κίνδυνο απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης, σε περίπτωση επιστροφής τους στις χώρες καταγωγής τους.

Επίσης, παρατηρούμε ότι, ανεξαρτήτως κυβερνήσεων, οι παράτυπες είσοδοι αλλοδαπών στην Ελλάδα είναι πρακτικά και νομικά (και ηθικά, προσθέτω) αδύνατο να διακοπούν πλήρως. Για το πρακτικό μέρος, κατέδειξα παραπάνω το μύθο περί δήθεν «σφραγίσματος» των συνόρων. Νομικά και ηθικά, επιπλέον είναι αδύνατο και ανεπίτρεπτο να διακοπούν τέτοιες είσοδοι καθώς το διεθνώς κατοχυρωμένο και αναγνωρισμένο από την Ελλάδα δικαίωμα στη διεθνή προστασία και στην προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, προϋποθέτουν την πρόσβαση στην επικράτεια του κράτους, στο οποίο ο/η αλλοδαπός/ή επιθυμεί να ζητήσει διεθνή προστασία. Απαιτούνται, δηλαδή, ασφαλείς και νόμιμες είσοδοι των αλλοδαπών (τις οποίες δεν επιθυμούν να διαθέτουν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνο), οι οποίοι αναζητούν διεθνή προστασία ή προστασία από απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.

Μύθος πέμπτος: «Όσοι απορρίπτονται από τις διαδικασίες ασύλου, επιστρέφουν στις πατρίδες τους».

Σε σχέση με τη συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας που είχε ως ένα βασικό στόχο τις επιστροφές των απορριφθέντων αιτούντων διεθνή προστασία, κυρίως Σύρων, στην Τουρκία, έχουν, πράγματι, επιστρέψει ελάχιστοι. Όπως έχω καταδείξει και αλλού, οι επιστροφές αλλοδαπών στην Τουρκία, με βάση τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, ήταν μόλις 1.950 από την έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας στις 20 Μαρτίου 2016 μέχρι και τις 31 Οκτωβρίου 2019, εκ των οποίων το 44% επέστρεψαν  επειδή δεν υπέβαλαν ποτέ αίτηση διεθνούς προστασίας ή την απέσυραν μετά την υποβολή της. Μόνο 41 Σύριοι επέστρεψαν αναγκαστικά στην Τουρκία μετά από απόρριψη του αιτήματος διεθνούς προστασίας και στον δεύτερο βαθμό της διοικητικής διαδικασίας διεθνούς προστασίας μέσω της ως άνω συμφωνίας.

Από την άλλη μεριά, το διάστημα 1/4/2016-31/12/2016, δηλαδή μετά την έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, εισήλθαν στην Ελλάδα τουλάχιστον 21.998 παράτυποι αλλοδαποί από τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Το 2017 εισήλθαν 29.718 παράτυποι αλλοδαποί από τα ίδια νησιά, το 2018 32.494 και το 2019 47.098 μέχρι τις 10 Νοεμβρίου 2019. Συνεπώς διαπιστώνουμε ότι ένας σημαντικός αριθμός, τουλάχιστον, 131.308 παράτυπων αλλοδαπών εισήλθε στην Ελλάδα το διάστημα Απριλίου 2016-Νοεμβρίου 2019, αυξανόμενος, μάλιστα με την πάροδο των ετών, παρά τα μέτρα ελέγχου των θαλάσσιων συνόρων από το λιμενικό και τη FRONTEX [7].

Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Ασύλου, την περίοδο 2013-2019 έχουν εκδοθεί 58.410 απορριπτικές αποφάσεις. Οι αιτούντες έχουν δικαίωμα να ασκήσουν προσφυγή στις δευτεροβάθμιες Επιτροπές Προσφυγών για να κρίνουν εκ νέου το αίτημα διεθνούς προστασίας τους. Ωστόσο, δεν διατίθενται στοιχεία από την αστυνομία σχετικά με την τύχη των τελεσίδικα απορριφθέντων αιτούντων διεθνή προστασία της ως άνω περιόδου. Συνεπώς, ο ισχυρισμός αυτός (ότι οι απορριφθέντες αιτούντες διεθνή προστασία επιστρέφουν στις χώρες καταγωγή τους) είναι εντελώς αυθαίρετος. Ειδικά, για όσους εμπίπτουν στη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας καταδείξαμε παραπάνω ότι ο αριθμός των επιστροφών στην Τουρκία είναι αμελητέος. Επίσης, μπορούμε να προσθέσουμε ότι, ακόμα και μετά την αλλαγή της κυβέρνησης τον Ιούλιο 2019, οι επιστροφές των αλλοδαπών στην Τουρκία αυξήθηκαν κάπως αλλά ήταν μόλις 232 το διάστημα Ιουλίου 2019-Φεβρουαρίου 2020 εκ των οποίων οι 64 δεν υπέβαλαν καν αίτηση διεθνούς προστασίας ή την απέσυραν στην πορεία. Συνεπώς, παρά την αλλαγή κυβέρνησης, η οποία τοποθετείται πιο αυστηρά στο προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, οι επιστροφές αλλοδαπών είχαν αμελητέα αύξηση σε σχέση με τις παράτυπες εισόδους αλλοδαπών την ίδια περίοδο, οι οποίες έφτασαν μόνο από τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου τις 52.153. Η, δε, πρόσφατη όξυνση των σχέσεων Ελλάδας και Τουρκίας με τα γεγονότα στον Έβρο τον τελευταίο μήνα, δεν επιτρέπει αισιοδοξία στην κυβέρνηση ότι θα βελτιωθούν οι ρυθμοί επιστροφών αλλοδαπών στην Τουρκία. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι οι επιστροφές αλλοδαπών στην Τουρκία με βάση τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας είναι διαχρονικά αμελητέες, ανεξάρτητα από κυβερνήσεις, γεγονός που καταδεικνύει και την παταγώδη αποτυχία και αναποτελεσματικότητα της συμφωνίας στο πεδίο των επιστροφών.

Μύθος έκτος: «Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες φέρνουν αρρώστιες και κινδυνεύει η δημόσια υγεία στην Ελλάδα».

Σύμφωνα με την Έκθεση για την Υγεία των Προσφύγων και Μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) το 2018, σε γενικές γραμμές, η εικόνα της υγείας μεταξύ πολιτών των διαφόρων κρατών και αλλοδαπών που ήρθαν από άλλες χώρες δεν έχει μεγάλες διαφοροποιήσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, οι μεταναστευτικοί πληθυσμοί, ιδιαίτερα της πρώτης γενιάς, βρέθηκαν πιο υγιείς. Σύμφωνα με την έκθεση, η θνησιμότητα από νοσήματα, νεοπλασματικές ασθένειες, ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές, τραυματισμούς, ενδοκρινικές ανωμαλίες και ασθένειες του πεπτικού συστήματος εκτιμάται ότι είναι χαμηλότερη στους πρόσφυγες και τους μετανάστες σε σχέση με αυτή των πληθυσμών στις ευρωπαϊκές χώρες υποδοχής, αλλά υψηλότερη, όταν αυτή οφείλεται σε λοιμώξεις, εξωγενείς αιτίες, ασθένειες του αίματος και των αιμοποιητικών οργάνων, καθώς και σε καρδιαγγειακές παθήσεις. Στις υπόλοιπες κατηγορίες οι δείκτες είναι παρόμοιοι, σύμφωνα με την έκθεση.

Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες παρουσιάζουν παρόμοια ή χαμηλότερα ποσοστά επιπολασμού (συχνότητα εμφάνισης νόσου) λίγο μετά την άφιξή τους στις χώρες προορισμού, αλλά τα ποσοστά συγκλίνουν με τα αντίστοιχα των εγχώριων πληθυσμών, όσο επιμηκύνεται η διάρκεια της παραμονής τους, γιατί προσαρμόζονται στο δυτικό τρόπο ζωής, ιδιαίτερα όσο αφορά την υπερβαρία/παχυσαρκία. Σχετικά τα μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως ο HIV, δεν σημειώνονται σημαντικές περιπτώσεις έξαρσης στο μεταναστευτικό πληθυσμό. Επίσης, σε χώρες, όπως η Ελλάδα, όπου το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού περιλαμβάνει πρόσφυγες και μετανάστες, πολλές ασθένειες προλαμβάνονται με τον εμβολιασμό. Αρκετές ασθένειες μεταξύ των προσφύγων σχετίζονται με τη διαβίωση σε κακές συνθήκες υγιεινής, με την κατανάλωση μολυσμένου νερού πριν ή κατά τη διάρκεια της μεταναστευτικής διαδικασίας.

Εξάλλου, σύμφωνα με παλαιότερη έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα πάνω από το 60% των ιατρικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κρατούμενοι μετανάστες, όπως λοιμώξεις του αναπνευστικού, μυοσκελετικοί πόνοι, διάρροια, εντερικές διαταραχές, ψυχολογικά προβλήματα και δερματικές παθήσεις προκαλούνται ή είναι άμεσα συνδεδεμένα με τις άθλιες συνθήκες μέσα στις οποίες κρατούνται. Αλλά και, πρόσφατα, τον Φεβρουάριο 2019 η Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας (CPT) του Συμβουλίου της Ευρώπη δημοσίευσε σχετική έκθεσή της για την Ελλάδα, σύμφωνα με την οποία, οι συνθήκες διαμονής στη Μόρια ήταν φτωχές και στο Φυλάκιο Έβρου πολύ κακές και πρόσθεσε ότι η κράτηση προσώπων για αρκετές εβδομάδες ή μήνες σε τέτοιες άθλιες συνθήκες μπορεί εύκολα να θεωρηθεί ότι αποτελεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση σύμφωνα με την οποία, οι συνθήκες διαμονής στη Μόρια ήταν φτωχές και στο Φυλάκιο Έβρου πολύ κακές και πρόσθεσε ότι η κράτηση προσώπων για αρκετές εβδομάδες ή μήνες σε τέτοιες άθλιες συνθήκες μπορεί εύκολα να θεωρηθεί ότι αποτελεί απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.

Μύθος έβδομος: «Αν κάνουμε στους παράτυπους αλλοδαπούς το βίο αβίωτο, θα σταματήσουν να έρχονται»

Τα περί βίου, αβίωτου είχαν γίνει επίσημη γραμμή της Ελληνικής Αστυνομίας το 2013, με δηλώσεις του τότε Αρχηγού της, Νίκου Παπαγιαννόπουλου προς τους αξιωματικούς της αστυνομίας και η οποία διέρρευσε τότε στη δημοσιότητα. Τα στοιχεία που δίνονται σε προηγούμενα σημεία του άρθρου σχετικά με τις εισόδους αλλοδαπών στην Ελλάδα από τότε μέχρι σήμερα σε συνδυασμό με την αποτυχία της Συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας ως προς τις παράτυπες αφίξεις αλλοδαπών τρίτων χωρών στην Ελλάδα αποδεικνύουν ότι μία τέτοια προσέγγιση, πέραν του απάνθρωπου του περιεχομένου της, είναι και πρακτικά αναποτελεσματική καθώς οι αλλοδαποί εμπιστεύονται κυρίως τους διακινητές [8] για την πληροφόρησή τους στις μετακινήσεις τους προς την Ευρώπη ενώ, παράλληλα, ενημερώνονται από τα κοινωνικά δίκτυα πληροφοριών που διαθέτουν (συγγενείς, φίλοι, γνωστοί στη χώρα προορισμού, ενημέρωση από social media κλπ) και όχι από τις επίσημες τοποθετήσεις επίσημων φορέων του κράτους ή ακόμα και των ΜΚΟ.

Μύθος όγδοος: «Κινδυνεύουμε  με ισλαμοποίηση και αλλοίωση πληθυσμού αν έρθουν πολλοί πρόσφυγες και μετανάστες»

Σχετικά με τον ισχυρισμό περί αλλοίωσης πληθυσμού, διαψεύδεται από τα διαχρονικά στοιχεία τη τελευταίας 25ετίας, όπως αναφέρονται στο σημείο της απάντησης στον πρώτο μύθο περί της ήπιας πολιτικής υποδοχής και ένταξης των προσφύγων και μεταναστών ως παράγοντας προσέλκυσής τους. Ωστόσο, όπως έχω ζητήσει και αλλού, είναι πολιτικά και κοινωνικά έγκυρο το αίτημα, αφενός, για τροποποίηση του Κανονισμού «Δουβλίνο 3» στο πλαίσιο του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου καθώς και του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και, αφετέρου, για αντικατάσταση της Κοινής Δήλωση Ε.Ε.-Τουρκίας από μία ολοκληρωμένη συμφωνία των κρατών μελών της Ε.Ε. για την αναλογική κατανομή των προσφύγων σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. ανάλογα, τουλάχιστον, με τον πληθυσμό, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν και την ανεργία του κάθε κράτους μέλους.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί ισλαμοποίησης της Ελλάδας και της Ευρώπης, σύμφωνα με ένα ενδεικτικό, αξιόλογο άρθρο, «όλοι οι γηγενείς μουσουλμανικοί πληθυσμοί των Βαλκανίων, έχοντας ολοκληρώσει τη δημογραφική τους μετάβασης, έχουν δείκτη γεννητικότητας αρκετά κάτω του 2,1, που είναι και το όριο αντικατάστασης των γενεών, που σημαίνει πως έχουν ήδη αρχίσει να μειώνονται δημογραφικά» ενώ «Στην πραγματικότητα η γεννητικότητα σήμερα στις τρεις, πλειοψηφικά μουσουλμανικές, χώρες των Βαλκανίων (Κόσοβο, Αλβανία και Βοσνία) είναι το ίδιο ή και χαμηλότερες ακόμη συγκριτικά με εκείνη των χριστιανών γειτόνων τους.». Στο ίδιο άρθρο παρατίθεται ο  πίνακας που δείχνει την εντυπωσιακή μείωση της γεννητικότητας και στις μουσουλμανικές χώρες προέλευσης των αλλοδαπών. Όλα αυτά σε συνδυασμό με τον σχετικά χαμηλό, συνολικό ποσοστό των νόμιμων αλλοδαπών στην Ελλάδα σε επίπεδο 25ετίας σε σχέση με το μόνιμο πληθυσμό καταδεικνύουν το αβάσιμο και του ισχυρισμού αυτού. Από εκεί και πέρα, είναι ευθύνη των κρατών μελών της Ε.Ε. να σχεδιάζουν και να εφαρμόζουν συνεκτικές πολιτικές ένταξης των προσφύγων και των μεταναστών στις κοινωνίες τους ώστε αυτοί να απολαμβάνουν ένα ανάλογο με τους γηγενείς, αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και να έχουν ικανοποιητική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης, σε εργασία, σε κατάλληλη στέγαση, σε επαγγελματική κατάρτιση και σε προγράμματα πολιτιστικής ενημέρωσης για τον πολιτισμό της χώρας προορισμού  που αναμφίβολα θα βοηθήσουν στην ομαλή ένταξή τους στις χώρες προορισμού τους.

 

[1] Σύμφωνα με έρευνα του ΜΜΟ (Mediterranean Migration Observatory)-  βλ. διδακτορική διατριβή της Αναστασίας Χαλιάπα «Η ενσωμάτωση των μεταναστών στην Ελλάδα: η προβληματική της δεύτερης γενιά», Σεπτέμβριος 2009, σ. 6.

[2] Βλ. άρθρο μου, «Η Νομολογία των Επιτροπών Προσφυγών για την απόδοση διεθνούς προστασίας και παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους» που αποτελεί την πλήρη εκδοχή σχετικής ομιλίας στο πλαίσιο της 14ης Στρογγυλής Τράπεζας της μη κυβερνητικής οργάνωσης «Αντιγόνη» τον Δεκέμβριο 2015. Στο άρθρο  περιλαμβάνεται και πίνακας με στατιστικά στοιχεία για τα καθεστώτα διεθνούς προστασίας και τις απορρίψεις για την περίοδο 1997-2015 καθώς και οι πηγές και ο τρόπος υπολογισμού τους.

[3] 541.068 οι έχοντες άδεια διαμονής+ 54.492  οι αναγνωρισμένοι δικαιούχοι διεθνή προστασία της περιόδου 2013-2020 (Φεβρουάριος) + 4.488 οι αναγνωρισμένοι προηγούμενης περιόδου+115.600 οι διαμένοντες σε κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας, οι οποίοι θα απορριφθούν στη διαδικασία διεθνούς προστασίας κατά ένα σημαντικό ποσοστό.

[4] Με βάση το μόνιμο πληθυσμό της χώρας κατά την απογραφή του 1991 που ανερχόταν σε 10.223.392 κατοίκους.

[5] Με βάση το σύνολο του  μόνιμου πληθυσμού κατά την απογραφή του 2011.

[6] Με επεξεργασία των στοιχείων από τον γράφοντα. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία απελάσεων για όλες τις χρονιές.

[7] Για τις πηγές βλ. στο άρθρο της υποσημείωσης 3.

[8] Βλ. Ο ερευνητής του Harvard, Danilo Mandic, μαζί με συναδέλφους στο Boston Consortium for Arab Region Studies (BCARS), δημιούργησε μια ερευνητική ομάδα σε πέντε χώρες του  λεγόμενου «βαλκανικού διαδρόμου», από τον οποίο πέρασαν στην Ευρώπη πάνω από ένα εκατομμύριο μετανάστες την περίοδο 2014-2016. Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο Forced Migration Policy στις 8/10/2017 και αναδημοσιεύθηκε στα ελληνικά. Περισσότερα για την αναποτελεσματικότητα μιας αυστηρότερης πολιτικής έναντι των προσφύγων και των μεταναστών, μπορείτε να δείτε στο άρθρο μου «Γιατί η αυστηρότερη πολιτικής ασύλου και κράτησης αλλοδαπών είναι επικίνδυνη και αλυσιτελής».  

Αναδημοσίευση από εδώ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Όταν ο (αν)ορθολογικός ατομικισμός στοχοποιεί την κοινωνία: γεγονότα στην εποχή του Κορονοϊού.

των Α. και Φ. Παπαγεωργίου

To 1986 ο Ούλριχ Μπεκ, Γερμανός κοινωνιολόγος, πρότεινε την έννοια του ρίσκου ως αναλυτικού φακού των ύστερων μετα-νεωτερικών κοινωνιών που βρίσκονται αντιμέτωπες με πρωτοφανείς προκλήσεις. Στο έργο του, το ρίσκο δεν ορίζεται ως απώλεια προσωπικών ή συλλογικών αγαθών και συνηθειών αλλά ως μια συνεχής προσπάθεια αποφυγής της διακινδύνευσης. Η διαχείριση του ρίσκου προκύπτει ως αίτημα αλλά και ως μια προσπάθεια ανάδειξης της ατομικότητας υπό το πρίσμα της διαφορετικότητας.

Οι σύγχρονες κοινωνίες, λοιπόν, ακροβατούν μεταξύ αλλεπάλληλων καταστάσεων διακινδύνευσης. Εκεί υπάρχει πάντα ένα όφελος για κάθε ρίσκο ή όπως λέγεται στα νεοκλασικά οικονομικά μια τιμή για κάθε ρίσκο. Η τιμή δεν είναι συμμετρική, έχει δηλαδή “ασυμμετρίες πληροφόρησης” κάτι που σημαίνει ότι οι κοινωνίες δεν μπορούν να καταλάβουν ούτε τους πραγματικούς κινδύνους αλλά ούτε και τις κοινωνικές πρακτικές και ευθύνες που παράγονται μέσα στις πρακτικές του ρίσκου.

Πριν λίγες μέρες, τα κινητά μας χτύπησαν παρατεταμένα, προειδοποιώντας μας να αποφύγουμε άσκοπες μετακινήσεις και συναθροίσεις ώστε να μη γίνουμε η επόμενη Ιταλία. Την ίδια στιγμή, σε ένα δείγμα πρωτοφανούς υπεροψίας — αν όχι κοινωνικής αναλγησίας — post millennials κλείνουν φθηνά αεροπορικά εισιτήρια. “Εάν πεθάνω, πέθανα.” “Ας είμαι κάπου που να περνάω καλά τουλάχιστον.” Εγκληματική άγνοια και χιπστερικός ατομικισμός, διαγενεακό μίσος.

Στις μάσκες, μέσα στην (ά)τρωτη νεότητα τους, οι χιπστερς των μητροπόλεων του Δυτικού κόσμου βλέπουν την ευκαιρία για προσωπικό και εξατομικευμένο ρίσκο που στόχο έχει τη διεύρυνση της ικανότητας πρόσβασης σε ακόμα περισσότερες εξατομικευμένες εμπειρίες με κάθε κόστος — και δη με χαμηλότερο κόστος. Αυτές οι κοινωνικές πρωτοπορίες έχουν τόση επιβολή στο εσωτερικό τους που ενώ επικαλούνται μια τάχα κοσμοπολίτικη κουλτούρα αναπαράγουν με περίσσεια συνέπεια επικίνδυνες και βαθιά αντιδραστικές, αντικοινωνικές πρακτικές. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε προσπάθεια ανακοπής της κατανάλωσης, μιας κατανάλωσης συνυφασμένη με την ίδια τους την ύπαρξη, βιώνεται ως σενάριο επιστημονική φαντασίας.

Πρόσφατα σε πανεπιστήμιο της Αγγλίας, φοιτητές επιτέθηκαν σε μια κινέζα συμφοιτήτριά τους. Της επιτέθηκαν γιατί για εκείνους η φοιτήτρια από την Κίνα συμβολίζει τον ξένο. Τον ξένο που θα φέρει τον μολυσματικό ιό στην κοινότητα. Σοκαρισμένη από την ρατσιστική επίθεση που δέχτηκε, μας εξήγησε ότι η μάσκα που φοράει είναι μια κίνηση υπευθυνότητας απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Δεν είναι μάσκα αυτοπροστασίας. Για εκείνη, η μάσκα ως κοινωνική πρακτική συμβολίζει την γενναιότητά της να μας προφυλάξει από τυχόν μικρόβια και ιούς. Να παραδεχτεί την ευθύνη της απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.

Και ζώντας σε μια δημογραφικά γερασμένη χώρα, η προσωπική ευθύνη απέναντι στους διπλανούς/ές γίνεται ακόμη σημαντικότερη.

Πολύ πρόσφατα στους δρόμους του κέντρου της Αθήνας εμφανίστηκαν αφίσες που εκφράζουν μια βαθιά ανορθολογική και ατομικιστική αντίληψη. Και μάλιστα στο όνομα μιας αταλάντευτης, αλάνθαστης, “επαναστατικής” γραμμής. Οι μάσκες “Δεν είναι προφύλαξη από τη γρίπη. Είναι μικροαστισμός μέχρι κτηνωδίας” διαβάζουμε και παραδίπλα στην αφίσα ζωγραφισμένος ένας άνθρωπος που φοράει μάσκα μας εξομολογείται πόσο του αρέσει να του λένε τι να κάνει. Αν υπολογίσει κανείς ότι αυτές οι απόψεις αρθρώνονται εν είδει υποκουλτούρας του δρόμου δημόσια, με έναν μανδύα “από τα κάτω”, θα μπορούσε να τις χαρακτηρίσει κανείς ως κοινωνικά επικίνδυνες. Θα μπορούσε να τις ταξινομήσει πλάι στις θεωρίες για τη μη μετάδοση του ιού μέσω της θείας κοινωνίας που εκφράζει η εκκλησία.

Αυτό λοιπόν που παρατηρείται στην δεδομένη συγκυρία είναι ότι για την “επαναστατική” πρωτοπορία, η σημασιοδότηση της μάσκας είναι βαριά μονοσήμαντη: ισοδυναμεί με την οικειοθελή υποταγή σε κρατικές επιταγές. Ταυτόχρονα, για την κοινωνική πρωτοπορία των χίπστερς η μάσκα είναι η απειλή στις κοινωνικές πρακτικές διάκρισης (βλ. φθηνά ταξίδια με την ryanair, airbnb και σε ό,τι πρεσβεύει τον ευρύτερο εθισμό στη συλλογή εμπειριών (σικ)).

Και έτσι φτάνουμε στο παράδοξο, το κράτος να εκφράζει έναν εκσυγχρονιστικό λόγο που σε φέρνει αντιμέτωπο με την ατομική και συλλογική σου ευθύνη απέναντι στην κοινωνία. Σου ζητά να περιορίσεις “εσένα”, την ατομικότητά σου, τις συνήθειές σου και να εκφράσεις έμπρακτα την κοινωνική σου αλληλεγγύη. Ενώ “από τα κάτω”, αρθρώνεται ένα μείγμα ανορθολογικού και ατομικιστικού λόγου, και μάλιστα από ομάδες που θεωρούν τους εαυτούς τους ως επαναστατικές και κοινωνικές πρωτοπορίες.

Αν συνεχίσουμε να βλέπουμε τις όποιες προσπάθειες να αναχαιτιστεί ένα ανεξέλεγκτο φαινόμενο το οποίο έχει μάλιστα στο εσωτερικό του καταστροφή κεφαλαίου ως απόπειρες βιοπολιτικού ελέγχου του πληθυσμού, οδηγούμαστε μοιραία σε μια προβληματική θεώρηση της κοινωνικής ζωής. Ιδιαίτερα παράδοξης, αν σκεφτεί κανείς, την πρόσβαση που έχουμε στην πληροφορία και την ευκολία με την οποία κινούμαστε στους ψηφιακούς μικροκόσμους.

Και αυτά που περιγράφουμε δεν αποτελούν φαντασιακές πρακτικές αλλά συνεπείς επιλογές που στόχο έχουν να μεγιστοποιούν διαρκώς τις ατομικιστικές ηδονές και τα προσωπικά οφέλη, διαλύοντας ταυτόχρονα κάθε όψη συλλογικής και κοινωνικής ευημερίας.

Να μη συνωστιζόμαστε, ούτε να μένουμε μόνοι και μόνες, να μην είμαστε υπερβολικά κουλ ούτε και πανικόβλητοι. Να ξαναθυμηθούμε ότι ο ελεύθερος χρόνος στο σπίτι είναι μαγευτικός. Μπορούμε να διαβάσουμε, να ξεκουραστούμε, να ερωτευτούμε, να ασχοληθούμε με τις τέχνες, να χαρούμε το σπίτι, να δούμε τη ζωή μας μέσα από το πρίσμα του ελεύθερου χρόνου. Μιας στιγμιαίας έστω ελευθερίας και υπευθυνότητας που απορρέει από την υποκειμενοποίηση μας ως πολίτες. Και παράλληλα, να απαιτούμε οργανωμένες κοινωνικές πολιτικές πρόληψης για όλους και όλες.

Αναδημοσίευση από εδώ.

Posted in Αναδημοσιεύσεις | 2 Σχόλια

Τουριστική ιδεολογία και πολεοδομική ανάπλαση στη Νέα Ορλεάνη

Άντολφ Ριντ ο νεώτερος

Τουριστική ιδεολογία και πολεοδομική ανάπλαση στη Νέα Ορλεάνη

Με αφορμή την τηλεοπτική σειρά Treme

 

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο 11ο τεύχος του Προτάγματος, σε μετάφραση Νίκου Μάλλιαρη.)

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το βίντεο της συζήτησης: “Ήταν ο Φουκώ απατεώνας;”

Ανοιχτή συζήτηση: «Ήταν ο Φουκώ απατεώνας;»

Συζήτηση – αντιπαράθεση με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Ζαν-Μαρκ Μαντοζιό, «Μισέλ Φουκώ, η μακροημέρευση μιας απάτης. Φουκώφιλοι και φουκωλάτρες».
Συμμετέχουν οι:
Θανάσης Λάγιος (Δρ. Φιλοσοφίας),
Νίκος Μάλλιαρης (Μεταφραστής)
Συντονισμός: Μιχάλης Παπαρούνης (εκδόσεις futura)

Posted in Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Έχει σχέση ο Φουκώ με τη χειραφετητική πολιτική;

Η εισήγηση του Ν. Μάλλιαρη στην εκδήλωση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο του 3ου Θερινού Βιβλιοστασίου, την Κυριακή 14 Ιουλίου. Σε ηλεκτρονική αλλά και εκτυπώσιμη εκδοχή.

Εδώ μπορεί να βρεθεί η εισήγηση του έτερου ομιλητή, Θ. Λάγιου.

fucault-afisa-web-big_F

 

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάγμα: Ζαν-Μαρκ Μαντοζιό – «Μισέλ Φουκώ, η μακροημέρευση μιας απάτης»

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μάγμα το τρίτο βιβλίο της σειράς «Πολιτικό δοκίμιο».
Πρόκειται για το δοκίμιο του Ζαν-Μαρκ Μαντοζιό – «Μισέλ Φουκώ, η μακροημέρευση μιας απάτης. Φουκώφιλοι και φουκωλάτρες«

Με το δοκίμιο αυτό, ο Ζαν-Μαρκ Μαντοζιό προχωρά σε μια τολμηρή κριτική του έργου αλλά και της προσωπικής διαδρομής του Μισέλ Φουκώ. Στηριζόμενος σε πλήθος αποσπασμάτων από τα βιβλία και τις δημόσιες παρεμβάσεις του Γάλλου φιλοσόφου, ο Μαντοζιό αποδομεί τη σκέψη του, αναδεικνύοντας όχι μόνο τις βασικές αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τις διάφορες φάσεις της διανοητικής του πορείας αλλά και την ανακολουθία ανάμεσα στις εκάστοτε θεωρίες του και την πολιτική κι επαγγελματική του διαδρομή Ταυτόχρονα η Μακροημέρευση μιας απάτης αποτελεί μια εξαίσια κι εμπνευσμένη πολεμική, γεμάτη χιούμορ κι ειρωνεία, ενάντια στη «Φουκωλατρεία» που μαστίζει σήμερα τόσο την παραγωγή κοινωνικής θεωρίας –εντός κι εκτός πανεπιστημίου– όσο και τον χώρο της λεγόμενης ριζοσπαστικής πολιτικής.

 

«Απ’ όλους τους φιλοσοφούντες αερολόγους που μεσουράνησαν τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 στη Γαλλία, προτού γνωρίσουν μια δεύτερη νεότητα χάρις στον ενθουσιασμό των Αμερικανών πανεπιστημιακών για τη French Theory, ο Μισέλ Φουκώ (1926-1984) είναι σίγουρα εκείνος του οποίου το έργο απολαμβάνει ακόμα και σήμερα ένα διαχρονικό κύρος, ξεπερνώντας κατά πολύ τον στενό κύκλο των φοιτητών και των καθηγητών φιλοσοφίας. […] Όπως πάντα, ο φιλόσοφος ακολουθεί τον συρμό: στρουκτουραλιστής πριν από τον Μάη του ’68 (παρά τις μετέπειτα αρνήσεις του), αριστεριστής τα χρόνια που ακολούθησαν, προσφέρει το 1977 μια θεαματική όσο και αναπάντεχη υποστήριξη στους «Νέους Φιλοσόφους». […] Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το κύριο ταλέντο του Φουκώ ήταν να δίνει φιλοσοφικο-λογοτεχνική μορφή στους κοινούς τόπους κάθε εποχής».

Ζαν-Μαρκ Μαντοζιό

Posted in Ανακοινώσεις | Σχολιάστε

Τζορτζ Όργουελ: ένας συντηρητικός αναρχικός απέναντι στον «εθνικισμό» των διανοούμενων

Ολόκληρο το κείμενο του Νίκου Κασφίκη, «Τζορτζ Όργουελ: ένας συντηρητικός αναρχικός απέναντι στον «εθνικισμό» των διανοούμενων»

*Δημοσιεύτηκε στο τεύχος 10 του Προτάγματος (Ιούνιος 2017).

Από τις εκδόσεις Μάγμα κυκλοφορεί το βιβλίο «Τζ. Όργουελ, ένας συντηρητικός αναρχικός. Σχετικά με το 1984»

 

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Παρουσίαση του βιβλίου «Τζορτζ Όργουελ, ένας συντηρητικός αναρχικός»

Η παρουσίαση του βιβλίου του Ζαν-Κλωντ Μισεά «Τζορτζ Όργουελ, ένας συντηρητικός αναρχικός» (εκδόσεις Μάγμα) έγινε στο βιβλιοπωλείο Εναλλακτικό.

 

Το βίντεο βρίσκεται στον παρακάτω σύνδεσμο.

http://www.ibdb.gr/index_book.php?book=300352

 

Posted in Εκδηλώσεις | Σχολιάστε

Κρίστοφερ Λας – Χίλαρι Κλίντον, η σωτήρας των παιδιών

Το κείμενο αυτό, σε μετάφραση Μιχάλη Θεοδοσιάδη και Νίκου Μάλλιαρη δημοσιεύτηκε στο δέκατο τεύχος του Προτάγματος.

Κρίστοφερ Λας – Χίλαρι Κλίντον, η σωτήρας των παιδιών

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε